Teknik Elektrik Postası - Sektörün Kalbinden

Taşları Konuşturan Ecdadımız Duvarları da Konuşturmuş


Ağustos 2016 - 189.Sayı
Bu makale 2016-08-25 15:02:04 eklenmiş ve 277 kez görüntülenmiştir.
Ercan BABACAN

Mezar taşları medeniyetimizin sessiz tanıklarıdır der Nidayi Sevim. Belki bir ironidir bu söz fakat bir başka açıdan düşündüğümüzde tarihi mezar taşlarımız; üzerlerine kazınmış eşsiz bilgi ve sözler ile bizimle konuşmaktadır da diyebiliriz. Medeniyetimize dair önemli ipuçlarının yer aldığı bir çok tarihi, kültürel ve sosyal bilgilere ulaşılabildiğimiz mezar taşları; yüklendiği misyon gereği etrafımızda bulunan değerli argümanlardan biridir.


Benzer işlevleri gören birçok argümana sahip bir coğrafyada yaşamaktayız. Mezar taşlarının yanı sıra sadaka taşlarından tarihi eserlerin kitabelerine, kıble taşlarından dikili taşlara özel veya genel birçok noktada medeniyetimize veya özelde sosyo kültürel dünyamıza ait izleri bulmak mümkündür. Deyim yerindeyse nerede ise dağlara taşlara yazılmış destansı geçmişimiz ve kültürel birikimimiz; ecdat tarafından gelecek nesillere taşların ve duvarlardaki kitabelerin üzerinden de aktarmaya çalışmış.


Tarihsel nitelikleri ve kültürel özellikleri konunun uzmanları tarafından sık sık incelenen ve detaylandırılan söz konusu eserlerin yanı sıra belki de günlük hayatta sık sık karşılaştığımız fakat dikkatten kaçan bazı ayrıntıları da yeniden düşünmekte fayda var. Evlerimize işyerlerimize kutsal veya kurumsal mekânlarımıza astığımız duvar yazıları/resimleri bunlardan bazılarıdır.


Hani eskiden evlerin salonlarında başköşeye çerçevelenerek asılmış özlü sözler, paşa dede, ağa baba, aile büyüğü gibi büyüklerin resimleri, siyasi parti veya devlet büyüklerinin anlamlı fotoğrafları, meraklısına göre spor, avcılık, dağcılık vb sportif/doğa enstanteleri, yerel el sanatların eşsiz örnekleri, memleket veya gurbet manzaraları, kader ve tevekkülün ispatı dua/ayet nüshaları, nazara, belaya ve musibetlere karşı göz ile dil arasında sürekli tekrarlanan ayet/ dua levhaları gibi…


Modernleştikçe geleneksel değerlerden uzaklaşan birey ve toplum; mekansal tasarım ve mekanların dilinde de yozlaşmayı beraberinde getirmiştir maalesef.


Eskiden bir eve girdiğinizde deyim yerinde ise duvarları konuşur ve hane halkının kişilikleri evin dört bir tarafına yansırdı da yakınlığını hissedebileceğiniz bir sıcaklığın içinde bulurdunuz ya kendinizi, şimdi nerede diyesi gelir insanın.


Bir eve misafir olarak çağrıldığınızda, daha kapıya yaklaşırken kapı üzerinde asılı Ya Hafız lafzı celili sizi karşılardı. Bilirdiniz ki bu hane halkı tevekkülen Allah’ın koruması altına girmeyi dilemiş. Kendinizi emin hissederdiniz hemencecik. Daha sonra içeri buyur edilirken koridora asılmış bir levha hoş bir ikaz ile size merhaba derdi.


Aşık isen can baş üzre gel beri

Münkir isen bak kapıdan dön geri


Misafir olarak girdiğiniz bir odanın duvarına iliştirilmiş şu güzel sözle ev sahibi mekânının güzelliği, zenginliği veya fakirliği ile övünmek yerine mülkün de Allah’ın tasarrufu altında olduğunu, varlık sahibi olmanın gurur vesilesi olamayacağını, bugün sahip olduklarına yarın sahip olabilme garantisinin olmadığını vurgulayarak misafirini adeta rahatlatırdı.


Mâl ve mülke olma mağrur, deme var mı ben gibi

Bir muhalif rüzgâr eser, savurur harman gibi 

Ev sahipleri ibretlik levhaları göz ucuna yerleştirdiği gibi misafirleri için de kıble tarafına yerleştirdiği hikmetli sözlerle dolu ikazları vardı.


Ey misafir kıl namazın, kıble bu cânibdedir

İşte leğen, işte ibrik, işte peşkir iptedir 


Hane halkının veya misafirlerin kolayca anlayabileceği ve zihninde tutabileceği levhalarda yazılı sözler her odada başka bir iyiliğe başka bir ahlaka açılan ufuklardı.Tıpkı aşağıda yazılı latif dizelerde olduğu gibi..


Hûya düşdün ey dil, 

meclis-i takvaya gelmezsin

Gözün aç gâfil olma, 

bir dahî dünyaya gelmezsin


Benden bana olur her ne olursa

Başım rahat eder dilim durursa 


Misafirlerin ağırlandığı salonun başköşelerinde bir de sizi ya bir aile büyüğünün ya da siyasi askeri veya halk kahramanı bir büyüğün fotoğrafı görülürdü. İlk hoşbeşin ardından duraksanan anlarda duvardaki yazı ve resimleri süzer, hane halkının dünyasını çözümlemeye çalışır, muhabbet öncesi ev sahibi hakkında az da olsa kanaat sahibi olurdunuz. Muhabbetin seyri doğal olarak o minvalde de olabilirdi. Hatta bir fotoğraf sizi alır bazen tarihin gizemli sayfalarına, bazen memleketin bir başka köşesine bazen de güzel bir sözün anlam deryasına götürürdü. Sonuçta farklı birer sohbete de alan açan unsurlardı duvar resimleri veya yazıları. Sözün tıkandığı, muhabbetin anlamsızlaştığı anlarda duvarda asılı bir kilimin deseninde yatan bir figürden anlam üretmek ve bunun üzerinden iletişim kurmak zekâ ve düşünme melekesini fevkalade güçlendirirdi. 


Ev modası ile dikkat çekilmesi düşünülmezdi ancak duvarlara asılmış resim veya yazılar ile ilgili konuya merak uyandırmak adettendi. Önemsiz bir adetti belki ama bazen ilginç etkilere sebep olabiliyordu. Hangi evde asılı bir yüksek okul diploması görülüp de aile efradımdan bir okuyanım da olsun diye çabalayan yoktu ki, hangi odada Boğaziçi köprüsü veya Sultanahmet Camii resmi görülüp de İstanbul özlenmezdi ki, hangi salonda asılı nazar ayetleri, bereket duası okunup da ancak Allah’tan yardım isteme düşüncesi hasıl olmazdı ki. 


Duvarlarınızı konuşturma merakınız veya konuşan duvarlara sahip oluşunuz dostlarınızla hediyeleşmelerde de kendini gösterirdi. Birine ev hediyesi alacaksanız bu ya güzel ve hikmetli bir söz içeren levha, ya da okudukça bereket ve muhafaza getireceğine inanılan dualardan oluşan bir hüsnü hat meşki, ya da görsel ve sanatsal değeri olan bir resim olabiliyordu. Hediye edilen eserin niteliği karşınızdaki kişiyi ne kadar tanıdığınızın da apaçık yansıması olabiliyordu. Bu duygu ve ince fikir; dostların birbirlerini çok iyi tanımalarına ve ilişkilerin kuvvetine delalet ederdi


Toplum bilimciler, sosyologlar veya psikologlar araştırma yapmak istediklerinde örnek haneleri el alınca araştırma konularına uygun bilgileri bu ev ve işyerlerinde kolayca derleyip bir sonuca varabiliyorlardı. Mesela bir alan çalışması yapan araştırmacıya eskiden ev ve işyerlerimiz ciddi ipuçları verebiliyordu. Duvarlarımızı süslediğimiz devlet büyükleri veya ihtilal komutanları, cephe kumandanları, paşa vali mülki amir gibi büyükler; otoriteye bakış açımızı, sanatçı, artist veya kadın erkek figürleri; fantastik dünyamızı, İstanbul, Ankara, İzmir yanı sıra Anadolu kentlerinin manzaraları, hatta Sultanahmet, Boğaziçi Köprüsü veya köy yaylaları gibi detaylar; gurbet/sıla duygularımızı, nazardan, büyüden veya felaketlerden korunmak için asılan dua, fevk veya rumuzlar; hak/batıl inançlarımızı betimlenebilme imkanı veren önemli ipuçları olmuştur her zaman.


Bugün kimliğimizin veya kişiliğimizin duvara yansıması olarak da algılayabileceğimiz yazılı veya görsel tüm eserler farklılaşmış maalesef bir o kadar da anlamsızlaşmış durumdadır. Kültürüne yabancı, kendisi ve toplumu için hiçbir anlam ifade etmeyen, adına modern sanat denilerek, sanal bir sanatsal boyut eklenen bir takım görsellerin süslediği duvarlarımız; bilmediğimiz bir dil ile bize bir şeyler anlatmaya çalışıyor gibi. Anlamadığımız, anlamlandıramadığımız fakat değer ifade ettiğine inandırıldığımız eserlerin süslediği duvarlarımız ne aklımıza ne de ruhumuza hitap edebilmektedir. 


Artık bir ev veya işyerine yaklaştığınızda sizi sigorta şirketinin bu bina tarafımızdan sigortalıdır tabelası karşılıyor. Buyur edildiğiniz mekânda asılı levhaların yerini sadece kendinizi görebileceğiniz süslü çerçeveleri ile çevrilmiş aynalar almış. Duvarlar süslü, parlak ve rengârenk ancak suskun ve soğuk. Anlamsız bir tasarım ve sahte birer hassasiyetle dağıtılmış eserlerin kapladığı duvarlar artık konuşmuyor. Kusursuzluğun simgeleştirilmeye çalışıldığı duvarlar; kusurları nazikçe ikaz edebilecek levha ve ikazlardan yoksun. Ne kadar da sahte duruyorlar.


Bir başka açıdan teknolojik çağın iletişim kanalı olarak bilinen sosyal ağlarda ve cihazlardaki duvar resimleri ve senin duvarın denilen alanlarda harcanan konuşan duvarları düşündükçe farklılaşmanın oluşturduğu endişeleri düşünemeden kendimizi alamıyoruz…


Yorumlar
Adınız :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Diğer yazıları...
Dergilerimiz
Baş Yazar
Mustafa ALBAYRAK
Teknik Elektirk Postası - 201. Sayı
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
Anket
Dergimizi nasıl buluyorsunuz?
Güzel
Çok Güzel
İdare Eder
Daha iyi olabilir
Beğenmiyorum
© Copyright 2013 Teknik Elektrik. Tüm hakları saklıdır.
ELEKTRİK
AYDINLATMA
TEKNİK BİLGİ
ENERJİ
GÜNEŞ ENERJİSİ
RÜZGAR ENERJİSİ
NÜKLEER ENERJİ
TEKNOLOJİ
GÜNDEM
SİYASET
EKONOMİ
SPOR
EĞİTİM
DÜNYA
DOST SİTELER
ANAHTAR -PRİZ
KABLO ÜRETİCİLERİ
ŞALT ÜRETİCİLERİ