İslâm coğrafyacılarına göre Sûse bu dönemde çeşitli emtia, tahıl, sebze, meyve, ipek ve tekstil ürünlerinin satıldığı çarşılara sahipti. Ebû Ubeyd el-Bekrî şehrin surlarından, büyük burcundan, sekiz kapısından ve sayısız çarşılarından bahsederken et, meyve ve sebzesinin çok iyi ve ucuz olduğunu kaydeder (el-Mesâlik, II, 688-689). Fâtımîler’in bölgede Şîiliği yayma teşebbüsleri karşısında Sûse Ribâtı muhalefetin ve çıkan isyanların merkezlerinden biri oldu (bk. SÛSE RİBÂTI). Sûse halkı, 332’de (943-44) Fâtımî yönetimine isyan eden Hâricî Ebû Yezîd en-Nükkârî’ye karşı bir hareket başlattı ve yenilmesinde rol oynadı. Endülüs Emevî donanması 335 (946-47) yılında Afrika sahillerine hücum edip Sûse bölgesini tahrip etti. İfrîkıye Zîrî Hükümdarı Muiz b. Bâdîs’in istediği verginin ödenmemesi üzerine Sûse, Mehdiye’den gönderilen donanma tarafından tahribata uğradı (445/1053). Şehir XI. yüzyıl ortalarında bir süre Hammâdî hâkimiyetini tanıdı. Bu yıllarda şehri Normanlar işgal etti. Fâtımîler’in bölgeyi elinde tutan Zîrîler’i cezalandırmak amacıyla Benî Hilâl ve Benî Süleym gibi Bedevî-Arap kabilelerini Kuzey Afrika’ya tehcir etmeye başlamalarının ardından V-VIII. (XI-XIV.) yüzyıllar arasında Sûse Benî Hilâl’in yaptığı yağmalar yüzünden istikrarını kaybetti. VII. (XIII.) yüzyılda Hafsî hâkimiyetine giren şehir hâfız adı verilen valiler tarafından yönetiliyordu. Ancak bedevî Arap kabilelerinin saldırılarına mâruz kalarak sık sık el değiştirdi ve nüfusu bu dönemde oldukça azaldı.

IX. (XV.) yüzyılda tekrar canlılık kazanmaya başlayan Sûse’de özellikle Cenevizliler’e ait “funduk”lar bulunmaktaydı. Hasan el-Vezzân şehir halkının denizci olduğunu ve Doğu ülkelerine gemilerle gidip ticaret yaptıklarını kaydetmekle birlikte XVI. yüzyıl başlarında nüfusunun azaldığını söyler (Vaṣfü İfrîḳıyye, II, 83-84). XVI. yüzyılda İspanyollar’ın Mehdiye’yi tahrip etmesinin ardından 15.000 civarındaki nüfusuyla Tunus’un Sâhil bölgesinin en önemli şehri olduğu anlaşılmaktadır. Sûse, XVII. yüzyılda Osmanlı hâkimiyetinde iken tekrar eski istikrar ve canlılığına kavuştu. Bu dönemde pek çok imar faaliyetine sahne oldu. 1675’te ulucami avlusuna eklemeler yapıldı. Ağlebîler devrinde inşa edilen ribâtın bir kısmı 1723’te medreseye çevrildi. XVIII. yüzyılda Fransız ve İtalyan saldırılarına uğrayan şehrin surları yenilendi. 1848’de Driba Camii inşa edildi ve ribât onarıldı. Osmanlı garnizonunun bulunduğu Kasaba ise 1862 ve 1866 yıllarında genişletildi. 

II. Dünya Savaşı esnasında pek çok defa hava saldırısına uğrayan şehir savaşın sona ermesinin ardından tekrar imar edildi. 1956 yılında Tunus’un bağımsızlığını kazanmasıyla Sûse aynı adı taşıyan vilâyetin merkezi oldu ve ülkenin önemli şehirlerinden biri haline geldi. Bu dönüşüm şehrin demografik ve topografik yapısında yeni gelişmelere yol açtı. 1885’te nüfusu 8577 iken 2004 yılında 173.000’e, 2008’de 191.000’e ulaştı. Sûse halkı, Fransız yönetimi süresince sahil kesimi surlarla çevrili olan eski şehirde yaşarken bağımsızlığın ardından eski şehrin etrafında her yönden genişleyen modern Sûse’de iskân edildi.

Sayda, Lübnan sahilindeki Irka, Cübeyl ve Beyrut gibi şehirlerle birlikte Yezîd b. Ebû Süfyân tarafından 16 (637) yılı civarında fethedildi ve Dımaşk cündüne bağlandı. Arap yarımadası ile Yemen’den getirilen çeşitli kabileler şehirde iskân edildi. Hz. Ömer’in hilâfetinin son yıllarında kısa bir süre Bizanslılar’ın eline geçtiyse de Hz. Osman’ın hilâfetinin ilk döneminde Suriye Valisi Muâviye tarafından geri alındı. Muâviye, Bizans saldırılarına karşı şehri korumak üzere karakollar kurdurup asker yerleştirdi, böylece Sayda bir ribât şehri haline geldi. Yine bu devirde Sayda’ya İranlılar’ın iskân edildiği belirtilmektedir. İlk dönem İslâm coğrafyacıları Sayda’yı Dımaşk’ın limanı diye zikreder.

Osmanlı Dönemi.

Sayda, Yavuz Sultan Selim’in 922 (1516) Mercidâbık zaferinden sonra Osmanlı ülkesine katıldı. Osmanlılar, Suriye ve Filistin’de ele geçirdikleri bölgeleri vilâyet-i Arab adıyla teşkil ettikleri beylerbeyiliğe bağladılar. Sayda, Şam sancağının bir kaza merkezi olarak teşkilâtlandırıldı. XVI. yüzyılın ilk yarısında bu konumunu koruyan Sayda’nın, 975-982 (1568-1574) yıllarını kapsayan sancak tevcih defterinde Beyrut ile birlikte bir sancak durumuna getirildiği görülmektedir. Yine 986-995 (1578-1587) yıllarını ihtiva eden sancak tevcih defterinde Beyrut ve Sayda bir sancak olarak kaydedilmiş, ancak yanına “merfû”dur (sancaklıkları kaldırılmıştır) kaydı düşülmüştür. Sayda ve Beyrut, 1016’da (1607) hazırlanmış olan Ayn Ali Efendi Kanunnâmesi’nde ayrı birer sancak şeklinde Şam eyaleti sınırları içerisinde gösterilmiştir.

Osmanlı idaresi altındaki Sayda’nın fizikî durumuyla ilgili bilgiler XVI. yüzyılda tutulmuş tahrir defterlerinde yer alır. Buna göre Sayda üç müslüman ve bir yahudi mahallesine sahip küçük bir kasaba hüviyetindedir. Müslüman mahalleleri Kale, Dekakin ve Bahr isimlerini taşır. Bu defterlerden 977 (1569-70) tarihli olanına göre şehirde 530 hâne, 230 mücerret müslümanla yirmi beş yahudi ve üç cizye mükellefi hıristiyan nüfusu yaşamaktaydı. Söz konusu rakam şehrin 3000 dolayında bir nüfusa sahip olduğunu gösterir.

Sayda şehrinde 1893-1895 yıllarında 8287’si müslüman, 2448’i gayri müslim 10.735 kişi yaşamaktaydı.

Bu nüfus 1900-1901’de 11.970’e yükseldi. Bunun 9299’u müslümanlardan, 2731’i gayri müslimlerden meydana gelmekteydi.

1908 yılında 12.627 olan şehrin nüfusu 1916-1917’de 14.167 kişiye yükseldi. Bu nüfusun 11.398’ini müslümanlar, 2769’unu çeşitli din ve mezheplere mensup gayri müslimler oluşturmaktaydı.

Sayda, I. Dünya Savaşı’nın ardından Ekim 1918 başında İngilizler tarafından işgal edildi.

Nisan 1920’deki San Remo Konferansı’nda bütün Suriye ve Lübnan topraklarıyla birlikte Fransız manda yönetimine devredildi. Fransa’nın Eylül 1921’de Büyük Lübnan Devleti’nin kurulduğunu ilân etmesiyle bu devletin sınırları içerisinde yer aldı.

Şehir, 1948 Arap-İsrail savaşı ve sonrasındaki gelişmelerin ardından yoğun bir Filistinli göçmen akınıyla karşı karşıya kaldı. 1946’da 15.000 kadar olan şehrin nüfusu bu hadiselerle büyük bir patlama gösterdi. Şehrin 1980’de 117.000 kişiye ulaşan nüfusunun yarısını Filistinli göçmenler oluşturmaktaydı. Sayda giderek Filistinli gerillaların merkezi olmaya başladı. Bu gerillaların sınırı geçerek İsrail’de gerçekleştirdikleri eylemler 1970’lerin ortalarından itibaren Lübnan-İsrail ilişkilerinin bozulmasına yol açtı. Birkaç defa yoğun İsrail bombardımanına mâruz kalan Sayda 1982’de işgal edildi. Lübnan’daki İsrail işgali 17 Mayıs 1983 antlaşması gereğince 1985’te son buldu. Sayda’nın 2003 yılındaki nüfusu 140.000’dir.

Fes, Fas’ın Fès-Boulemane bölgesinde bulunan ülkenin üçüncü büyük şehri. En son gerçekleştirilen son nüfus sayımında 1.008.000 nüfusa sahip olduğu tespit edilen şehir, geçmişte Fas Sultanlığı’na başkentlik yapmış kentlerden de biridir. Berberi ülkelerinin başkentlerine göre adlandırılması geleneğine uygun olarak, Tunus, Cezayir ve Trablus (Libya) örneklerinde olduğu gibi Fas ülkesi de başkenti Fes’ten (Fas) alıntılandırılarak isimlendirildi. Batı Avrupa dillerinde ise bu adlandırma diğer tarihi başkent Marakeş’ten bozma Maruecos, Maroc, Morocco, vs.ye dönüşmüştür.

Tarihi
İdrisiler hanedanından I. İdris tarafından kurulan kent, daha sonra giderek gelişmiş ve bolca göç almasıyla nüfusu giderek artmıştır. 1250 yılından itibaren Meriniler hanedanının bölgede egemenlik kurmasıyla siyesi önemi de artmış, 1420 yılından itibaren Vattasi hanedanı güç kazanmış ve son Merini sultanı II.Abdülhak, Vattasi vezirlerinin hakimiyeti altında kalmıştır. 1465 yılında Fes Ayaklanması ile öldürülmüştür. 1471 yılında Vattasiler ülkeyi yönetmeye başlamıştır.

Türk müdahalesi
16. yüzyılın başından beri Cezayir’e hakim olan Osmanlı Devleti ile sıcak ilişkilere sahip olan Vattasiler 1553’te kuzeye doğru ilerleyen Saadiler karşısında yenilgiye uğrayarak tahtlarını ve taht şehirleri Fes’i kaybetmişlerdir. Vattasiler’in devrik kralı Abou Hassoun’un yardım desteğini yanıtsız bırakmayan Cezayir Valisi Salih Paşa o yıl Fes kentine girerek adıgeçeni tahta çıkarmıştır. Ancak 1554 Eylül’ünde Saadi lideri Muhammad al-Şeyh Fes kentini geri almıştır. Buna rağmen, Saadiler de Osmanlı Devleti ile yakın ilişkiler kurmuşlardır.

1576 yılında ise bu defa Saadilerden Abdülmelik, Fas Kralı yeğeni Muahmmed al-Mütevekkil’i devirmek ve tahta geçmek için Osmanlılar’dan yardım istemiş, hatta Osmanlıların Tunus’u fethiyle sonuçlanan sefere (1574) de katılmıştır. 1576 yılında tekrar Fes’e giren Osmanlı ordusu al-Mütevekkil’i devirerek Abdülmelik’i tahta çıkarmıştır. Böylece Fas ülkesi de Osmanlı himayesine girmiştir. Devrik Sultan al-Mütevekkil Portekizlileri yardıma çağırınca, Portekiz Kralı Sebastiao ile al-Mütevekkil’in bir yanda, Osmanlı ordusunun desteklediği Abdülmelik’in diğer yanda çarpıştığı Vadiyüsseyil Savaşı meydana gelmiştir (4 Ağustos 1578). Savaş neticesinde üç kral da maktul düşmüş, Portekiz ordusu iki yıl sonra İspanya egemenliğine düşecek kadar (1580) örselenmiş, Portekiz Donanması Tanca açıklarında Osmanlılarca imha edilmiş, Osmanlı yanlısı Ahmed al-Mansur tahta çıkmıştır. Osmanlılar, geride devre dışı kalmış, hatta egemenliğini kaybetmiş bir Portekiz ile Cezayir için tehdit arzetmeyen ve Osmanlı’ya eğilimli bir Fas sultanı bırakarak Fas topraklarından çekilmişlerdir.

Fas Sultanlığı’nın yükselişi ve çöküşü sürecinde Fes
Üzerindeki Portekiz baskısından kurtulan Fas Sultanlığı XVI. ve XVII. yüzyıllar boyunca müreffehleştikçe Fes kenti de giderek daha mamur bir hale gelmiş, nüfus artışıyla birlikte eski şehrin yanına Fes Cedid (Yeni Fes) kurulmuştur.

Fes, Fransa’nın 1912 yılında Fas ülkesi üzerinde protektora (himaye) yönetimi tesis etmesine kadar ülkenin başkenti olarak kalmıştır. Fransız yönetimi tarafından Rabat’ın başkent ilan edilmesiyle Fas’ın siyasi önemi azalmaya başlamıştır.

İştip’in merkezinden Otinya nehri akar ve şehri ikiye böler. Ayrıca, kasabanın bir havalimanı da vardır. İştip Akdeniz iklimi alanındadır. Toprak kültürü açısından elverişli, oldukça sıcak yazlar ve hafif kışlar görülür. İştip’in bulunduğu bölge ormansızlaşma bölgesi olup bu durum, bölge iklimine etki etmiştir. Yazlar 32-40 °C ortalamaya sahip sıcak ve kurudur. Kışlar iki aydan kısa sürer. -10 ila -2 °C arasında bir ortalamaya sahip olan kışlar ılımandır. İlkbahar genellikle Şubat ayında başlar.

İştip’e ilk yerleşenlerin Paeonia halkı olduğu düşünülür. Bu halk Vardar’ın batısında yaşamıştır. Bu dönemde şehrin Astibo olarak adlandırıldığı düşünülmektedir. 976-1014 tarihleri arasında İştip, Samoil Krallığı sınırlarında olmuştur. Samoil Krallığı sonrasında şehir sırasıyla Doğu Roma İmparatorluğu, Bulgar Devleti, Sırp İmparatorluğu egemenliklerine geçmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
1382 yılında İştip, Osmanlı egemenliğine girmiştir. 1395 yılında da Türk egemenliği kesinleşmiştir. 1661 yılında ünlü Türk seyyah Evliya Çelebi İştip’i ziyaret etmiştir. 1683-1699 Osmanlı-Avusturya Savaşları sırasında Avusturya ordusu birlikleri, Balkanlar’daki Osmanlı İmparatorluğu topraklarına girmiştir. Bu saldırı sırasında 1689 yılında İştip, geçici olarak Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kontrolüne girmiştir. Rumeli Vilayeti’nin önemli şehirlerinden biri olmuştur. Nüfusun tamamına yakını Türk idi. 1911 Encyclopedia Britannica baskısı halkı için asil (nobel), ciddi (sober), disiplinli (order) Türk ırkının en güzel karakterlerini sergiler demektedir. Selçukluların asil ailelerinin yerleştirildiği yerdir. Hayırseverleri ve ulemalarıyla meşhurdur.

1912-1913 Balkan Savaşları, İştip’te Osmanlı egemenliği son bulmuştur. Bu tarihlerden sonra, çeşitli saldırılar ve yıldırma çalışmaları sebebiyle şehrin büyük nüfus oranına sahip Türk nüfusu içinden Türkiye yönünde gelişen büyük göç hareketleri yaşanmıştır.

Yugoslavya Krallığı Dönemi
Osmanlı İmparatorluğu dönemi sonrasında bölge, küçüklü büyüklü birçok muharebe sonrasında İştip’in de yer aldığı bölge, Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı egemenliğinde kalmıştır. Krallık, sonrasında Yugoslavya Krallığı olarak 1943 yılına dek egemen olmuştur.

Yugoslavya Dönemi
1943 yılı ile beraber Yugoslavya Krallığı ortadan kalkmış, yerine Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu dönemde de İştip, devam eden idari yapı içinde yer almıştır.

Makedonya Cumhuriyeti Dönemi
1991 yılında Makedonya’nın Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nden bağımsızlığını ilan etmesiyle İştip, bağımsız Makedonya Cumhuriyeti içinde bugününe gelmiştir.

Bugün İştip, tekstil ve moda sanayisi merkezidir. Küçüklü büyüklü birçok fabrikada çok sayıda işçi çalışmaktadır. Tekstil, İştip sanayisi için birincil olma özelliğini korumaktadır.

2002 sayımlarına göre İştip’in toplam nüfusu 47.796 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: Makedonlar 41.670; Türkler 1.272; Romanlar 2.195; Ulahlar 2.074 ve diğerleri…

Bazı İştipliler
Sabahattin Zaim (1926-2007)  Yusuf Nalkesen (1923-2003)

Bulgaristan’ın güneydoğusunda modern bir endüstri merkezi durumunda bulunan şehir Novoselska ve Asenovska ırmaklarının birleştiği noktada, büyük Trakya ovasının kuzey köşesinde Balkan dağlarının eteklerinde yer alır. Özellikle XIX. yüzyılda kalabalık nüfuslu, yirmiden fazla camisi bulunan, halkın yarısını müslümanların oluşturduğu, 1834’te kurulmuş olan dokuma fabrikasıyla Balkanlar’daki ilk endüstri şehri olarak önem kazanmıştır.

Şehrin tarihi Roma ve erken Bizans dönemlerine kadar iner. Kuvvetli bir istihkâm olarak ortaya çıktığı anlaşılan şehirde 1970’te yapılan kazılarda Roma devri surlarının kalıntıları ve Hisarlık denilen yerde Hıristiyanlığın ilk yayıldığı dönemlere ait bir bazilika tesbit edilmiştir. Şehrin duvarları bu dönemlerde 140 × 140 metrelik bir sahayı kaplamaktaydı. Burada Roma imparatorlarıyla XIII. yüzyıla kadar hâkimiyetlerini sürdüren Bizans idarecilerine ait paralar ve seramik parçaları bulunmuştur. Şehrin Osmanlı dönemindeki adı Slavca “erik şehri” anlamındaki Sliven’den gelmektedir. Bazı ansiklopedik kaynaklar İslimye’nin, ilk olarak “İstlivos” adıyla coğrafyacı İdrîsî’nin eserinde (yazılışı: 548/1153) anılmasından yola çıkarak 1153 tarihinde kurulduğunu belirtirler.

Kâtib Çelebi, coğrafyacı ve seyyah Âşık Mehmed’in XVI. yüzyıl sonlarında yazdığı Menâzırü’l-avâlim adlı eserine dayanarak İslimye’yi üç camisi, bir hamamı olan, meyveleri ve suları bol bir kaza merkezi olarak tarif eder. Kasaba, bilhassa XVII. yüzyılda önemli bir yerleşme yeri özelliği kazandı. Evliya Çelebi’ye göre, güney yönünde Çelebi Mehmed tarafından inşa ettirilmiş sarayın temellerinin bulunduğu kasaba, bir dağın eteğinde yüksek bir bayır üzerinde bağlarla ve bahçelerle çevrili bir yerleşme yeri durumundaydı. Burada on iki mescid vardı; çarşı içinde minareli ve cuma namazı kılmaya müsait bir cami (Eski Cami) bulunuyordu. Çarşıda keçe, pamuklu dokuma ve halıcılık hâkimdi. Özellikle keçe, kilim ve kebe dükkânları vardı ve satışa sunulan Yanbolu kebesi çok tutuluyordu. Ahali genellikle tiftik kebe ve renkli velense denilen bir tür kumaş imaliyle uğraşıyordu. Yünlüler suların bol olması sebebiyle su değirmenlerinde işleniyordu. Kâtib Çelebi de halkın yün battaniye imal ettiğini belirtir. Ayrıca 952 (1545) tarihli defterde, vergi gelirleri arasında “kebe mukātaası” olarak senelik 10.000 akçe kaydedilmişti. Bütün bunlar, yünlü imalât kolunun kasabada öteden beri yapılageldiğinin bir göstergesi olmalıdır. Evliya Çelebi kasabada bedestenin bulunmadığını, ancak on kadar hanından en mükellefinin Sofu Mehmed Paşa’nın 1052 (1642) tarihli hanı olduğunu, çarşıda 200 kadar dükkânın yer aldığını da yazar (Seyahatnâme, III, 375-376).

Bulgarlar, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında camilerin çoğunu yıktılar ve bu tarihten sonra şehirde müslüman nüfusu hızla düşüş kaydetti.

I. Dünya Savaşı’nın ardından özellikle komünist rejimin kuruluşundan sonra kasabanın İslâmî görünüşünün son izleri, şehrin hızlı bir şekilde modernize edilmesi ve gelişmesi sonucu yok olmuştur.

Osmanlı dönemi mimarisini yansıtan tek eser XVI. yüzyıla ait kaplıca hamamının kubbesidir.

Nakit para taşımam gerekiyor mu?
Bulgaristan’da kredi kartı kullanımı ülke çapında çok yaygın olmadığı için yanınızda nakit para taşımanız önerilir. Ülke çapında yaklaşık 6 bin bankamatik bulunmaktadır.

Hangi diller konuşulur?
Bulgaristan’da Bulgarca konuşulmaktadır.

Hangi para birimleri kullanılır?
Bulgaristan’da Bulgar Levası kullanılır.

Kuzey Makedonya’nın güneybatısında, Güneybatı Bölgesi idari yapılanması içinde yer alan Struga, Ohri Gölü’nün kuzey kıyısındadır. Gölden kaynak bulan Kara Drin, şehri ikiye böler.

İklim
Alt tropikal iklim yapısına sahip olan Struga’nın etrafında birçok yükselti bulunur. Bu yükseltilerin yanında Kara Drin de iklimde etkilidir.

TARİH
Erken Tarih
Bölgede 6. ve 7. yüzyıllarda Berezit adlı bir kavmin yaşadığı söylenmektedir. 9. yüzyılda Doğu Roma İmparatorluğu’nun egemenliğinde bölgede bazı özerk yapılar kurulmuştur. 893-927 tarihleri arasında Büyük Simeon adlı Bulgar hanı döneminde şehir, Bulgarların idaresi altında olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
Struga, 14. yüzyılın son çeyreğinde (1395 civarı) Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. Bu dönemle beraber, çevredeki Ohri gibi, şehir birçok açıdan kalkınmıştır.

Bölgedeki Osmanlı egemenliği 1912 yılında sona ermiştir. Bu son dönem idari yapılanmasında Struga, Manastır Vilayeti sınırları içinde, Manastır Sancağı’na bağlı olmuştur.[

Yugoslavya Dönemi
1943 yılı ile beraber Yugoslavya Krallığı ortadan kalkmış, yerine Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu dönemde de Struga, devam eden idari yapı içinde yer almıştır.

Makedonya Cumhuriyeti Dönemi
1991 yılında Makedonya’nın Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nden bağımsızlığını ilan etmesiyle Struga, bağımsız Makedonya Cumhuriyeti içinde yer almıştır. Yugoslavya döneminde turistik yönü artan Struga, Makedonya’nın bağımsızlığı sonrasında Ohri ile beraber Makedonya’nın en ünlü turizm merkezinden biri olmuştur.

Kültür
Şehir, 1966 yılından günümüze dek düzenli olarak her yıl yapılan Struga Şiir Akşamları adlı şiir etkinliğe ev sahipliği yapar.

Turizm
Ohri Gölü bölgesi, Kuzey Makedonya’nın en ünlü turizm bölgesidir. Bu bölge içinde Struga ve Ohri, iki önemli turizm merkezidir. Her iki yerleşim yeri de gölün kıyısında yer alır.

Kara Drin kıyısı boyunca birçok restoran, kafe bulunur. Sakin yapısı ve güzel doğasıyla Struga, turistlerin tercih ettiği yerlerdendir.

Nüfus
2002 sayımlarına göre Struga Belediyesi’nin toplam nüfusu 63.376 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: Arnavutlar 36.029; Makedonlar 20.336; Türkler 3.628 ve diğerleri…
 

Osmanlı idaresinde Vidin, Tuna nehri boyunca gelecek olan saldırıları karşılamak için bir üs ve Osmanlılar’ın kuzey sınırını muhafaza etmek için bir kale işlevi görmekteydi. Vidin şehri, Doğu Anadolu’dan gelen Türk göçmenlerle iskân edilmekle birlikte bölge hemen hemen tamamen hıristiyan yerleşmesi olarak kaldı. Sadece Fethülislâm (Kladovo) ve Banya/Sokobanya’da (bugün ikisi de Sırbistan’dadır) müslüman nüfus vardı; müslümanlara ait birkaç cami, tekke ve hamam mevcuttu. Günümüzde bunların hepsi yok olmuş durumdadır. Vidin şehri ise önemli bir İslâmî merkez haline geldi, ancak savaşlar ve yıkımlar büyümesini ve genişlemesini sık sık kesintiye uğrattı. 1408’de Çar İvan Şişman’ın oğlu Konstantin, Osmanlılar’a karşı bir isyan hareketi başlattı. 1413’te Mûsâ Çelebi’nin Vidin’i geri alma teşebbüsü o sırada Konstantin’in Vidin’i ele geçirdiğini gösterir. Vidin Kalesi’nin güneydoğu köşesindeki kule ile kapı kulesi üzerinde günümüze kötü durumda gelen iki Arapça kitâbe Çelebi Sultan Mehmed (1413-1421) tarafından yaptırılan onarımı bildirir. Kitâbeleri tam okuyamayan Evliya Çelebi, Mehmed b. Bayezid Han adıyla sultanın ismini zikreder.

Vidin Osmanlı-Habsburg savaşları sırasında uzun bir aradan sonra yeniden saldırılara uğradı. 1595’te Eflak Voyvodası Mihai Viteazul şehri kuşattı, ancak başarılı olamadı. 1596’da Erdel kumandanı Farkas da aynı âkıbete uğradı. 1598’de Mihai, Vidin yakınlarındaki Osmanlı ordusunu yenilgiye uğratıp şehre girdi ve buradaki 12.000 evin tamamını yakıp tahrip etti, fakat kale Türkler’in elinde kaldı. Bu felâketten sonra Vidin tekrar inşa edildi ve büyüdü. 1659’da Niğbolu Katolik Piskoposu Philip Stanislavov burayı, beş kilisesi bulunan 1500 hânelik Ortodoks Bulgar yanında dört büyük camisi olan 2000 Türk hânesinden ibaret bir yer diye tanıtır.

Bulgarlar’ın 1887’de yaptıkları sayıma göre Vidin’de nüfus dağılımı şöyleydi: 8020 Bulgar, 3487 Türk, 1323 yahudi, 329 Çingene ve 1613 diğerleri. Bağımsızlıktan itibaren Türkler’in oranı % 60’tan % 24’e düştü ve onların boşalttığı yerleri köylerden gelen Bulgarlar doldurdu. 1934’te şehir büyüse de nüfus karışımı tam anlamıyla değişti. Bulgarlar sayılarını iki misline çıkardı, buna karşılık Türkler ve yahudilerin sayısı yarıya indi. 1934’te 15.462 Bulgar, 2167 müslüman (üçte biri Çingene), 599 yahudi ve 237 diğerleri vardı. Böylece Ruslar’ın eline geçmesinden yarım asır sonra Vidin Osmanlı döneminin son yıllarındakinden daha küçük hale geldi.

Vidin’deki Osmanlı mimari eserlerinin ortadan kaldırılması tedrîcî bir seyir takip etti ve 1908’de on iki cami hâlâ ayaktaydı. 1970’lere kadar Vidin’de dört cami bulunmaktaydı: XVIII. yüzyıldan kalma Mustafa Paşa Camii, 1215’te (1800) Pazvandoğlu’nun annesi Rukiye Hanım tarafından tekrar inşa ettirilen Akcami, 1216 (1801) tarihli Pazvandoğlu Osman Camii ve 1856 tarihli Yahyâ Bey Camii. 1970’li yıllarda, 1724’teki sur inşaatından kalma İstanbul Kapısı restore edilerek ve Ortaçağ görünümü verilerek XIV. yüzyıla ait Çar Sratsimir Kalesi diye tanımlandı. Günümüzde ise sadece restore edilen Pazvandoğlu Camii ayaktadır.

2001 Martındaki nüfus sayımına göre bütün Vidin bölgesinde Türkçe konuşan yalnızca 139 müslüman nüfus vardı. Ağırlıklı askerî tarihine karşılık Vidin bazı meşhur Osmanlı âlimlerinin doğduğu yerdir. Bu silsile, II. Bayezid zamanında tamir edilen Vidin Kalesi’ndeki bazı kitâbelerin metinlerini hazırlayan ve diğer bazı tarih beyitleri yazan Zarîfî Çelebi ile başlar.

De facto olarak Kosova’nın Yakova ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi’nin Prizrenski ilinde yer alır. Ayrıca de jure olarak Birleşmiş Milletler Kosova Geçici Yönetim Misyonu’nun Yakova Bölgesi’nde (District of Dakovica) bulunur.

Şehir Adı
Rahofça’nın ismi hakkındaki etimoloji çalışmalarında en başı çeken görüş, şehrin adının Sırpçası olan Orahovac ismiyle alakalı görülmektedir. Bu isimdeki Orah (Орах) sözü Sırpçada “ceviz” anlamındadır. Bu mantıktan hareketle kenti Cevizlik anlamında bir isme sahip olduğu söylenmiştir.

“Rahofça” şeklinin yanında kullanımda “Rahovça” şekli de yer almaktadır. Buna karşılık söz konusu şeklin bir varyantı olan “Rahofça” şeklinin, Türkçede bulunan gerilek ünsüz benzeşmesi sebebiyle ortaya çıktığı düşünülmektedir: -vç- > -fç-. Çünkü /ç/ sesi sedasız bir sestir ve hemen yanındaki /v/ sesi ise sedalıdır.

Coğrafya
Belediye sınırları 276 km² alana sahiptir. Bu alan 35 köyü kapsar.

İklim

• En soğuk ay Ocak olup, ortalama yüksek sıcaklık 7°C, ortalama düşük sıcaklık ise 7°C’dir.
• En sıcak ay, ortalama 26°C maksimum sıcaklık ile Temmuz’dir.
• Yılın en kurak ayı ortalama 50 mm yağışla Ağustos’dir.
• En yağışlı ay, ortalama 96 mm yağış alan Kasım ayıdır.

Tarih
Rahofça, tarihî dönemlerde ön plana çıkan bir yerleşke olmamıştır.

1998-1999 Savaşı
1998-1999 Kosova Savaşı’nda NATO bombardımanları sırasında, Yugoslavya Ordusu birlikleri Niş ve Leskofça üzerinden, Sırp polisi Kraljevo ve Pirot üzerinden, Rus birlikleri ve gönüllüleri de Sırbistan ve Bosna Hersek’e bağlı Sırp Cumhuriyeti üzerinden Rahofça’ya gelerek burada konumlanmışlardır.

Mart 2004 Ayaklanması
2004’ün Mart ayında, ayın ortasına doğru, başını Kosovalı Arnavutların çektiği bir grup kasaba merkezinde protesto eylemi yapmıştır. Buradaki toplanma, kasabanın yukarı kısımlarındaki Sırp yerleşim bölgesine yönelik bir hâl almıştır. Bu yürüyüş Sırplara ait evlerin ve şahsî eşyaların ateşe verilmesi, bazı Sırplara saldırılması sonucunu doğurmuştur. 18 Mart 2004 günü Bırnyaça köyündeki Sırp Ortodoks Kilisesi ateşe verilmiştir. Bu olaylar sırasında 5 Sırp ailesi Rahofça’yı terk etmiştir. 1999’da savaşın bitmesinden sonra, bu civarda yaşayan Sırpların bir kısmı bölgeden göç etmişlerdir.

Nüfus
2011 yılında Kosova genelinde yapılan nüfus sayımında Rahofça’nın nüfusu 55.053 çıkmıştır. Rahofça Belediyesi sınırları dâhilindeki Büyük Hoça köyünde 400 kadar Sırp yerleşimci vardır.

''Yüzde 2’lik Müslüman-Türk nüfusuna da eşlik ediyor Rahofça.''

19. yy.’da yaşamış araştırmacı ve yazar olan Branislav Nušić’in notlarında Sırp poturların yöredeki Arnavut ailelerin çocuklarıyla evlendiği ve bu yolla, dil ve kültür yönünden Arnavutlaşma yasadıklarını kaydetmiştir.

Ekonomi
Rahofça ekonomisi tarıma yönelik bir yapıdadır. Burada özellikle sebzecilik ve bağcılık yaygındır. Rahofça bağlarında yetişen üzümden elde edilen şarap, Kosova’nın dışına taşan bir üne sahiptir. Buğday, mısır üretiminin dışında büyükbaş hayvan besiciliği de bölgede vardır. Kum ve çakıl üretimi de, belediyenin ikincil gelir kaynaklarını oluşturur. Rahofça’da plastik üretimi, ısıtma, soğutma ve geri dönüşüm üzerine girişimci tesisler vardır.

Rahofça, bağları ile Kosova çapında ün yapmış bir yerdir. Bu ünü eski Yugoslavya devrinde, ülke çapına sıçramıştı. Bugün Rahofça’da bağcılık, üzümcülük ve şarapçılık önemli geçim kaynaklarıdır.

Coğrafya

Yapılan arkeolojik kazılara dayanılarak Kalkandelen ve Polog vadisi etrafındaki iskânın milâttan önce 5000 yılına kadar indiği anlaşılmaktadır. Avarlar’ın ve Slavlar’ın buralara VI. yüzyılın sonlarına doğru geldikleri tesbit edilmektedir. XI. yüzyılın başlangıcında Çar Samuil Devleti’nin ortadan kalkmasıyla Polog vadisi ve Kalkandelen Bizans İmparatorluğu idaresine girdi. 1153 yılına ait İdrîsî’nin haritalarında da bölge Polog olarak zikredilir. XII. yüzyılın 80’li yıllarında başlatılan Haçlı seferleri sırasında Sırp Kralı Nemanya tarafından Polog vadisinin Sırp topraklarına katılmış olmasına rağmen çeşitli dönemlerde Bizans ile Sırp güçleri arasında el değiştirdi. 1258-1259’da Sırp krallığı tarafından yine işgal edildi, fakat kısa sürede yeniden Bizans hâkimiyetine girdi (1261). Sırp Kralı Milutin 1282 ve 1297’de Polog vadisini ve Kalkandelen’i tekrar aldı ve burası Osmanlılar’ın gelişine kadar Sırp Krallığı’nda kaldı. 1371’deki Meriç savaşı sırasında Sırp Valisi Vuk Brankovič tarafından yönetilmekteydi.

Tarih

Erken Tarih
Kalkandelen yakınlarında Baltepe muhitinde bazı arkeolojik buluntular elde edilmiştir.

Roma İmparatorluğu Dönemi
Kalkandelen, MÖ 168 tarihinde Roma egemenliğine geçmiştir. Hunlar, Ostrogotlar, Keltler gibi kavimlerin Roma topraklarına yoğun saldırılar düzenlediği dönem olan 3. ve 4. yüzyıldan sonra şehir güçlendirilmiş surlar, kaleler, hisarlar, hâkim tepelerle donatılmıştır. Bu savunma çalışmaları Kalkandelen ve civarındaki birçok köyü kapsamıştır.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
14. yüzyılda Kalkandelen, bölgedeki birçok şehir gibi, Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. 1452 yılına ait ve “Kalkandelen Nahiyesi” adıyla belirtilen şehre dair ilk Osmanlı kayıtlarında şehirde 146 Hristiyan aile ve 60 Müslüman aile var olmuştur. 1545 yılında 99 Hristiyan aile ve 101 Müslüman aile; 1568 yılında 108 Hristiyan aile ve 329 Müslüman aile Kalkandelen’de yaşamıştır.

Türk egemenliğiyle beraber şehirde birçok açıdan değişiklikler, yenilikler görülmüştür. Ticaret açısından gelişmeye başlayan şehirde ticaretaileler artmış; yeni binalar, hamam gibi yapılar kurulmuştur. Bu dönem ayrıca, Kalkandelen’deki Müslüman ve Türk nüfusun da artıp baskın nüfus hâline gelmesini sağlamıştır. Söz konusu durumla bağlantılı olarak şehirde birçok cami, mescit, dinî yapı kurulmuştur. Bunlar içinde 1438 yılında yapılan Alaca Cami birçok yönüyle önemlidir.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kalkandelen, önemli bir ticaret merkezi olduğu gibi, tarım, zanaat açısından da ön plana çıkmıştır. Bunların yanında şehir, askerî üs özelliği de taşımıştır.

Kalkandelen’de bugüne ulaşan çok sayıda tarihî eser vardır. Eskicami (Câmi-i Atîk) olarak bilinen caminin Üsküp sancak beyi, sonra da Bosna Beylerbeyi Îsâ Bey’e veya babası İshak Bey’e ait olduğu sanılmaktadır. Çeşitli dönemlerde restore edilmiş olup halen ayaktadır ve yanında Kalkandelen Müftülüğü bulunmaktadır. Yine en eski camilerden biri sayılan Saat Camii avlusunda 908 (1502) ve 954 (1547) yıllarına ait mezar taşlarına rastlanır. Gamgam Camii’nin de yine en eskilerden biri olduğu kaydedilmektedir. Sanat eseri özelliğini bugüne kadar koruyan Alaca Cami (Paşa Camii veya Hurşide ve Mensûre Kardeşler Camii) Foça’daki (Bosna-Hersek) Alaca Cami’yi hatırlatır. Yukarı Çarşı Camii de çeşitli dönemlerde restore edilmiştir. Kalkandelen ile Rečica köyü arasındaki Harâbâtî Baba Tekkesi bölgede önemli bir dinî merkez olarak faaliyet göstermiştir. Poroj köyünde Yarar Baba, Šipkovica köyünde Koyun Baba ve Vrutok köyünde Câfer Baba tekkeleri de zikre değerdir.

De facto olarak Kosova’nın Gilan ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi’nin Kosovskopomoravski Okrug’unda yer alır. 

Kadim medeniyetin mirası
Kosova’nın tarihi şehri Gilan, kadim medeniyetlerden taşıdığı izlerle büyük öneme sahip. Osmanlı belgelerinde ‘Gülhan’ olarak geçen şehir, Makedonya ve Sırbistan sınırına yakın bir bölgede bulunuyor. Gilan adının kökeniyle ilgili uzun zamandır bir tartışma söz konusu.

Arnavutlar tarafından şehrin, geç Ortaçağ döneminde Balkanlar’ın merkezi olarak sayılan Novo Birdo’dan gelen Ginay ailesinden Bahti Bey Ginoli tarafından 1700’lü yıllarda kurulduğu iddia ediliyor. Arnavutça ‘Cilan’ olarak anılan şehir, Sırplar tarafından ‘Cinovdan’ adıyla tanınıyor. Osmanlı kaynaklarındaysa şehir ‘gülhan’ yahut ‘külhan’ olarak geçiyor.

Şehrin en önemli sorunlarından biri göç. Gilan’ın yerlileri nüfusun yüzde 20’sini oluşturuyor. Şehirde Kamenitsa, Novo Birdo, Presevo’dan gelenler yaşıyor. Gilan’daki Türkler’in sayısıysa yaklaşık 2 bin. Gilan Belediye Başkanı Lütfü Haziri, şehir hakkında şu ifadeleri kullandı: “Coğrafik konumu bakımından Gilan, Kosova’nın büyük şehirlerinden biri. Karadağ ve Kolak arasında merkezi bir şehir. Gilan’a bağlı belediyeleri ve civar köyleri de hesaba katarsak yaklaşık 500 binlik nüfusa sahip. Ayrıca şehrimiz Balkan ülkelerini bağlama özelliğine sahip. Gilan’ın tanınmasında gurbetçilerimizin de etkisi var. Türkiye’nin değişik yerlerinde de vatandaşlarımız yaşıyor. Bu yüzden Kosova denilince akla ilk gelen şehirlerden biri Gilan.”

Gilan aynı zamanda, tarihe tanıklık eden çok sayıda eseri muhafaza ediyor. Roma’dan Osmanlı’ya uzanan izleri şehirte görmek mümkün. 1998-1999’da yenilenmeye başlayan Gilan’da savaş sırasında yakılan ve yıkılan yapılar yeniden inşaa edilse de 2002 depreminde bu yapılar yine hasar gördü.

Restorasyon projesi kapsamında pek çok yapının yeni görünümüne kavuştuğu şehirde bakımsız durumda olan eserler de var. Türk köyü Doburçan’a sadece 15 dakika uzaklıkta olan Gilan, her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor. Belediyenin yürüttüğü çalışmalar bu artışta önemli yer tutuyor.

Farklı kültürlerin buluştuğu Gilan’da Osmanlı döneminden miras eserler önemli yer tutuyor. Bunlardan biri Gilan’ın merkezinde yer alan Büyük Camii. 2002 depreminde zarar gören camii, TİKA’nın restorasyon projesine dahil edilmiş durumda.

Tarih
Gilan isminin kökeni hakkında tartışmalar vardır. Arnavut kaynaklar şehrin geç Ortaçağ döneminde Balkanlar’ın merkezî yerlerinden olan Nobırda’dan gelen Ginay Ailesinden Bahti Beg Ginoli tarafından 1772’de kurulduğunu iddia ederler. Ginay Ailesi fikri, geç dönemi işaret ettiği için, pek geçerli görünmemektedir.

Osmanlı devri haritalarının bazılarına ve bazı telaffuzlara dayanılarak “Gilan” şeklinin, Gülhan olduğuna dair fikirler vardır. Eski devirlere ait bazı Osmanlıca Kosova haritalarında Türkçe, “Gülhan” imlasına rastlanır.

Nüfus
Gilan’a bağlı belediyeleri ve civar köyleri de hesaba katarsak yaklaşık 500 binlik nüfusa sahiptir. Gilan, Türkiye’ye büyük oranda göç vermiş bir bölgedir. Bölgeden Türkiye’ye göçen aileler arasında Gilan, Gelan, Geylan soyadları yaygınca kullanılır.

Kültürel Yapı
Gilan Belediyesi sınırları içinde Arnavutça, Sırpça ve Türkçe şehirdeki resmî diller arasında yer almaktadır.[6][8] Gilan’a bağlı Doburçan köyü de Türk yerleşimi açısından ön plandadır.

Eski adıyla ‘’Tatar Pazarı’’ olarak da bilinen şehir, İstanbul’dan Avrupa’ya uzanan yolda önemli bir geçit, aynı zamanda hanları ve kervansaraylarıyla zengin bir ticaret yeri olarak biliniyordu. Tarihi kaynaklara göre, şehrin kuruluşu Sultan II. Beyazıt döneminde (1481-1512) Kırım Tatarlarının yöreye yerleştirilmesine denk geliyor. Akıncıların kayıtlarında, 1472 yılı itibarıyla o zamanki Pazarcık’ın 105 haneden ibaret olduğu ve tümüyle Müslümanlar tarafından iskan edildiği belirtilmektedir. Osmanlı döneminde halkın tümü Müslüman Tatar, Türk ve yörüklerden oluşmaktaydı.

Şehrin ayakta duran tek camisi
Zamanla Yukarı Trakya Ovası’nın batısında önemli bir kavşak haline gelen şehirde ilk caminin şehrin kuzeyinde, günümüzde var olmayan Eski Cami olduğu ve kuruluşunun 1540 yılına dayandığı tahmin ediliyor. Pazarcık’ta daha sonra 18 cami daha inşa edilmiş olmasına rağmen günümüzde ayakta kalan tek cami, 25 metre yüksekliğindeki minaresiyle Kurşun Cami olarak bilinen Nazır Ağa Camisi. Nazır Ağa’nın 1667 yılında yaptırdığı cami, yöre halkı arasında Kurşun Cami olarak anılıyor. Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğünün himayesinde bulunan ve hala ibadete açık olan caminin içi ve avlusu, özellikle cuma günleri Pazarcık’ta yaşayan 20 bini aşkın Türk ve Roman kökenli Müslüman’ın buluşma yeri.

ULAŞIM
Pazarcık şehri, komşuları Sofya şehrine 100 km, Burgaz şehrine 260 km, Varna şehrine 314 km ve Filibe şehrine ise 357 km uzaklıktadır. Türkiye sınırı 200 km uzaklıktadır. Sırbistan sınırı ise 160 km uzaklıktadır.

NE YENİR-NE İÇİLİR
Buraya yolunuz düşerse: “Sirene” isimli yöresel lezzeti tatmalısınız. Çırpılmış yumurta ve peynir karışımı ile harmanlanarak hazırlanır. Sabah kahvaltısı ve öğle yemeklerinde yanında yoğurt ile birlikte servis edilir. Ayrıca bölgedeki birçok restoranda: bir salata olan “Shopska” sunuluyor. Ayrıca: “Kebabcheta” denen bir yemek türü vardır. 

GEZİLECEK YERLER
Merkez Meydan-Toptata-Konstantin Velickov Meydanı
Şehrin merkezindedir. Şehrin sembolü Saat kulesi vardır.
Memorial Of Ovenes Savadjayan-Ovanes Savadjayan Anıtı
Anıt: Ovanes Savadzhayan’a aittir ve 1878 yılında kasabayı yanmaktan kurtarmıştır.
Park Freedom Island-Svoboda Parkı-Ostrova Parkı-Özgürlük Adası
Şehrin güneyindedir. Parkın girişinde ücretsiz bir otopark vardır. Adada: anıtlar, havuzlar, heykeller, spor alanları, açık hava sahnesi, yüzme havuzu, oyun alanları, bahçeler ve kafeler vardır. Aleko Konstantinov’a ait bir anıt da bulunur. Zaten adada 50’den fazla heykelin bulunduğu en büyük açık hava heykel koleksiyonu vardır. Adada: dünyanın en uzun oturma bankı bulunuyor.
History Museum-Ana Müze Binası
Müze, 15 Konstantin Velichkov Meydanındadır.
Ethnografpical Museum
Otets Paisiy Street adresindedir. Hafta içi her gün saat: 09.00-17.00 arasında ziyarete açıktır.
Kurshumlu Camii-Nazır Ağa Camii-Bullet Cami
Osmanlı döneminde yörede 20 cami inşa edilmiştir. Ancak, ayakta kalarak günümüze ulaşan tek camisidir.
Yunatsite Kazıları
Köyde “Yassı höyük” bulunmaktadır. MÖ 3’ncü yüzyıla dayanan bir yerleşim yeridir.
SAAT KULESİ
Şehir meydanındaki saat kulesi, Osmanlı döneminden kalmadır. Kule: 1741 yılında inşa edilmiş, ancak 1924 yılında yıkılmıştır. Çünkü Pazarcık’ta bulunan tüm Osmanlı yapıları aynı tarihte yıkılarak yok edilmiştir.
Church Of The Holy Mother Of God-Aziz Meryem Kilisesi
Şehirde kurulan ilk kilisedir.

İlbasan, 1466’da Fâtih Sultan Mehmed tarafından Osmanlılar’a karşı isyan eden İskender Bey’in faaliyetlerini kontrol etmek ve ülkenin kuzeyine giden yolların emniyetini sağlamak amacıyla bir kale olarak kurulmuştur. Burası Arnavutlar’ca İlbasan, Avrupalılar’ca Elbasan şeklinde anılmakta olup bu adın “Arvanid ilini basan (gözetleyen) kale” anlamına geldiği ileri sürülür. Fâtih Sultan Mehmed’in yaptırdığı bu kale, milâdî VI. yüzyıldan beri boş ve harap durumda bulunan antik Scamba şehrinin kalıntıları üzerinde yükselmiştir. Sadece yeni yaptırılan kale değil aynı zamanda bu antik sur kalıntılarının büyük kısmı da bugün ayaktadır. 1912’de Osmanlı idaresinden çıkan İlbasan II. Dünya Savaşı’nın ardından yeniden gelişmeye başladı ve önemli bir endüstri merkezi oldu. 1967’den sonra Sinan Paşa ve Nâzır camileri hariç diğer bütün camiler yıktırıldı. Eski kale duvarları, içindeki evler ve XVII. yüzyıldan kalma olup 1315’te (1897-98) yenilenen saat kulesi korunması gereken tarihî eserler olarak restore edildi. Komünist idarenin sona ermesiyle birlikte şehirdeki İslâmî hayat yavaş yavaş oluşmaya başlamıştır.

Elbasan Gezilecek Yerler
Tarihi ve rivayetleri farklılık gösterse de günümüzde güzel gezi durakları ile Elbasan’ın gezi açısından keyifli bir yer olduğu konusunda hemfikiriz.
Elbasan Kral Camii: Hünkar Camii olarak da anılan bu ibadethane tarihi bir Osmanlı yapısıdır. Arnavutluk’un milli kültür simgesi ilan edilen Kral Camii, Sultan II. Bayezid tarafından inşa edilmiştir. Ancak 1967 senesinde Arnavutluk komünist hükümet tarafından dünyanın ilk ateist devleti ilan edilince yapının minaresi yıkılıp avlusu değiştirilerek Halk Eğitimi Merkezi olarak işlev görmüştür.
Elbasan Kalesi: Fatih Sultan Mehmed’in yaptırdığı ve öncesinde de antik bir kent olan yerleşimin kale parçalarını burayı ziyaret ederek görebilirsiniz.
Etnografya Müzesi: Kentin tarihi ve kültürü hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşmak isterseniz sizin için en uygun gezi durağı Elbasan’daki etnografya müzesi olabilir. Osmanlı’nın etkisinin de kültüre işlemiş olduğu görebilirsiniz.
Nazire Camii: Yine bir Osmanlı yapısı olan bu cami, Nazir Beg Camii adıyla da anılır. Yapı bir nazırın kızı tarafından 1599 senesinde yaptırılmıştır.

Elbasan Yeme İçme
Elbasan tavayı sıklıkla duyuyoruz. Kökeninin Elbasan olduğu bu yemek dışında kentte tadabileceğiniz çok sayıda Arnavutluk lezzeti bulunuyor. Yoğurt ve hamur ile yapılan samsa mantı yerine geçebilecek bir lezzet olarak tadanların büyük beğenisini kazanıyor. Kuzu etlerinin yumurta ve yoğurtla bir araya gelmesi sonucu ortaya çıkan Elbasan tava ise adıyla hepimiz bildiği bir baş yapıt. Ayrıca pırasa böreği, nohutlu ekmek, tirit, adından anlaşılabilceği gibi Arnavut ciğeri, kaymaçina, petla, çerviş, Arnavut çullaması, mişoriz, fliya, pilaska ve kaçamak mutlaka tatmanız gereken birbirinden iddialı tatlar arasında yerini alıyor. Pule petka, perşeş de tatmadan dönmemeniz gereken lezzetler arasında başı çekiyor.

Elbasan Konaklama
Elbasan’da konaklama yapabileceğiniz çok sayıda otel bulunuyor. İstediğiniz türde ve fiyatta otele Elbasan’da rahatlıkla ulaşabilirsiniz.

Elbasan İklimi
Sıcak ve ılıman bir iklimi olan Elbasan, kış aylarında yağışlı olabilmektedir. Yaz aylarında ise sıcak seyreden hava en yüksek ısı derecesine Temmuz ayında ulaşır. Aralık ise yılın en çok yağış alan periyodudur. İlkbahar ayları ve yaz dönemi iyi bir seyahat için uygun zaman olabilir.

Elbasan Ulaşım
Vizesiz olarak gidebileceğiniz Balkan ülkelerinden Arnavutluk’un Elbasan kenti için ilk olarak Tiran Rinas Havaalanı’na gidebilirsiniz. Daha sonra Elbasan’a otobüs ile devam edebilirsiniz.

Trebinye’nin şehir merkezi 18. yüzyılda Osmanlı dönemine kadar uzanmaktadır. Arslanağa Köprüsü bu dönemde inşa edilmiştir.

Günümüzde Trebinje olarak adlandırılan şehir Güney Hersek’te bölgenin en büyük merkezi durumundadır. Trebišnjica nehrinin her iki yakasında deniz seviyesinden 273 m. yükseklikte kurulmuştur. Bizans İmparatoru VII. Konstantinos Porphyrogennetos X. yüzyılın ortalarında buradan Terebun diye söz eder. Aslında bu isim şehrin değil şehrin yer aldığı bölgenin (Župa) adıdır. Bu bölge yüksek ve kıraç dağlarla çevrilmiş olup Trebišnjica nehri ve kolları tarafından şekillendirilmiştir. Bölgenin köylerinde XII. yüzyıldan kalma Kiril (Slav) yazıtlarının saklandığı XIII ve XIV. yüzyıl kilisesi bulunmaktadır. Trebinye bir şehir halinde Karlofça Antlaşması’ndan sonra 1699 yılında Osmanlılar tarafından kurulmuştur.

1466’da Trebinye hemen hemen bütün Hersek bölgesiyle birlikte Osmanlılar tarafından ele geçirildi. 873 (1468-69) tarihli Bosna’nın en eski Osmanlı Tahrir Defteri’nde burası Trabina adıyla bir nahiye merkezi şeklinde geçer. Bağlı köy sayısı yirmi altıdır. Köyler biri müslüman, ikisi yeni müslüman olmuş, on dokuzu hıristiyan yirmi iki timarlı sipahiye aitti. Bu bilgiler İslâmiyet’in bölgeye yavaş yavaş yayıldığına işaret eder. 993 (1585) tarihli Tahrir Defteri’nde, Nova (Hersek Novi) kazasına tâbi olan Trebina nahiyesinin küçük ve dağınık haldeki köylerinde yaşayan sadece ufak bir müslüman gruptan söz edilir. Bugünkü Trebinye’ye yakın Çiçevo mezraasında yaşayanların yarısından fazlası müslümandı. 1570’lerde bölgede büyük bir inşa faaliyeti başladı. 1572 yılının başlarında Dubrovnik’ten İstanbul’a seyahat eden Fransız Du Fresne-Canaye, Trebišnjica nehrinden köprü olmadığı için bir sandalla geçmişti. 1574’te ise Pierre Lescalopier, yanı başında kurşunla kaplanmış büyük bir kervansaray bulunan güzel bir köprünün üzerinden geçtiğini bildirir. Bu iki yapı, Hersek sancak beyi iken genç yaşta ölen Vezîriâzam Sokullu Mehmed Paşa’nın oğlu Kurt Kasım Bey’in adına 981’de (1573-74) yaptırılmıştır. Halk arasında Arslanağa Köprüsü diye bilinen Sokullu Mehmed Paşa’nın bu köprüsü Vişegrad’daki ile birlikte Balkanlar’ın en güzel Osmanlı eserleri arasında yer alır (bk. ARSLANAĞA KÖPRÜSÜ). Kasım Paşa vakfının Arapça vakfiyesi (Süleymaniye Ktp., Lala İsmâil, nr. 737) bir mescid, bir su yolu ve bir taş kaldırımdan da bahsetmektedir. Mahallî geleneğe göre Trebinye bölgesinde ilk cami, XVII. yüzyılın ikinci yarısında Police köyünde Trebinye’nin bir şehir olarak ortaya çıktığı yerde inşa edilmiştir. Pek çok müslüman, Hersek’in kıyı kasabalarından Novi, Risan ve Perast’ın 1687’de Venedikliler tarafından ele geçirilmesi üzerine bu bölgeye göç etti.

Bosna Hersek’ in hemen her yerinde Osmanlı eseri görmek mümkün. Bu eski şehir de yine Osmanlı eserleriyle dolu. Harika bir Osmanlı mimarisiyle çok güzel bir şehir. Pek çok kafe ve dükkan. Dubrovnik’den arabayla sadece 20 – 30 dakika (35 km) uzaklıkta. Küçük ancak sevimli, keyifli bir şehir.  Dar sokaklar, taş evleri, küçük kafeler. . .

XVIII. yüzyıl boyunca Trebinye askerî önemini korudu. Temmuz 1795 tarihli bir berat Trebinye kaptanlığının askerî durumunu gösterir (892 asker: 390’ı süvari, kırk yedisi hıristiyan martolos). XIX. yüzyılda kalenin dışında yeni bir çarşıyı da içeren bir yerleşim yeri ortaya çıkmaya başladı. 1850’de Fransisken âlimi, keşiş Frano Jukiç, Trebinye nüfusunun hıristiyan, Ortodoks ve müslümanlardan oluşan 3000 kişiye ulaştığını; bir kadı, bir müftü ve bir askerî birliğin bulunduğunu yazar. 1878’den sonra çetin bir müdafaa sonrası bölge Avusturyalılar tarafından işgal edildi ve 1918’e kadar onların elinde kaldı.

Arslanağa Köprüsü (Arslanagica Bridge) 
1574 yılında Sokullu Mehmet Paşa tarafından yaptırılan tarihi bir Osmanlı köprüsü. Trebişniça Nehri tarafından ikiye bölünen şehrin iki yakasını birbirine bağlıyor. Köprü, merkezi Bosna ve Herceg Novi’nin (bugün Karadağ’da) ticaret yollarını ve Osmanlı İmparatorluğu’ndaki diğer önemli yerleri bağlamak için kullanılıyordu. İlginç olarak, tüm köprü hidroelektrik yapımı nedeniyle 1970’lerin birkaç kilometre uzağında taşındı.Köprünün üstünde, köprünün dış tarafında oturabileceğiniz ve manzaranın tadını çıkarabileceğiniz küçük bir taş levha var .

Kravica Şelalesi (Kravitse)
Yemek için öncelikli seçenek  Cevapi. Cevapi,  Balkanlarda pek çok yerde karşınıza çıkabilecek bir yiyecek. Aslında köfte içerisinde sadece soğan ve tuz var. Bizdeki gibi ekmek ve baharat yok. Yanında bizdeki tırnak pidesine benzeyen ekmeği ve küp doğranmış soğanı ile geliyor. Balkanlarda porsiyonlar büyüktür. Ona göre yarım porsiyon da söylenebilir.

Zupa Camisi
Bosna Hersek’in Karadağ sınırındaki Trebinje şehrine bağlı Zupa köyünde bulunan 500 yıllık Zupa Camisi, tarih boyunca 6 kez yıkılmasına rağmen her defasında küllerinden yeniden doğmayı başardı.

Köyde artık sadece 16 Müslüman yaşıyor
Bosna Hersek’te 2013’te yapılan son nüfus sayımına göre, savaş öncesinde 93 Müslüman Boşnak’ın yaşadığı köyde bugün sadece 16 Müslüman Boşnak var.

Kilitli tutulan camide, artık sadece yurt dışında yaşayan Zupalı Boşnakların köyü ziyarete geldiği bayramlarda namaz kılınıyor.

Bosna-Hersek’in batı kesiminde göz alıcı bir şehir olan Banja Luka dünyanın en az bilinen başkentlerinden birisi olarak nam salmıştır. Aynı zamanda Bosna-Hersek’in içerisinde özerk bir yönetim olan Sırp Cumhuriyeti’nin en büyük şehri de olan Banja Luka, Bosna-Hersek’teki ikinci büyük şehir olma özelliğine sahiptir. Oldukça canlı bir habitata sahip olan şehir nehir kıyısına kurulmuş ilginç yerleri ve büyüleyici Vrbas Kanyonları ile kırsal alana yayılmış bir doğa harikasıdır. Macera sporları ve adrenalinseverlerin gizli hazinesi olan Banja Luka’nın en önemli avantajı ise lokasyon açısından ulaşımın hayli kolay olduğu bir güzergâhta bulunmasıdır. Sırp Cumhuriyeti’nin başkenti Banja Luka’da yerel dil Sırpçadır. Sırp Cumhuriyeti’nin resmî dilleri arasında Sırpça ile fonetik benzerlik gösteren Hırvatça ve Boşnakça da vardır.

Arkeolojik çalışmalar göstermektedir ki Banja Luka’nın Kurulu olduğu topraklar Taş Devri dönemine dek tanıklık etmektedir. Aynı zamanda Orta Çağ döneminin kilit noktalarından birisi olan şehir 1969 depremi sırasında büyük tahribata uğramıştır. 1990’larda Balkanlar’daki kargaşa sırasında ciddi hasara uğrayan kentte bulunan pek çok tarihî yapı yağmalanmış ve tahribata uğramıştır. Bugün, kentin merkezindeki iki büyük cami ile beraber görkemini hala koruyan Ortodoks katedralinin etrafına kurulmuş çok fazla mimari çekicilikte yapı bulunmaktadır. Ancak, kentin en kıymetli yapıları sıralamasının başını UNESCO Dünya Mirasları Listesi’nde bulunan Ferhadija Camii çekmektedir. Bu yapı özenle yeniden inşa edilmiş olup büyüleyici bir müzeye ve etrafını sarmalayan birbirinden şık pek çok kafe ve restorana da ev sahipliği yapmaktadır.

OSMANLI DÖNEMİ
Banaluka ismine tarihî vesikalarda ilk defa, Bosna Krallığı’nın 1463’te yıkılışı ve hemen ardından Macarlar’ın Yayça bölgesini ele geçirişi dolayısıyla rastlanmaktadır. Muhtemelen bu sırada yeniden teşekkül eden şehir Yayça banlığının yeni bir kalesi olarak ortaya çıkmış ve zaman zaman Osmanlı akınlarına mâruz kalmıştır. Nihayet Mohaç Zaferi’nden sonra Yayça bölgesinin alınışının hemen peşinden 1527-1528 kışında ele geçirilmiştir. Şehir küçük bir kale, dış yerleşme yeri (varoş) ve kaplıcadan ibaret iken özellikle XVI. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Osmanlı hâkimiyeti devrinde süratli bir gelişme göstermiş ve aşağıya doğru yayılmıştır.

İdarî bakımdan 1540’ta Bosna sancağına bağlı müstakil bir nahiye olarak görünen Banaluka on altı köy, dokuz mezraa, iki çiftlik, bir yayla, iki panayır yeri ve bir kaleden oluşuyordu. Sınırda önemli bir askerî merkez ve ileri karakol durumunda olan şehir bu özelliği sebebiyle 1552’den itibaren Bosna sancak beylerinin ikametine tahsis edildi. Sokullu ailesine mensup olan Ferhad Bey (Paşa) sancak beyi olarak burada oturdu. Bu sırada yanında tarihçi Gelibolulu Âlî Mustafa Efendi de bulunuyordu. Âlî 1574-1575 yıllarında bu şehirde Zübdetü’t-tevârîh adlı eserini kaleme almıştı. Ferhad Paşa’nın 1580’de ilk Bosna beylerbeyi olarak burada oturması, şehrin Bosna eyaletinin merkezi haline gelmesine yol açtı ve bu durum 1639’da eyalet merkezinin Saraybosna’ya taşınmasına kadar devam etti. Banaluka özellikle bu devrede her yönden gelişmesini sürdürdü. 1661’de buraya gelen Evliya Çelebi şehirde iki kale, kırk beş mahalle, kırk beş cami ve mescid, birçok medrese, hamamlar, 300 dükkân, 100 dükkânlı bir bedesten ve 3700 hâne (tahminen 1015.000 kişi) bulunduğunu, verimli topraklarından bol miktarda mahsul alındığını, demirciliğin gelişmiş olduğunu ve külünk, balta, saban demiri gibi aletlerin yapıldığını belirtir. Evliya Çelebi ayrıca şehir yakınlarındaki demir madenlerinin işletilerek top güllesi döküldüğünü ve harp levazımatı imal edildiğini kaydetmektedir. Banaluka 4 Eylül 1699’da Avusturyalılar tarafından işgal olunmuş ve bir süre sonra çekilmeleri sırasında bazı kısımları yakılarak tahrip edilmiştir. 1732’de 7000 kişinin ölümüne yol açan veba salgınından sonra 1737’de Avusturyalılar’ın yeni bir saldırısına uğramışsa da Hekimoğlu Ali Paşa tarafından aynı yılın 4 Ağustos’unda kurtarılmıştır. Novili Kadı Ömer Efendi’nin Târîh-i Bosna der Zamân-ı Hekimzâde Ali Paşa adlı eserine konu teşkil eden bu mücadeleler sırasında da tahribata mâruz kalan şehir, bundan sonra eskisi kadar olmamakla birlikte yine gelişmesini sürdürmüştür. 1850’lerde otuz yedi mahallesi, 1126 vergi hânesi, yani yaklaşık 6000-6500 civarında nüfusu bulunuyordu. Otuz yedi mahallenin birkaçı müstesna diğerleri Gazanferiye, Kul, Meydan, Irmak, Sâlihiye, Hacı Zülfikar, Câfer Ağa, Hünkâriye, Tütüncü, Minare, Mehdi Bey, Simitçi, Paşaoğlu, Ferhâdiye, Sofu Mehmed Paşa, Osman Şah, Kalenderiye, Hacı Fîruz gibi Türk-müslüman adları taşımaktaydı.

• Bugün yeni sanayi kolları kurulan şehirde meyve ve konserve fabrikaları ile tütün işleme tesislerinin yanında elektrikli aletler, giyim eşyası ve kâğıt sanayii ile ilgili çeşitli kuruluşlar bulunmaktadır. Banaluka adı asırlardan beri Türkiye’de, en güzel örnekleri bu şehirde yapıldığı için benaluka veya manyaluka adıyla anılan işleme sanatı münasebetiyle yaşamaktadır.

Banja Luka’ya Ulaşım
Banja Luka lokasyon açısından oldukça elverişli bir konuma sahiptir. Kente Bosna’nın Saraybosna, Sipovo, Prejidor gibi önemli kentlerinin yanı sıra Viyana, Linz, Zagreb, Split, Kopenhag, Paris, Lyon, Münih, Düseldorf, Karadağ, Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Belgrad, Stockholm, Zürih gibi pek çok Avrupa kentinden otobüsle ulaşım mümkündür. Kentin uluslararası havaalanı olasına rağmen buraya Türkiye’dendirekt uçuş yoktur. Ancak Belgrad, Sırbistan gibi kentlerden aktarmalı uçuşlarla kente gitmek de mümkündür. Kentin iki kilometre güneydoğusuna denk düşen tren yolu ise buraya ulaşımda bir diğer alternatiftir. Saraybosna, Zagreb ve Belgrad hattını takip eden tren yolu hattı boyunca birbirinden güzel manzaralar ile karşılaşırsınız.

Banja Luka’da Görülmesi Gereken Yerler 

Ljubačke Doline: Yaklaşık 30 kurtarılmış ve yeniden inşa edilmiş tarihî kırsal binanın bulunduğu bu küçük ama keyifli köy, rustik eserlerle dolu olup güzel bir yamaç çayırına kurulmuştur. Yugoslav nostaljisinin küçük bir odası gibi olan köy, davetkâr müzesi, ormanlık alanları ve geleneksel yemeklerin en lezizlerini sunan bar ve restoranlarla tam bir cazibe merkezidir.
 
Mesih İsa’nın Ortodoks Katedrali: Banja Luka’nın Bizans tarzı Ortodoks katedrali, altın kubbe ve altın kubbesine kadar yükselen serbest duran çan kulesiyle oldukça ihtişamlı bir mimariye sahiptir. Altın-kahverengi ve yengeç-pembe taşlardan oluşan etkileyici yapının iç mekânı görkemli oyulmuş ikonostasis ve baş döndürücü mozaiklerinin yanı sıra ana kubbeden aşağıya bakan dev merkezi avizesi ile unutulmaz bir şaheserdir.
 
Ferhadija Cami: Bu küçük ama görkemli cami, Unesco listesinde yer almakta olup kaçırılmış bir Avusturya-Macar efendisinin fidyesiyle elde edilen parayla 1579 yılında inşa edilmiştir. Oldukça heybetli bir yapı olan caminin tamamı 1993 yılında Bosna Savaşı’nın bir parçası olarak yıkılmış, titiz rekonstrüksiyonu 16. yüzyıl teknikleri kullanılarak ve kurtarılan çeşitli orijinal kalıntıların bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur. El boyaması ile ve büyük bir titizlikle yapılmış iç mekan 2016 yılında tamamlanmıştır.
 
Sprske Müzesi: Sırp Cumhuriyeti’nin en büyük “ulusal” müzesi olan bu müze, arkeolojik kazılardan elde edilen pek çok eseri bünyesinde bulundurmaktadır. Yörenin tarihi boyunca İkinci Dünya Savaşı’nın Ustashi toplama kamplarındaki dehşetlere dek pek çok esere kaynaklık da eden müze bölgenin İlk çağlardan günümüze uzanan geçmişine kaynaklık etmektedir.

Makedonya’nın kuzeyinde önemli bir kısmını Arnavutça konuşan müslümanların oluşturduğu, günümüzde 60.000’in üzerinde nüfusa sahip bulunan Kumanova, Vardar nehrine karışan Kriva suyunun küçük bir kolu üzerinde, Üsküp’ün 35 km. kadar kuzeydoğusunda engebeli bir düzlükte kurulmuştur. Makedonya ile Sırbistan arasındaki ana karayolu ve Selânik-Üsküp-Niş-Belgrad demiryolu üzerinde yer alır. Osmanlı döneminde (1395-1912) Edirne ve Filibe’den Köstendil, Eğri Palanka (Kriva Palanka) yoluyla Üsküp’e ve daha ileride Arnavutluk içlerine uzanan ve buradan geçen yol bugünkünden daha önemliydi. Kökeni Ortaçağ’a kadar uzanan Kumanova, XIV. yüzyılda tarihî Zegligovo bölgesinde bir köy olarak Velbuzd (Köstendil) Prensliği’nin bir parçası idi. XVI. yüzyıl boyunca gelişerek müslümanların hâkim olduğu bir yerleşim yeri haline dönüştü. Şehrin adı, XII. yüzyıldan XIII. yüzyıla kadar bu bölgeye yerleşen Kumanlar’dan (Kıpçak Türkleri) gelir.

Coğrafya
Makedonya’nın kuzey kesiminde, Kosova ve Sırbistan’a yakın bir konumda yer alır. Ayrıca, Bulgaristan hududu yolunun Makedonya kısmındaki ilk şehirdir. Ülkenin idari bölge dağılımında Kuzeydoğu bölgesi sınırları içindedir. Belediye yüzölçümü 509.48 kilometrekare olup denizden yüksekliği (rakım) 330 metredir.

Kumanova, Yunanistan sınırındaki Gevgeli’de başlayan uluslararası otoyolun (M1 Otoyolu) kavşaklarından birisidir. Bu otoyol Kumanova’dan devam edip Sırbistan’a çıkar. Yine otoyola burada doğu yönünden bağlanan karayolu ile Bulgaristan’a ulaşılır. Ayrıca, Üsküp’ü Kumanova ve Sırbistan demiryolu hattı da vardır.

İklim
Kumanova sıcak bir iklime sahiptir. Şehrin Üsküp hava alanına yakınlığı turizmine katkı sağlamaktadır.

Tarih
Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
Kumanova ilk olarak 1519 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından hazırlanmış bir Türkçe ev evrakında anılmıştır. Bu evrak İstanbul arşivlerindedir.

Kumanova hakkındaki en sağlam, gelişkin bilgiye 1660-61 yılında seyyah Evliya Çelebi Seyahatname’sinde vermektedir. Seyahatname’deki kısım şöyledir:

“Kumanova yerleşimi Üsküp Sancağı’nın sınırları içinde yer alır ve bir idari alanı belirtir. Şehir birçok dere ve kiremit çatılı 600 evle süslenmiştir. Şehir merkezinde bulunan cami çok güzeldir. Burada tekke, medrese, hamam, çok sayıda dükkân, değirmenler bulunur. İklimi keyif verici ve hoştur. Muhtelif sayıda üzüm bağı ve bahçeler de vardır.”

Şehir II. Viyana Kuşatması sonrası 1689 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun elinden çıkmışsa da kısa sürede geri alınmıştır. Balkan Savaşları sırasında 23 – 24 Ekim 1912 tarihleri arasında Osmanlı İmparatorluğu ile Sırbistan Krallığı arasında gerçekleştirilen Kumanova Muharebesi Kumanova şehrinin bulunduğu bölgede gerçekleşmiştir. Balkan Savaşları sonrasında Osmanlı İmparatorluğu bölgede hakimiyetini kaybetmiştir.

Nüfus
2002 sayımlarına göre Kumanova Belediyesi’nin toplam nüfusu 105.484 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: Makedonlar 63.746; Arnavutlar 27.290; Sırplar 9.062; Romanlar 4.256; Türkler 292 ve diğerleri…

Kurmanova Gezilecek Yerler
Makedonya’nın 3 büyüklerinden biri olarak bilinen Kumanova’da gezilecek çok sayıda yer bulunuyor. Gezilecek yerlerden bazıları hakkında detaylı bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

Josip Broz Tito Anıtı: Marksist - Leninist görüşe sahip olan ve Yugoslavya tarihinin önemli siyaset adamlarından biri olarak bilinen Josip Broz Tito’nun anısına dikilen bu anıt döneminin Yugoslavya federasyonu başkanıdır. Yugoslavya’yı bir arada tutan lider olarak anılan Josip Broz Tito 1980 senesinde vefat edince ülke de dağılmıştır. Farklı etnik kültürlere saygı ile bakan değerli bir siyaset adamı olan Tito’nun anısına dikilen bu büyük anıt görülmeye değerdir. Aynı zamanda coğrafyanın tarihi hakkında da bilgi edinmenizi sağlayacak bu anıtın önünde fotoğraf çekmeyi de unutmayın.
Kokino Alanı: Sırbistan sınırına yakın bir mesafede bulunan Kokino arkeolojik alanı 2001 yılında keşfedilmiş bir yer olarak ilgi çekiyor. Hikâyesi günümüzden 4.000 yıl öncesine dayanan Kokino’nun Ay ve Güneş hareketlerini incelemek üzerine oluşturulmuş bir gözlem alanı olarak biliniyor. 24 saat boyunca ziyarete açık olan Kokino’ya gidecek olursanız çevreyi iyice incelemeli ve kayıtlar almalısınız.

Ayrıca Chetiri Bandere Anıtı, Aziz Nicholas Kilisesi ve Aziz GeorgiosKilisesi de mutlaka görülmesi gereken yerler arasında bulunuyor.

Kumanova Etkinlikler
Renkli bir sosyal hayatı olan Kumanova çeşitli aktivitelere de yıl boyunca ev sahipliği yapıyor. 4 mevsim ayrı güzel olan şehirde turist nüfusunu artıran faktörlerin başında 4.000 yıllık antik şehir ve Folklor Festivali yer alıyor. Ayrıca Komedi Günleri Festivali de ziyaretçilerine eğlenceli zamanlar vadediyor. Kültürel bakımdan oldukça zengin olan Kumanova’da caz festivaline de denk gelebilirsiniz.

Kumanova’da Ne Yenir
Lezzetli yemekleri ile gidenleri kendine hayran bırakan ve ilk fırsatta tekrar gitme özlemi uyandıran Makedon mutfağını Kumanova’da bulabilirsiniz. Şehrin büyüklüğü sebebiyle aradığınız her şeyi bulabileceğiniz yerde et yemekleri mutlaka tadılması gereken lezzetlerin başında geliyor. Osmanlı’nın da egemenlik sürdüğü şehirde tatlar Türklerin damak tadına oldukça uygun. Bol yeşillikli şehirde meyve ve sebzenin organik halini bulunca yemelere doyamayabilirsiniz. Ayrıca etli ve sebzeli çorbaları da denemekte fayda var. Ülke de yeşillikler ülkesi olunca sofraların olmazsa olmazları arasına salata da ekleniyor. Erik rakısı ise yöresel bir alkol olarak masanıza gelirse ona eşlik eden zengin ara sıcakları da tatmadan geçmemenizi öneririz. Şimdiden afiyetler olsun!

Kumanova Ulaşım
Kumanova’ya özel aracınızla gitmek isterseniz Kosova ve Sırbistan’a olukça yakın olduğunu hatırlatmakta fayda var. II. Dünya Savaşı’ndan sonra hızla gelişerek bugünkü görünümünü alan Kumanova’nın, Yunanistan sınırındaki Gevgeli’den başlayan uluslararası M1 otoyolunun kavşaklarından biri olduğunu söyleyelim. Bu yolu takip edecek olursanız Sırbistan’a kadar gidebilirsiniz. Dilerseniz Sırbistan ve Üsküp’ten demir yolu hattıyla da şehre ulaşabilirsiniz. İstanbul’dan Makedonya’ya uçak seferleri ile gidebilirsiniz. Bu şehre Türkiye’den direkt uçuşlar bulunmasa da uçak ile Üsküp’e gittikten sonra otobüs ya da trenle Kumanova’ya varabilirsiniz.

Kumanova’da Nerede Kalınır?
Kumanova, Moğol İstilası’ndan kaçan Kıpçak Türklerinin (Kumanlar) yerleşerek, Osmanlı Devleti öncesi Rumeli’de yaşayan Türk boyu olarak kurdukları şehir olarak biliniyor. Üsküp’ün kuzeydoğusunda bulunan vadinin merkezindeki kent, ülkenin de gelişmiş ve büyük kentleri arasında bulunuyor.

Şehirde mevcut olan kozmopolit nüfus Arnavut, Roman, Sırp ve Türk azınlıklardan oluşuyor. Kentin Türkleşmesi ardından Müslüman olması 16. yüzyıl başında inşa edilen kubbeli ve büyük cami ile oluyor ve bu cami yani TatarSinan Bey Camii Makedonya bölgesindeki Osmanlı mimarisinin en değerli örneği sayılıyor. Ülkenin kuzeyindeki şehir, Kumanova Ovası’nda Kara Dağ bölgesinin eteklerinde yer alıyor. Coğrafi konumu oldukça stratejik değere sahip olan şehir, bir geçiş noktası oluyor. Demir yolu ile de bu avantajını pekiştiren şehir, cazip bir konumda bulunuyor.

De facto olarak Kosova’nın İpek ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi’nin Pećki ilinde yer alır. Ayrıca de jure olarak Birleşmiş Milletler Kosova Geçici Yönetim Misyonu’nun İpek Bölgesi’nde (District of Pec) bulunur.

Tarih
İpek, 1219 yılında Sırp Ortodoks Kilisesi’nin patrikhanesinin kurulduğu yer olması bakımından Sırp tarihinde özel bir önem taşır. 6. ve 7. yüzyıllarda başlayan Sırp göçleri ile Slavlaştırılmaya başlanan bölge, 1200’lü yıllarda Ortodoksluk bakımından hatırı sayılır bir konuma ulaşmıştır. Sırplar, bölgenin o zamanki hâkimleri olan Bizans’la mücadeleleri neticesinde kurmaya muvaffak oldukları devletlerinin temelinde patrikhanelerin önemli yeri olmuştur.

Osmanlı Devleti’nin 1389 senesindeki 1. Kosova Savaşı sonrasında iyice genişleyen ve kökleşen hâkimiyetiyle beraber İpek ve havalisinin Türkleşme ve Müslümanlaşması da başladı denebilir. Bölgede, Osmanlı idaresi öncesinde de (genelde Müslüman olmayan) Türk öbeklerinin bulunduğunu, çeşitli Macar ve Doğu Roma kaynaklı göstermektedir. Dolayısıyla, 1. Kosova Savaşı ile beraber sözü edilen Türkleşme, Oğuz Türkleri ağırlıklı Müslüman Türk yapılanmasının yoğunlaşmasıdır.

Türk şair Mehmet Âkif Ersoy’un babası İpekli Tahir Efendi, burada doğup büyümüş, daha sonra İstanbul’a gelmiş ve Fatih Medresesi’nde uzun yıllar müderrislik yapmıştır. Tahir Efendi’nin doğup büyüdüğü yıllarda Osmanlı Devleti sınırları içinde yer alan İpek, Balkan Savaşı’ndan sonra, 22 Mart 1913 Londra Sefirler Toplantısı sonucu Sırbistan sınırları dâhilinde kaldı.

Coğrafya
Kosova’nın kuzeybatısında yer alır. Sırbistan’ın Müslüman nüfusunun en yoğun olduğu bölgelerden Sancak bölgesi (Sırbistan) ile komşudur. Ayrıca, batısıyla da Karadağ’a yakın bir konumdadır.

Kültürel Yapı
Priştine’den sonra gelen Prizren, Yakova, Ferizovik, Gilan ve Mitroviça gibi, Kosova’nın büyük şehirlerinden biri olan İpek, ülkenin mamur yerleri içinde yer alır. Türkçede İpek olarak adlandırılan şehrin özgün adının da İpek/Peja/Peć şekillerinden hangisine dayandığı konusu kesinlik kazanmamıştır. Üç şekil de birbirinin varyantı gibi durmaktadır.

Nüfus
2011 yılında Kosova genelinde yapılan nüfus sayımında İpek’in nüfusu 95.723 çıkmıştır.

İpek’e Nasıl Gidilir ?
İpek’e ülkemizden ulaşmak için en uygun seçenek Kosova’daki tek havalimanı olan Pristine Havalimanı’nı kullanmatır. İstanbul’dan Pristine’ye düzenli uçak seferleri yapılmaktadır.

Havalimanından ulaşımda en pratik çözüm ise araç kiralamaktır. Çözüm olarak Sixt rent a car internet sitesi üzerinden günlük 25 Euro’dan başlayan seçenekler ile kiralama yapabilirsiniz. İpek’e toplu ulaşım için ise havalimanından önce yakın mesafedeki Priştina’ya taksi ile ulaşım (15km) sağlayıp oradaki otogardan (bkz:Pristina otogar) kalkan otobüsleri kullanabilirsiniz. İpek, Tiran, Üsküp, Priştine, Prizren, Podgorica ve Belgrad gibi şehirlere yakındır. Çoğu gezi rotaları bu şehirleri içine alan bir tur oluşturur. Sizde benzer bir rota düşünüp, gidiş veya dönüş rotanızı Kosova üzerinden belirleyerek 3-5 gün içinde farklı ülkeleri içine alan plan yapabilirsiniz.

İpek’te Nerede Kalınır ?

İpek’te bir gece konaklamalı 2 gün geçirdiğinizde şehri tamamen keşfetmiş olacaksınız. İpek’in merkezine Bazaar Of Peja (İpek Çarşısı) olarak işaretli yer olarak belirtebiliriz. Bu bölgeye yakın konaklama seçeneği size ulaşım avantajı sağlayacaktır.

İpek’te Yemek
Kosova’da aç kalmazsınız diyoruz. İpek’te bu söylemi övgüyle sahipleniyor. Sadece İpek’te değil Balkan topraklarında bizim damak tadımıza uygun çok seçenek var. Başlangıç noktamız tatlı olsun o zaman. Neden diye soracaklar için bölgede tatlı bir öğün yemekte bulunan ana yemek gibi olmazsa olmaz bir unsurdur. Çorbasız bir menü olur ama tatlısız olmaz.

Ëmbeltore Adriatik : Tatlı deyip tatlıdan giriş yapıyoruz.1974 ten beri 3 kuşaktır işletilen aile işletmesi İpek’in en tatlı pastanesi olma şerefini taşıyor. Eşimin Asım Amcasının işlettiği pastane dükkanı yöresel tatları denemeniz açısından güzel bir fırsat.

İpek Gezilecek Yerler
Bayraklı Cami (Xhamia e Pejës)
Peja Ortodoks Kilisesi (Orthodox Church of Peja)
İpek Çarşısı
Rugova Kanyonu
Rugavo
Drine
Radaci cave

Diğer Gezilecek Yerler
İpek’te yukarıda bahsettiklerimizin dışında merkezdeki Haxhi Zeka meydanına yakın konumda olan ve Etnografya müzesi olarak kullanılan tarihi konak Konaku i Tahir Beut, Tarihi yeldeğirmeni Mulliri i Haxhi Zekës, ilk yapımı ve ismi ile dikkat çeken Tahtalı Cami , kentin en eski camilerinden Kurşunlu Cami ile Defterdar Cami görülecek tarihi yerler arasındadır.

İpek Kısa Kısa

* İpek şehrinin nüfusu 190.000 kişi olarak tahmin edilmektedir. Bu rakam kenti Kosova’nın büyük şehirlerinden biri yapmaktadır.

* İpek, Balkanların en çok Müslüman nüfusa sahip bölgesi Sancak ile komşudur. Sancak bölgesi Sırbistan toprakları içinde yer alır.

* İpek kentine komşu diğer kent ise Yakova‘dır.Eski bir türk şehri olan Yakova’da Eski Çarşı, Hasan Baba Türbesi,Mahmut Paşa Cami, Saat Kulesi, Şeyh Emin Tekkesi, Bektaşi Tekkesi, Etnografya Müzesi ile Hadım Cami dikkat çeken turistik noktalardır.

* İpek ve dolayısı ile Kosova’nın da damak tatları ziyaretinizde sizi mutlu edecektir. Sucuklu Somun, Börekler, Kebaplar,Köfteler ile Sebzeli Tava, İmam Bayıldı, Ciza Biber gibi yemekler öne çıkmaktadır. Yani özetle Kosova’dan dönerken tombiş yanaklar ile ayva bir göbeğe sahip olabilirsiniz.

* İpek kenti ziyaretiniz için bahar aylarını tercih edebilirsiniz. 1 gece konaklamalı 2 gün size yeterli gelecektir.

* Kosova ve dolayısı ile İpek Türk Vatandaşları için vizesizdir. Pasaportunuzu cebinize koyup uçağınıza rahatlıkla binebilirsiniz.

* İpek kenti bütçe olarak sizi üzmeyecek sınırlı sayıdaki Avrupa kentlerinden biridir. Euro para birimini kullanan Kosova’da gideceğiniz birçok restoranda kişi başı 15 Euro maliyeti geçmek için çok yemek yemelisiniz.

* Kentte Eylül ayında bal günleri fuarı ve Haziran ayında kurtuluş günü şenlikleri düzenlenmektedir.

Resmî olarak %27 ile, Kırcaali’den sonra en yüksek Türk nüfus oranına sahip Bulgaristan şehridir. Tarihindeki güreşçiler sebebiyle, “Pehlivanlar Şehri” olarak bilinir.

Şehrin en ünlü yapıları, 19. yüzyılda yapılan Varoşa mahallesi, etnografya müzesi, 1864’te yapılan Tanzimat Dönemi’nin karakteristiği saat kulesi, 1860’ta yapılan Mucizeci Aziz Nikolas Kilisesi ve İbrahim Paşa Camii’dir. Cami, 1530’da yapılmış olup, İstanbul hariç, Avrupa’nın en büyük camiidir. Cami, sosyalist dönemin başlangıcı olan 1944’ten beri yıkılmaya terk edilmiştir.

Tarihi
Trakların, Roma ve Bizans medeniyetlerinin, Bulgar Devletleri’nin ve Osmanlı hakimiyetinin izlerini taşıyan Razgrad, Deliorman’ın başkenti kabul edilir. Farklı tarih dönemlerine ait yaklaşık 1.200 taşınmaz kültür anıtıyla Razgrad, tarihi açıdan oldukça zengindir.

Razgrad’ın kuruluş yılı tarihçiler tarafından kesin olarak saptanamasa da eski çağlardan beri yerleşim yeri olarak kullanıldığı kesindir. Burada M.Ö. 12.000[kaynak belirtilmeli]yıllarından kalıntılar bulunmakta. Bunların arasında Mumcular (Sveştari)’daki Trak mezarlığı, Kalaycıköy (Radingrad)’deki Nekropol, eski Roma Trak köyü üzerine inşa edilen Abritus kasabası, İbrahim Paşa Camii, Roma dönemine ait ve 835 altın paradan oluşan Bulgaristan’da bulunmuş en büyük hazine yer alıyor. Osmanlı devrinde adı Hezargrad olmuştur.

Bölgeye yönelik ilk Osmanlı akınları XIV. yüzyılın son çeyreğinde gerçekleşti. Vezîriâzam Çandarlı Ali Paşa 1388-1389 kışında bu bölgeyi ele geçirdi, 1393’te ise fetih tamamlandı. Fetihten sonra bu küçük ve yerleşmeye açık olmayan bölge Çernova (Cerven) kazasının bir parçasını teşkil etti. Ayrıca Tuna üzerindeki Rusçuk’u Şumnu ve Trakya’ya bağlayan eski ve önemli bir yol Hezargrad’ın bulunduğu yerin batısından geçmekteydi.

Bulgar tarihçileri, Hezargrad’ın XIV. yüzyılın sonlarına kadar önemli bir Bulgar şehri ve iş merkezi olduğunu, Osmanlı fethiyle buranın tamamen yakılıp yıkıldığını, halkının katliama uğradığını veya kovulduğunu iddia etmekte, tahrip edilen bu şehrin eski Abrittus’un harabeleri üzerinde kurulmuş bulunduğunu ileri sürmektedirler. Ancak XII, XIII ve XIV. yüzyıl Bizans ve Bulgar kroniklerinde böyle bir bilgiye rastlanmadığı gibi arkeolojik çalışmalar, bu eski yerleşme merkezinin 1000 yılından kısa bir süre sonra dağıldığını açık olarak göstermektedir. Ayrıca Abrittus kalıntılarının, Bulgarca bir şahıs ismi ve aynı zamanda eski bir Slav yağmur tanrısının adı olan Hraz’ın şehri anlamında “Hrazgrad” şeklinde adlandırıldığı da belirtilmektedir. Hoca Sâdeddin Efendi’nin eserinde geçen Hezargrad yazılışının buna delil olarak gösterilmesi ise doğru olmamalıdır. Zira bu eserde “Çetr-Hezar” kelimesi geçmekte ve bu da Ali Paşa tarafından ele geçirilen şehirlerin adlarını sıralayan Neşrî’nin eserinden alınan bilginin yanlış aktarılmasından kaynaklanmaktadır.

Hezargrad, Osmanlı idaresi altında bir kadılık merkezi ve kaza statüsünde bulunmaktaydı. Burası, daha sonra Rusçuk kazası olarak adlandırılacak olan Çernovi kazasının güney parçasının ilâvesiyle oluşturulmuştu. Şumnu kazasının bir parçası da yine buraya katılmıştı. Hezargrad kazasından ilk olarak 1550 tahririnde söz edilmektedir. 1934’te millî hükümet Hezargrad bölgesinin yer adlarını değiştirmiş, 126 eski Türk köyüne Bulgarca yeni adlar 

verilmiştir (meselâ Hasanlar: Getsevo, İnebey: Strazets, Sofular: Bogomiltsi ve Arnavut: Poroište). Bugün Hezargrad köylerindeki ahalinin bir kısmı, 1500-1550 yıllarında Anadolu’dan gelen ataları gibi Alevî temayüllüdür.

Türkler arasında Hezargrad adı etrafında bazı efsaneler ortaya çıkmıştır. Bunlara göre bu ad, bölgeye 1000 çadır olarak gelip yerleşen ilk Türk göçmenleri nitelemekteydi. Bu halk etimolojisi, tıpkı 1388-1389’da Osmanlılar’ca tahrip edilen eski bir Bulgar şehri hikâyesi gibi doğru değildir. XVI. yüzyılda İbrâhim Paşa Medresesi eğitim ve kültür bakımından önemli rol oynamasına rağmen burada yetişen meşhur bir şair veya müellife rastlanmamaktadır.

İdâri yapı
Razgrad ili şu yedi belediyeden oluşur:

İsperih
Kubrat
Loznits
Razgrad
Samuil    
Tsar Kaloyan    
Zavet

Razgrad ili ayrıca 6 kasaba ve 107 köyden oluşan toplam 113 yerleşim yerini kapsamaktadır.

İl genelinde önemli miktarda Türk nüfusu bulunmaktadır. Toplam nüfus 114.475 iken ildeki Türk nüfusu 57.261’dir. Bu da nüfusun %50’sinden biraz fazladır. Razgrad kent nüfusunun ise %18.9’u Türk kökenlidir.[1]

Edebiyat
Razgrad, edebiyat alanında büyük geleneğe sahiptir. Ahmet Şerif, Sabri Tata, Muharrem Tahsin, Şaban Mahmut, İsmail Çavuş, Ali Pir gibi isimler, Razgrad ilinin muhtelif köylerinde doğup yetişmiş edebiyatçılardır.

Spor
Razgrad daha Osmanlı İmparatorluğu döneminden beri pehlivanlarıyla tanınan bir bölgede bulunur. Bu güreşçiler arasında Koca Yusuf, Ahmet Kara, Kurtdereli Mehmet Pehlivan, Lütfi Ahmedov, Osman Durali ve Karagöz Köylü Hüseyin Pehlivan’ı sayabiliriz. Ayrıca 1976 olimpiyatlarında serbest stil hafif siklet minder güreşi dalında altın madalyayı Razgrad’lı Hasan İsaev Bulgaristan’a kazandırmıştır. Türkiye’ye birçok madalya getiren halterci Taner Sağır da Razgradlı’dır.

Şehrin, Ludogorets Razgrad (Лудогорец, Türkçe Deliormanlı manasına gelir) adlı bir futbol kulübü vardır. 2011-2012 sezonunda A PFG(Bulgaristan Süper Ligi)Ligi’ne yükselmiştir. Tarihinde ilk defa yükseldiği A PFG liginde Şampiyon olmuş ve aynı zamanda Bulgaristan kupasını alarak 2 kupayla tarihi bir başarı elde etmiştir. 2012-2013 Şampiyonlar Ligi 2. ön eleme turunda Hırvatistan’ın Dinamo Zagreb takımına 2. maçın 90+6. dakikasında yediği golle elenmiştir. Ludogorets Razgrad hâlen A PFG liginde mücadele etmektedir. Maçlarını 8808 kişilik Ludogorets Arena Stadı’nda oynamaktadır.
 

De facto olarak Kosova’nın Mitroviça ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi’nin Kosovskomitrovački ilinde yer alır. Ayrıca de jure olarak Birleşmiş Milletler Kosova Geçici Yönetim Misyonu’nun Mitroviça Bölgesi’nde (District of Mitrovica) bulunur.

Tarih
Ortaçağ esnasında yazılı dokümanlarda ilk olarak Mitroviça, Selanikli Aziz Dimitrios vesilesiyle geçer. Şehrin adının 14. yüzyılda bu hâli aldığına dair kaynaklardan ve bazı efsanelerden söz edilir.

Osmanlı İmparatorluğu egemenliğinde şehrin adı Mitroviça/Mitroviçe olarak geçer. Şehir Osmanlı devrinde tipik bir doğulu şehirdi. 19. yüzyılda hızlı bir gelişme yaşayan şehirde, maden cevheri tarihten günümüze, her devirde ön planda olmuştur. Madenin keşfinden ve bölgede maden çıkarıldıktan sonra, Mitroviça, Kosova’nın en büyük sanayi bölgelerinden birisi olmaya başlamıştır.

Mitroviça şehri ve havalisi, 1999 yılındaki son Kosova savaşından kötü bir şekilde etkilenmiştir. Savaş zamanında bölge, düzenli ve düzensiz orduların bulunduğu, çatıştığı bir durumda idi. NATO müdahalesiyle durdurulan savaştan sonra Mitroviça ve civarı, NATO’nun kontrolünde Fransız görev kuvvet komutanlığı emri altında kaldı. 7,000 Fransız askeri Mitroviça’da konuşlandı. Bunların dışında, Birleşik Arap Emirlikleri’nden 1,200 askerin birliğiyle de güçlendirildi ve buna Danimarka askerlerinin küçük bir sayısı eklendi.

Coğrafya
42,53° Kuzey ve 25,52° Doğu koordinatlarına sahip şehir, Kosova’nın kuzeyinde, Kosova Ovası’nın kuzey düzlüklerinde yer alır. Mitroviça ve civarı, Sırbistan’a olan yakınlığı ve politik sebeplerden ötürü, Kosova Sırplarının ve Sırp etkililiğinin gözle görülür hâlde olduğu bir yerdir.

Şehrin içinden İbre ve Sitniça nehirleri geçer. Ibre Nehri aynı zamanda Müslümanlarla Ortodoksları ayıran bir sınır özelliği de taşır. Nehrin üstündeki köprü de sınır kapısı, geçiş noktası işlevindedir.

Kosova’nın sanayi damarlarından biri olan Trepçe kurşun ve çinko maden ocağı Mitroviça yakınlarındadır. Bu ocak, kaliteli ve bol kurşun ve çinko rezervleri sebebiyle tarihte, bölgeye yönelik işgal ve ekonomik politikalarında belirleyici olabilmiştir.

Kültürel Yapı
Şehir, 1999’daki bu son savaşın olumsuz ve yıkıcı etkileri bakımından simge durumuna geldi. Şehrin kötü bir şekilde zarar verilen güney yarısı, tahminen 50,000 kadar Arnavut nüfusu tarafından tekrar dolduruldu. Bu rakam, çevre köylerden, taşradan merkeze mülteci ve çeşitli şekillerde göç etmelerle oluştu. Şehirde yaşadığı düşünülen yaklaşık olarak 6,000 kadar Roman’ın çoğunun, Sırbistan’a kaçtığı söylenmektedir.

Nüfus

2011 yılında Kosova genelinde yapılan nüfus sayımında Mitroviça’nın güney kesiminin nüfusu 71.601 çıkmıştır.[1] 2011 Kosova Genel Nüfus Sayımı’nda (REKOS2011) Mitroviça’nın sadece güney kesimi sayılmıştır. Kuzey kesiminde sayım boykot edilmiştir.

Mitroviça’nın kuzeyinde 3700 kadar Müslüman oturduğu tahmin edilmektedir. Güneyde ise Arnavut, Boşnak ve Türkler yaşamaktadır. Şehirde Arnavutça, Sırpça ve Türkçe resmî dil statüsündedir.

Mitroviça’nın kuzeyinde, 8-10.000 civârında Sırp yaşamaktadır. İbre Nehrinin kuzey bölümünde, çevrilmiş bir bölgede ayrıca, 2.000 kadar Kosovalı Arnavut ve 1,700 kadar Müslüman (Türk, Boşnak) Mitroviça’nın Sırpların kesiminde kalmıştır. Şehrin güney kısmında tüm Sırp nüfus kuzeye iltica etmiştir. Bu, güvenlik ve hayat idâmesi bakımlarından bir zorunluluk derecesindeydi. 2003’te şehrin toplam nüfusunun 75.600 olarak tahmin edildiği ve belediyenin nüfusunun da 105.000 dolayında olduğu tahmin edilmekteydi.

Priştine Üniversitesi’nin Sırbistan’a ait fakülteleri, 1999’da Priştine’den alınıp Mitroviça’nın kuzey kısmına yerleştirilmiştir.

İki Kesimli Şehir: Mitroviça
Mitroviça, Kosova içinde Arnavut-Sırp çatışmasında odak noktasını oluşturageldi. Şehrin bugün İbre Nehri ile ikiye bölünmüş, iki yönetimli yapısı da bu gerçeği göstermektedir. Şehrin kuzeyinde, Kuzey Mitroviça’da tıpkı Sırbistan’daki gibi bir idare tarzı, hayat tarzı yaşanırken, Güney Mitroviça’da, Müslümanların toplandığı bir şehir kısmı hâlinde, hâlihazırdaki Kosova Cumhuriyeti kurallarına bağlı olarak yaşanmaktadır. Uluslararası Kosova Gücü (KFOR) ve Birleşmiş Milletler Kosova Misyonu (UNMIK) teşkilatları şehrin güvenliğinin, düzeninin sağlanmasında görev almaktadırlar. Bütün önlemlere rağmen, şehrin kuzey ve güneyinde saldırgan, kışkırtıcı ve çatışmacı hareketler bazen engellenememektedir.

Resmî Dil Kullanımı
Mitroviça Belediyesi’nde Türkçe, Arnavutça, Sırpça eşit şartlarda resmî kullanıma sahiptir.[3] Ancak, ülke genelinde resmî dil uygulamalarında yaşanan çeşitli sıkıntılar bu belediyede de söz konusu olabilmiştir.

Sonuç
Kosova’da Türk eğtimin 500 yıl sürmesi Osmanlıların Balkanlara yerleşmesiyle başlamıştır. Kosova’da eğtimle ilgili ilk yazılı belgeler 1513 yılında yazılan bir Vakıfnamede bulunmaktadır. Bu zaman sürecinde eğtimde gelişmeler, durulmalar vardı. Bu gelişmenin o zamanda süren politikaya bağlıydı.Osmanlı Devleti’nin 1877-1912 yılları arasında Kosova’da büyük eğitim yatırımları yaptığı, çok açıktır. 1903’te çıkan bir kararnamede Prizren sancağı Loma kazasına aynı kararname ile 18 iptidainin açılışı ilgi çekici bir örnek olsa gerektir. Aynı yıllarda Anadolu’nun pek çok sancağında bile 18 iptidai mektebi yoktur. Osmanlı ülkesi dâhilinde okullaşma problemi ilk önce Kosova’da çözülmüş gibi görünmektedir. Çok kısa zaman içerisinde yüzlerce okul açılmış, öğretmen tayinleri yapılmıştır. Kosova’da okula gitme oranının çok yüksek olduğu, açılan okulların kısa sürede ihtiyaca cevap veremez duruma gelmesinden anlaşılmaktadır. Bu durumda ya okullara yeni bir kat yapılmış ya da yenileri inşa edilmiştir.

Mitroviça, daha o zamanlarda bir maden ocağı olan, tücarlığı gelişmiş bir şehrin eğtimi de diğer şehirlere göre daha yüksek bir seviyedeydi. Açılan mektepler vakıflara bağlı olduğu için dini ağırlığı vardı. Mekteplerde daha geç sosyal yöne yönlendirmeye, matematik, fizik, felsefe gibi dersler okutulmaya başlamıştır.
 

Tarihçe
İvraca’ya yerleşim ilk topluluk Traklardır. Traklar’ı, Makedonya Krallığı ve Roma İmparatorluğu takip etmiştir. Tarihi yerleşim Leva Deresi kanyonunda kurulmuş olan Vratitsa’dır. Slavlar ve sonrasında Bizans hâkimiyetine giren yerleşim, 7. yüzyıl sonlarına doğru Birinci Bulgar İmparatorluğu topraklarına katıldı. II. Basileios’un Birinci Bulgar İmparatorluğu’nu ortadan kaldırmasıyla yeniden Bizans hakimiyetine giren yerleşim, I. İvan Asen ile kardeşi II. Petro’ nun liderliğini yaptığı Bulgar isyanı sonucu 1185 yılında kurulan İkinci Bulgar İmparatorluğu topraklarına katıldı. Şehrin Osmanlı hakimiyetine girmesi hakkında kesin bilgi bulunmamakla birlikte, 1393 yılında I. Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına katıldığı düşünülmektedir. Tarihi yerleşim olan “Vratitsa” 1444 yılında Varna üzerine yürüyen Haçlı kuvvetlerince yıkıldı. Bunun üzerine yerleşim, kanyon dışına doğru açık alanda yeniden inşa edildi.

1479 tarihli tahrir kayıtlarında Niğbolu sancağına bağlı bir kaza ve pazar merkezi konumunda olan yerleşimde; 23 Müslüman ve 296 Hristiyan hânesi bulunurken, 1485 tarihli bir kayıtta ise 25 Müslüman ve 287 Hristiyan hane bulunmaktaydı. Bu tarihten sonra şehirdeki Müslüman nüfusta büyük artış yaşandı. 1516 yılına gelindiğinde dışarıdan gelenler ve İslam dinine gelenlerle birlikte şehirdeki Müslüman 70 haneye (350 civarında kişi) çıkarken, Hristiyanlarda 300 hane kadardı. Bu dönemde şıracılık ön plana çıkarken, hububat üretimi, su değirmenleri ve arıcılık da önemli gelir kaynaklarındandı. 1550 yılı tahrir kayıtlarında kasabada; 82 Müslüman ve 354 hane bulunuyordu. Gümüş madenciliği, tahıl ve bal üretimi ile şarapçılığın da gelişmesine bağlı olarak pazarcılığın da artmasıyla şehirde nüfus artışı yaşanmıştır. 1580 yılına gelindiğinde yerleşimdeki Müslümanlar üç mahallede 258 hane, Hristiyanlar on iki mahallede 583 hane, Çingeneler de ayrı olarak 7 hane şeklinde kaydedilmişti. 1595 yılında Eflak Voyvodası Mihai Viteazul tarafından tahrip edilirken, Hristiyan halkın bir kısmı da Eflak taraflarına götürüldü. 1642 tarihli Avarız kaydına göre kasabada, 3 Müslüman ve 7 Hristiyan mahalle bulunmaktaydı.[4]

Uzun süre Niğbolu sancağına bağlı olan yerleşim, 1864 yılında Tuna Vilayeti’nin kurulmasıyla Vidin Sancağına bağlandı ve bu durum Osmanlı hakimiyetinin sonuna kadar böyle devam etti. 1868 tarihli Tuna Vilâyeti Salnâmesi’ne göre İvraca’da; 2412 hâne, 659 dükkân, otuz yedi han, üç hamam, yirmi beş su değirmeni, üç fabrika, bir saat kulesi ile yedi cami, dört kilise ve bir sinagog bulunuyordu. Yahudi topluluğun Kırım Savaşı’ndan sonra 1860’larda İvraca’ya geldiği düşünülmektedir. 1873 tarihli Tuna Vilâyeti Salnâmesi’ne göre İvraca’da 1594 Müslüman erkek nüfusun 800 Müslüman hânesi, 3900 erkek nüfuslu 1654 Gayrimüslim hânesi vardı (toplamda 5495 erkek nüfus). 1876 yılında yaşanan Bulgar İsyanları sırasında yaşanan kaotik durumdan yerleşimde oldukça etkilendi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında 1877 yılında Rus kuvvetlerince ele geçirilen yerleşim, Berlin Antlaşması uyarınca 1878 yılında Bulgaristan Prensliği’ne bağlandı. Bu dönemde Müslüman nüfus büyük oranda Anadolu’ya göç etti.

1887’de İvraca’da; 10268’i Bulgar, 736’sı Türk, 196’sı Yahudi, 123’ü Müslüman Çingene olmak üzere 11323 kişi yaşamaktaydı. 1934 yılında şehir nüfusu 16.188’e çıkmış olup, bu nüfusun 496’sı Müslüman, 28’i de Yahudiydi. II. Dünya Savaşı esnasında baskı altında kalan Yahudi nüfusun hepsi 1949 yılında İsrail’e göç etti.

XVII. yüzyılda, hatta daha da sonrasında şehrin en eski mahallesindeki İvraca Eskicamii yeniden inşa edildi. Caminin içerisindeki 1201 (1787) tarihli Osmanlıca kitâbede caminin yeniden yapıldığından bahsedilir. XIX. yüzyılın başlarında şehrin gelişimi Vidin Derebeyi Pazvandoğlu Osman’ın isyanı sebebiyle geriledi. Bunun dışında ordudan ayrılan askerlerin oluşturduğu Kırcaali çetelerinin ve yerli eşkıyanın yağmalamaları da Vratsa Piskoposu Sofronie’nin tanıklık ettiği ve ayrıntılı biçimde anlattığı gibi şehre hayli zarar verdi.

1285 (1868) tarihli Tuna Vilâyeti Salnâmesi’nde İvraca’da yedi cami, 2412 hâne, 659 dükkân, otuz yedi han, üç hamam, yirmi beş su değirmeni, beş mektep, bir medrese, iki tekke, üç fabrika, bir saat kulesi ve dört kiliseyle bir sinagogun olduğu belirtilmiştir. Yerel tarihçi Ionov da hâne ve cami sayısını aynı şekilde verir ve dört kilisenin varlığından da bahseder. İvraca’nın merkezi olduğu idarî birimin seksen köyünde neredeyse hiç müslüman nüfus yoktu. Dört büyük köyde müslümanların çoğunluğu söz konusu iken (Tlačan, Bukofçe, Mamarevo ve Čurlovo) yedi köyde sadece küçük bir müslüman azınlık vardı (toplamda 470 hâne, kazanın bütün köy nüfusunun % 12’si). Tahrir kayıtlarının gösterdiğine göre XVI. yüzyılda bu oranlar daha da azdı.

1290 (1873) tarihli Tuna Vilâyeti Salnâmesi’ne göre İvraca’da 1594 müslüman erkek nüfuslu 800 müslüman hânesi, 3900 erkek nüfuslu 1654 gayri müslim hânesi vardı (toplamda 5495 erkek nüfus). Bu rakamlar ikiyle çarpıldığında şehirde yaklaşık 10.900 kişinin yaşadığı anlaşılır. Hâne sayısına göre müslümanların genel oranı % 33’tür; çünkü hıristiyanlar daha geniş ailelere sahiptir (aile başına 4,7’ye karşı aile başına 4). Nüfus sayıldığında da sayı 3600 (% 29) müslüman ve birkaç yüz yahudi dahil 8250 gayri müslimle beraber 11.850’ye çıkmaktadır.

II. Dünya Savaşı’nın ardından Vratsa oldukça büyüdü. Şehirde mobilyacılık, tarım aletleri ve madenî eşya yapımı gibi küçük sanayi kuruluşları yaygınlaştı. 1975’te şehrin nüfusu 61.265’e ulaştı. Bu yıllarda hâlâ ayakta kalmış olan iki cami de yıkıldı. Şehrin merkezindeki XVI. yüzyıldan kalma âbidevî Osmanlı kalesi -bir zamanlar madenlerin yönetim merkeziydi- dikkatli bir şekilde restore edildi. Eskicami ise sıra dışı süslemeleri sayesinde resmen “yerel sanat önemini haiz eser” ilân edildi. Komünizmin çöküşünden sonra Eskicami ve olağan üstü duvar süslemeleri de restore edildi. Bugün bir kültür merkezi olarak işlev görmektedir.

Şehir, denize 80 km uzaklıkta, 640 metre yükseklikteki bir plato üzerinde kuruludur. Derin bir vadiyle çevrilidir. Üzerinde pek çok köprü bulunan bu vadinin güzel ve dramatik bir görüntüsü vardır.

Konstantin MÖ 203 yılında Yunan kolonistler ve Numidyalılar tarafından kuruldu. Daha sonra Roma İmparatorluğu’nun eline geçti. MS 311 yılında İmparator Maxentius ile eski Afrika valisi Domitius Alexander arasındaki iç savaşta yıkıldı. MS 313’te yeniden yapıldı ve İmparator Büyük Konstantin’in adını aldı. 432’de Vandallar tarafından ele geçirildi. 534 ila 697 yılları arasında Bizans İmparatorluğu’nun Afrika eyaletinin bir parçası haline geldi. 7. yüzyılda Arapların eline geçti, Kusantine adını aldı. Giderek gelişen şehir, 12. yüzyılda Pisa, Ceneviz ve Venedik ile ticaret yapan zengin bir merkez halini aldı. 1529’dan itibaren Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılan Konstantin, Cezayir dayısına bağlı doğu beyi tarafından idare edildi. Bu beylerden şehri 1770-1792 yıllarında idare eden Salah Bey, önemli imar hareketlerine girişti ve bugün de şehri süsleyen önemli mimari eserler yaptırdı.

1826’da şehrin son beyi, Ahmet Bey ibni Muhammed Şerif, Fransız işgal güçlerine karşı şiddetli bir direniş hareketi yürüttü. Konstantin, Cezayir’de Fransızlara en uzun süre direnen şehir oldu. Şehir 13 Ekim 1837’de düştü, 1848’de idari olarak Fransa’nın Cezayir sömürgesinin bir parçası haline geldi.

Yıl içerisinde binlerce kişinin ziyaret ettiği Konstantin’e gitmeden önce ‘’Konstantin Gezilecek Yerler’’ yazımıza bir göz atmanızı öneriyoruz.

OSMANLI KAHRAMANLIĞININ SİMGESİ: HACI AHMET BEY SARAY’I
Cezayir’in Konstantin kentindeki Hacı Ahmed Bey Sarayı, Osmanlı’nın başarılarından ve Cezayir Beyi Hacı Ahmed Bey’in kahramanlığından izler taşıyor.

Konstantin kentinin merkezinde, 5 bin 600 metrekarelik bir alana sahip olan ve 1825 ile 1835 yılları arasında inşa edilen yapının tarihi, Cezayir’deki son Osmanlı beylerinden Ahmed bin Muhammed eş-Şerif bin Ahmed el-Kuli (Hacı Ahmed Bey) dönemine uzanıyor. 

“Sarayın, dönemin uzman inşaatçıları ve sanatkarları tarafından Ahmed Bey’in Avrupa saray mimarisinden aldığı ilhamla inşa edildiğini” ifade eden Şadiye, “Sarayın içindeki fıskiye ve bir çok ağaç çeşidini barındıran büyük bir bahçenin yanısıra ikinci bir bahçenin de yaz aylarında hava akımının geçişine imkan veren 27 adet koridora sahip olduğunu” kaydetti.

Konstantin kentinin sembollerinden sayılan ancak restorasyon çalışmaları nedeniyle kapalı tutulan saray yeniden açılmasının ardından çok sayıda turist tarafından ziyaret edilirken, aynı zamanda kentteki birçok kültürel faaliyete de ev sahipliği yapıyor.

Kasbah
Listemizin ilk sırasında Konstantin’nin en büyük bölgesi olan Kasbah bulunuyor. Birbirinden güzel gezilecek noktalarıyla Kasbah , geleneksel tarzıyla modern şehirlerin gürültüsünden ve görüntüsünden sıkılanlar için ideal noktalardan biri. Arnavut kaldırımları, küçük pencereli evleriyle Kasbah’ın otantik havasından oldukça etkileneceksiniz.

Emir Abdelkader Camii
1994 yılında inşa edilmiş olan Emir AbdelKader Cami, Konstantin’de beyaz bir kuğu gibi dikkat çekiyor. Dış cephesindeki işlemeleri ve pervazlarındaki süslemelerle görenleri kendine hayran bırakan camiyi ziyaret etmenizi öneriyoruz.

Tiddis Antik Kenti
Sadece bir noktası değil, her noktasından tarih fışkıran Tiddis Antik Kenti’nde Roma dönemine ait 4.yüzyıldan kalma izleri görebilirsiniz. Büyük kısmı korunmayı başarmış olan şehri ziyaret etmenizi öneriyoruz.

Ahmed Bey Sarayı
1826 yılında Hacı Ahmed Bey tarafından temelleri atılmış olan Ahmed Bey Sarayı, Osmanlı döneminde yapılmış en güzel eserlerden biridir. İçi ziyarete kapalı olsa da bembeyaz duvarlar, portakal ağaçları ve avlusuyla içeri giremeseniz de görmeniz gereken yerler arasında bulunuyor.

Cirta Ulusal Müzesi
Numidya tarafından olan kurulmuş olan Konstantin’de Numidya döneminden kalma oldukça eski ve kıymetli eserler bulunmaktadır.

Arkeolojik çalışmalar sonucunda ortaya çıkartılmış buluntuların sergilendiği Citra Ulusal Müzesi‘nde, birçok döneme ait eserler bulunmaktadır. Sadece Numidya değil Roma ve Osmanlı’ya ait kalıntılar da bulunuyor.

Masinissa Mozolesi
Masinissa Mozolesi,Konstantin’in ilk yerleşimcileri olan Numidya halkının kralının gömülü olduğu yerdir. Kral mezarının içinde olduğu bu mozole şehrin görülmesi gereken noktaları arasında yer alıyor.

Sidi M’Cid Köprüsü
Gezilemeyecek kadar çok köprüsüyle ‘’Köprüler Şehri’’ olarak adlandırılan şehrin en uzun ve büyük asma köprüsüdür Sidi M’Cid.

1912 yılından beri kullanılan köprü harika manzarasıyla daha çok turistler tarafından gün batımı saatlerinde ziyaret ediliyor.175 metre yükseklikten Konstantin manzarasını seyretmek isterseniz kesinlikle bu köprüyü ziyaret etmelisiniz.

CEZAYİR TÜRKLERİ
Cezayir Türkleri (Arapça: الأتراك في الجزائر Fransızca: Turcs en Algérie), Türk-Cezayirliler olarak da bilinen Cezayir’deki Türklerdir. Osmanlı İmparatorluğu’nun Cezayir’i fethetmesiyle birlikte, Türkler ilk kez Cezayir’e yerleşmiştir.

Toplam nüfus
600.000 - 2.000.000 arası
(2008, Cezayir’deki Türk Büyükelçiliği’nin tahmini)
Diğer tahminler: 1.740.000[2] 3.300.000
Cezayir nüfusunun %5’i ila[2] %25’i Türk kökenli

Şehir köklü bir Türk nüfusuna sahiptir.

Coğrafya
Gostivar, Kuzey Makedonya’nın kuzeybatı kesiminde, Polog idari bölgesinde, Kosova’ya yakın bir konumda yer alır. Çevresinde iyi durumdaki karayolu ve demiryolu ağı ile Kalkandelen, Üsküp, Ohri ve Debre şehirlerini birbirlerine bağlantı güzergâhın üzerindedir.

Ege Denizi’ne dökülen Vardar Nehri’nin doğduğu Şar Dağları Gostivar sınırları içerisindedir. Gostivar yakınlarındaki Vrutok köyü, 683 metre yükseklikte Vardar’ın kaynadığı alandır.

Tarih
Erken Tarih
Romalı tarihçi Titus Livius, şehir hakkında ilk bilgileri derlemiştir. MS 3. yüzyılda Roma İmparatorluğu, ülkenin kuzeyinden ciddi akınlar düzenleyen Hunlar, Ostrogotlar gibi kavimleri durdurmak üzere bu bölgede birçok kale ve hisar kurdurmuştur. 10. yüzyılda, Gostivar’ın da içinde bulunduğu Polog Bölgesi, Doğu Roma’nın egemenliğinde olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
14. yüzyılda Gostivar ve civarı, Osmanlı İmparatorluğu egemenliğine girmiştir. Şehrin simgesi olan saat kulesi 1566 yılında Osmanlı yönetimi tarafından yapılmıştır.

19. yüzyılda şehir ticaret merkezi iken bugün daha çok Avrupa’nın diğer şehirleri dâhil başka şehirlerde çalışan işçilerin bıraktıkları dövizler önem taşımaktadır. Bulgar etnolojist Vasil Kançov, 19. yüzyılda şehirde 3,735 kişi yaşadığını belirtir ve bunlar 3.100 Türk, 310 Bulgar, 100 Arnavut, 25 Ulah ve 200 Rumendir.

Gostivar’ı da içine alan bölgedeki Osmanlı egemenliği 1912 yılında sona ermiştir. Bu son dönem idari yapılanmasında Gostivar, Kosova Vilayeti sınırları içinde, Prizren Sancağı’na bağlı olmuştur.[3]

Yugoslavya Dönemi
1943 yılı ile beraber Yugoslavya Krallığı ortadan kalkmış, yerine Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu dönemde de Gostivar, devam eden idari yapı içinde yer almıştır.

Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Dönemi
1991 yılında Makedonya’nın Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nden bağımsızlığını ilan etmesiyle Gostivar, bağımsız Kuzey Makedonya Cumhuriyeti içinde yer almıştır.

Turizm
Doğal güzelliklerin bulunduğu, kayak ve spor merkezi bulunan turistik Mavrova Millî Parkı, Gostivar sınırları içerisindedir. Mavrova, özellikle kış turizmi açısından gözde bir yerdir.

Gostivar’dan Kırçova ve Ohri yönü üzerinde Vrutok köyü, Kuzey Makedonya’nın en büyük nehri Vardar’ın kaynak yeridir.

Kültür

Gostivar’ın Şar ve Galiçnik denilen peynirleri, Kaymaçina isimli meşhur tatlısı ve Şar köpeği denilen çoban köpekleri meşhurdur. Bunlar, Şar Dağları’nın kuzey kesiminde yer alan Kosova kısmında da bilinirler.

Nüfus
Şehir multietniktir. Nüfus çoğunluğunu Arnavutlar, Makedonlar ve Türkler oluşturmaktadır.

2002 sayımlarına göre Gostivar Belediyesi’nin toplam nüfusu 81.042 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: Arnavutlar 54.038; Makedonlar 15.877; Türkler 7.991; Romanlar 2.237 ve diğerleri…

Gostivar çevresinde Vrapçişte, Zdunye, Aşağı Banisa ve Yukarı Banisa yerleşim bölgeleri, Türklerin nüfusun tamamını veya çok büyük kısmını oluşturduğu yerlerdir.

Aynı zamandada Türkçenin resmî statüsü bulunmakta ve Gostivar Belediyesi’nin 3 resmî dillerinden biridir.

Şehirde her egitim düzeyinde tamamen Türkçe eğitim veren kurumlar mevcuttur. Bunlar sırasıyla Mustafa Kemal Atatürk ilk ve orta okulu, Gostivar Belediye Lisesi ve Uluslararası Vizyon Üniversitesi’dir.

Gostivar’da Mutlaka Görmeniz Gereken 5 Yer

1. Saat Kulesi ve Camii
Günümüzde şehrin sembolü haline gelen Saat Kulesi, 1566 yılında inşa edildi. Şehir merkezinde bulunan ve mimarisiyle öne çıkan bu kule, yıllar içinde pek çok restorasyondan geçti ve ilk yapıldığı hali tamamen değişti. En son halini 15 yıl önce yapılan restorasyon sonrasında alan bu yapı, yakınında bulunan camiye de ismini verdi.

2. Mavrova Milli Parkı
Ülkenin en büyük doğal parklarından olan Mavrova Milli Parkı, yolu bu bölgeye düşen turistlerin gözdesi. Kayak pistleri ve kış sporlarına elverişli ortamıyla kış turizminin ülkedeki vazgeçilmez adresi haline gelen Mavrova, temiz havası ve huzur veren atmosferiyle hem zihninizi hem de bedeninizi canlandırabilir.

3. Vardar Nehri
Şehirlerin içinden geçerek Makedonya’ya hayat veren Vardar Nehri, ülkenin en uzun akarsuyu unvanına sahip. Ülkeye hareket ve bereket katan bu akarsu, Gostivar yakınlarındaki Vrutok köyünden doğuyor. Hem Makedonya’ya hem de tüm Balkan coğrafyasına can katan Vardar Nehri’nin serin sularını görmeden bu şehirden ayrılmayın.

4. Vrutok köyü
Gostivar’a yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta ve 683 metre yükseklikte yer alan Vrutok köyü, Vardar Nehri’nin doğduğu yer olmasının yanı sıra muhteşem doğasıyla da biliniyor. Yaz ve bahar aylarında bölge halkının piknik ve dinlenme alanı haline gelen bu şirin köyde, Vardar Nehri çevresindeki restoran ve kafelere uğramayı unutmayın.

5. Monastery St. Jovan Bigorski
Monastery St. Jovan Bigorski (Saint Jovan Bigorski Manastırı), Makedonya’nın batısında bulunan bir Makedon Ortodoks manastırı. Muhteşem manzarası ve huzuru ayaklarınızın altına seren atmosferiyle büyüleyen Monastery St. Jovan Bigorski, Gostivar’dan Debar’a giden ana yol üzerinde, Rostusa köyü yakınlarında yer alıyor.
 

Nüfus
Burgaz şehrinin 2011 nüfusu 197.301’dir. Bulgaristan’ın Varna’dan sonra ikinci büyük sahil kenti ve ülke genelinde ise dördüncü büyük kentidir.

2001 Bulgaristan Nüfus Sayımı’na göre Burgaz eyaleti nüfusu 423.500’dür. Bu nüfus içinde 63.000 kişilik bir kesim anadilinin Türkçe olduğunu, 58.000 kişilik bir kesim ise Pomakça beyan etmiştir. Dini aidiyet bazında Müslüman olduğunu beyan edenler 64.500 kişidir (bu bazda beyanda bulunmamış olanlar 14.500’dür. Anadil bazında 16.500 kişi, etnik aidiyet bazında ise 19.500 kişi Çingene olduğunu beyan etmiştir. Burgaz vilayetinde diğer etnik gruplara mensup veya başkaca bir anadili olan 3.700 ila 4.000 arası bir nüfus bulunduğu görülmektedir. Kalan nüfus Bulgar’dır.

Ekonomi
Bulgaristan’ın en önemli turistik merkezleri Burgaz eyaletindedir. Burgaz merkezinde bir uluslararası havaalanı ve çok sayıda sanayi tesisi bulunmaktadır.

Tarih
1367 yılında Doğu Roma İmparatorluğu’ndan alınan Burgaz Kalesi 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’na kadar Türk egemenliğinde kaldı. 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması ile teşkil edilen özerk ve Osmanlı Devleti’ne bağlı Doğu Rumeli eyaletine bağlanan şehir, 1885 yılında anılan eyaletin Bulgaristan Prensliği tarafından ilhak edilmesiyle fiilen Türk denetiminden ayrıldı. Anılan ülkenin 1908 yılında bağımsızlığını ilan etmesiyle hukuken Osmanlı Devleti’nin elinden çıktı.

Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti’nin Sofya Büyükelçiliği’ne bağlı olarak çalışan Burgaz Başkonsolosluğu bulunmaktadır.

Burgaz Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Bulgaristan’ın güneydoğusunda, Karadeniz kıyısında yer alan Burgaz, özellikle 20. yüzyıldaki hızlı gelişimi ve modernleşmesiyle turistlerin ilgi odağı olmaya başlamıştır. Denize kıyısı olması ve göllerle çevrilmesi, ülke genelindeki karasal iklimi yumuşattığından serin yazların ve ılık kışların olması da turizmini olumlu etkileyen sebeplerden biridir.

3000 yıl öncesine yani Bronz Çağı’na kadar giden tarihinde Bizans ve Osmanlı hâkimiyetlerinde kalan Burgaz, bir liman şehri olmanın verdiği avantajla tarih boyunca her zaman ekonominin merkezi olmuştur. Bu unvanı şimdilerde de, Bulgaristan’ın en büyük limanına sahip olmasıyla devam etmektedir. Ancak artık sadece bununla değil, turizmi, uluslararası fuar ve festivallere yaptığı ev sahipliğiyle de öne çıkmaktadır.

Burgaz’da Gezilecek Yerler
Tarih boyunca önemli bir liman kenti olan Burgaz, Karadeniz’e olan kıyısı ve tarihi yapılarıyla hem deniz hem de şehir tatilini sevenler için farklı seçenekler sunuyor.

Burgaz’da görülmesi gereken diğer yerler
Etnografya Müzesi, Poros Ormanı, Şehir Galerisi, Opera House, Saints Cyril ve Methodius Ortodoks Katedrali, Yüce Theotokos Ortodoks Kilisesi.

Burgaz’a Ne Zaman Gidilir?
Karasal iklime sahip olan Burgaz’da mayıs ayından eylül sonuna kadar yaz sıcakları devam etmektedir. Bu dönemde ortalama sıcaklık 24 derecedir. Kış aylarıysa, ülkenin diğer kesimlerine göre daha ılıman geçer. Hem sokaklarda gezmek hem de festivalleri yakalamak için Burgaz’a yaz aylarında gitmek daha iyi olacaktır.

Burgaz’da Nasıl Gidilir?
Türkiye’den Burgaz’a direkt uçuş bulunmamaktadır. Ancak Sofya üzerinden aktarmalı gitmek mümkündür.

Burgaz’da Nerede Kalmalı?
Burgaz’da 5 yıldızlı otellerden uygun fiyatlı hostellere kadar pek çok konaklama seçeneği mevcuttur. Hangisini tercih ederseniz edin, her zaman şehir merkezine ve etkinlik alanlarına yakın olmanız mümkündür. Dilerseniz şehir merkezine otobüsle 15 dakika mesafede olan Sarafova bölgesinde kalıp deniz manzarasının tadını çıkabilirsiniz.

Burgaz Şehir İçi Ulaşım
Şehir içinde gelişmiş bir otobüs ağına sahip olan Burgaz’da toplu taşıma araçları sabah 05.00’ten gece 23.00’e kadar çalışmaktadır. Otobüslerin dışında troleybüsler de mevcuttur. Biletler araç içindeki görevliler tarafından satılmaktadır. Şehirde pek çok taksi işletmesi de bulunmaktadır. Ama taksimetreyi sürekli kontrol etmenizde fayda var.

Burgaz Mutfağı
Pek çok Balkan ülkesinde olduğu gibi Bulgaristan sınırlarındaki Burgaz mutfağında da Türk ve Yunan mutfağı etkileri görülmektedir. Yoğurt, sucuk, börek, kek, salata ve baharat sıkça tüketilen ürünlerdir. Musakka, güveç ve baklava yöresel lezzetleri arasındadır. Yerli üretim şarapları mutlaka denenmelidir.

Popüler restoranlar
Mehana Bansko, Ethno, Roma, Vodenitsata, Sorrento, Milano, Restaurant Bulgaria.

Bahşiş
Eskiden böyle bir adet olmasa da, turizmin gelişmesiyle Burgaz restoranlarında bahşiş vermek adet haline geldi. Dolayısıyla garsonlar, hesabın yüzde 10-15’ini bahşiş olarak bırakmanızı bekleyeceklerdir.

Burgaz’da Alışveriş
Burgaz’da alışveriş alanı şehrin merkezinde yer almaktadır. Merkezdeki iki ana cadde ve onların kesiştiği bazı küçük sokaklarda hem yerel ürünler satan hem de dünyaca ünlü zincir mağazaları görebilirsiniz. Altın ürünler satan yerler oldukça fazladır. Yerel ürünlerden hediyelik eşya arıyorsanız karşınıza çıkacak küçük ve pek de şaşaalı olmayan dükkânlara girmelisiniz. Bez bebekler, el boyaması ahşap ürünler ya da seramikler bulabilirsiniz.

Burgaz Saat Farkı
Burgaz (GMT +3) ile Türkiye (GMT +2) arasında zaman farkı yoktur.

Burgaz Para Birimi
Bulgaristan’a bağlı olan Burgaz şehrinin para birimi Bulgar Levası’dır. 1 Bulgar Levası yaklaşık 1,65 Türk Lirası’dır.

Burgaz Resmi Dili
Bulgaristan ülkesinde bulunan Burgaz’ın resmi dili Bulgarca’dır. Bunlar dışında Burgaz’da Türkçe ve Romanca da konuşulmaktadır.

Burgaz Resmi Tatiller
Yeni Yıl (1 Ocak)
Özgürlük Günü (3 Mart)
Kutsal Cuma
Kutsal Cumartesi
İşçi Bayramı (1 Mayıs)
St. George Günü (6 Mayıs)
Kültür ve Okur-Yazarlık Günü (24 Mayıs)
Birleşme Günü (6 Eylül)
Bağımsızlık Günü (22 Eylül)
Noel (24-25-26 Aralık)

*Yanında tarih belirtilmeyen tatillerin günü, yıla göre değişmektedir.

Burgaz İçin Faydalı Bilgiler
Acil yardım: 112
Yangın: 112
Polis: 112

Burgaz Vize İşlemleri
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Burgaz’a girmek için vize alması gerekmektedir.

Şehir “bağımsızlık kenti” (Qyteti i Pavarësisë) olarak da anılır.

Avlonya’da, Mimar Sinan’ın eseri olan tarihı Muradiye Camii, ve Neşat Paşaoğlu Camii bulunmaktadır.

Sasan adası ve Karaburun yarımadası ile çevrili bir körfezin kıyısında yer alır. Büyük ve güvenli limanı ile tarih boyunca önemini koruyan şehrin Antikçağ’lardaki ismi Aulon’dur. Daha sonra buraya Arnavutlar Vlorë, İtalyanlar Valona, Osmanlılar da Avlonya adını vermişlerdir.

Eskiçağ’lardan beri bir yerleşim merkezi olan şehir, muhafazalı limanı sayesinde Roma İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra da ayakta kalmayı başardı. Ortaçağ’larda Avlonya hemen yakınındaki, sahile bakan 370 m. yüksekliğindeki dağın tepesinde yer alan Kanina Kalesi ile birlikte önemli bir geçit mevkii olarak ön plana çıktı. 1018’de ise Balkan içlerine doğru ilerleyen Normanlar’a köprübaşı vazifesi gördü. Daha sonra İtalyan Hohenstaufen ailesinin mülkiyetine girdi. Ardından Bizans ve Sırplar’ın, 1378’den sonra da İskenderiyeli Balşa beylerinin eline geçti. Nihayet 1417’de Osmanlılar ülkenin iç kesimindeki Berat şehri ve Kanina Kalesi ile birlikte burayı hâkimiyetleri altına aldılar. Bir yıl sonra Venedikliler’in şehri alma teşebbüsleri başarısızlıkla sonuçlandı. Osmanlı hâkimiyeti sağlamlaştırıldıktan sonra burada bir sancak kuruldu. Aynı adı taşıyan sancağın merkezini teşkil eden Avlonya, Osmanlılar’ın Adriyatik sahillerindeki ilk limanı olması sebebiyle ayrı bir önem kazandı. Burada bir tersane kuruldu, ayrıca Osmanlı donanmasının Akdeniz’de girişeceği harekâtlar için mühim bir üs haline getirildi. Kefalonya, Zaklisse (Zakynthos) ve Ayamavra’nın (Levkas) fethinde önemli rol oynadı. 1480’de Güney İtalya’ya sefere çıkan Gedik Ahmed Paşa hazırlıklarını burada tamamladı. 1492’de Himara isyanının bastırılmasında üs olarak kullanıldı. Üs vazifesi gördüğü son Osmanlı harekâtı, 1537’de Kanûnî Sultan Süleyman’ın bizzat idare ettiği Korfu (Körfez) Seferi oldu. Bu sefer sırasında Kanûnî bir müddet burada ikamet etti. Osmanlılar ayrıca şehrin civarında bazı düzenlemelerde de bulundular. İlk defa 1474’te şehrin yakınındaki Vijose nehrinin denize döküldüğü yerde oluşan bataklığı kanal açmak suretiyle kurutmaya çalıştılar. Daha sonra 1551’de aynı maksatla şehrin yanında hastalık kaynağı olan Terbufi bataklığına kanallar açtılar. Bu çalışmaya ait masrafları günlük olarak gösteren Muhasebe Defteri bugün Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunmaktadır

XVI. yüzyıl Osmanlı tahrir defterleri Avlonya’nın nüfusu ve büyüklüğü hakkında önemli bilgiler vermektedir. Bu defterlere göre, 1506’da Avlonya’da 665 hıristiyan, doksan yedi yahudi hânesi olmak üzere toplam 762 hâne, yani yaklaşık 3800 dolayında bir nüfus bulunuyordu (BA, TD, nr. 34). Yahudiler ticarî bakımdan Venedikliler’le rekabet etmek için buraya yerleştirilmişlerdi. XVI. yüzyılın ilk çeyreğinde hızla gelişen Avlonya’da 1520’de 803 hıristiyan hâne yer alıyordu (BA, TD, nr. 99). Bunların büyük kısmı Kanina’dan gelip şehre yerleşmişlerdi. Hıristiyan hânelerin çoğu “tuzcu” statüsünde idi ve Avlonya’nın tuz yataklarında çalışıyorlardı. Ayrıca bunların arasında Osmanlı ordusunda hizmet gören gönüllüler de vardı. Bu özel statüleri onlara avârız ve cizye vergilerinden muaf olma hakkını sağladı. Bu tarihte yahudi hâne sayısı ise 531’e yükseldi. Bunların çoğu Kastilya, İspanya, Portekiz, Sicilya, Otranto ve Kalabria bölgelerinden kaçıp buraya yerleşmişlerdi. Böylece kısa sürede 6500’ü geçen nüfusu ile Avlonya Arnavutluk’un en büyük şehri oldu.

Osmanlı ordularının acı mağlûbiyete uğradığı Balkan Savaşı sırasında burası Arnavut milliyetçilerinin merkezi oldu. İsmâil Kemal Vlore’nin liderliğindeki Arnavut milliyetçileri, Avlonya’daki bir evin balkonundan bağımsızlıklarını ilân ettiler. Avlonya I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesine kadar da Arnavutluk’un merkezi olarak kaldı. Savaştan sonra İtalyanlar burayı Balkanlar’a yayılmak yolunda önemli bir hareket üssü olarak gördüler. Fakat İtalyan kuvvetleri Arnavut milisler tarafından geri püskürtüldü. Milletlerarası anlaşmalar Avlonya’nın Arnavutluk’a iadesini sağladı. II. Dünya Savaşı’nda şehir geçici bir süre için tekrar yabancı işgaline uğradı ve bundan sonraki kırk yıl içinde süratli bir gelişme ve değişme dönemi geçirdi. Kasaba ve liman 

tamamıyla modern hale getirildi. Osmanlılar’ın kurutmaya çalıştıkları Terbufi bataklığı verimli bir sahaya dönüştürüldü. Nüfus ise 50.000’e yükseldi. Şehir modernleştirilirken, İslâmî karakteri de yok edildi ve birçok dinî bina yıkıldı. Bu eserlerden bugüne çok az şey kaldı. Yalnız Kanûnî Sultan Süleyman Camii dikkatli bir şekilde restore edildi ve böylece şehrin eski İslâmî geçmişiyle ilgili tek görünür bağ bırakılmış oldu.

Avlonya’dan başlayarak kıyı boyunca gezi turuna başlarsanız Avlonya’ya bağlı bir çok şehir ve kasabayı ziyaret etmiş olur, muhteşem manzaralara ve tarihi yapıları görme şansına sahip olursunuz. 

Bu şehir ve kasabalardan bazılarını aşağıya yazıyorum:

Saranda (Ayasaranda)
Aya Sarandi veya Ayasaranda (Modern Yunanca: Άγιοι Σαράντα; İtalyanca: Santiquaranta), Arnavutluk’un Avlonya ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. Ayasaranda, Arnavutluk’un Ayasaranda bölgesinin başkenti aynı zamanda turistlerin en çok ilgisini çeken tatil yeri.

Ksamil
Ksamil (Modern Yunanca: Εξαμίλιο[1]), Arnavutluk’un Avlonya iline bağlı Saranda belediyesinde bir köy ve idari birimdir. Nüfusu 2011 yılı itibarı ile 2,994’tür.

Ksamil 1966 yılında kurulmuştur. Sosyalist dönemde zeytin, limon ve mandalina üretimiyle bilinmekte olup yerli ve yabancı turistler tarafından en uğrak sahil beldelerinden biridir. Yakınlarında yer alan Ksamil Adaları’na bot ve tekneyle ulaşılabilmektedir.

Llogara Millî Parkı
Llogara Millî Parkı (Arnavutça: Parku Kombëtar i Llogarasë), Arnavutluk’un güneyinde Avlonya ilinde bulunan bir millî parktır. Park, 1966 yılında hükûmet tarafından koruma alanı ilan edildi.

Llogara Millî Parkı, 10.1 km²’lik bir alanı kapsamakta olup deniz seviyesinden 470 ile 2,018 metre yükseklikteki Llogara Geçidi’nin kuzey tarafındaki ormanları korumaktadır. Parkta birçok siyah çam (Pinus nigra) ağaçları, Boşnak çamı (Pinus heldreichii), Bulgar köknarı (Abies borisii) ve dişbudak ağaçları (Fraxinus) bulunmaktadır.

Porto Palermo Kalesi
Porto Palermo Kalesi (Arnavutça: Kalaja e Porto Palermos), Arnavutluk’un güneyindeki Himara’da yer alan bir kaledir. Arnavutluk Rivierası boyunca, Himara’nın birkaç kilometre güneyinde, Porto Palermo koyunda yer almaktadır. Huffington Post, Porto Palermo’yu 2014 yılında 15 keşfedilmemiş Avrupa destinasyonu arasında ilk sırada listelemiştir.

Zvërnec Adası
Zvërnec Adası (Arnavutça: Ishulli i Zvërnecit), Adriyatik Denizi’nde Arnavutluk’ait bir adadır. Ada, Narta Lagünü üzerinde yer almakta olup neredeyse tamamı uzun boylu çam ağaçlarıyla kaplıdır ve çok daha küçük bir adanın hemen doğusundadır. Zvërnec Adası, anakaraya 270 metre uzunluğunda ahşap bir köprü ile bağlıdır.

Ada, Bizans döneminden kalma iyi korunmuş 13.-14. yüzyıl Zvërnec Manastırı’nı içerdiği için turistik bir cazibe merkezidir. Adanın yanında aynı adlı bir köy bulunmaktadır.

Orikum
Orikum veya Paşalimanı (Arnavutça: Pashaliman), Arnavutluk’un Avlonya iline bağlı Avlonya belediyesinde bulunan bir şehirdir.[1] Şehrin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 5,503’tür

Coğrafya
Şehir, Eski Zağra Ovası’nda yer alır. Yukarı Trakya Düzlüğü’nün doğu kısmında, Orta Orman’ın, Sakar Dağı’nın, Manastır Tepesi’nin, Azizler Tepesi’nin ve denizden yüksekliği 137 metre olan Çırpan Tepesi’nin arasında uzanmaktadır. Sofya’dan karayoluyla 220 km, demiryoluyla 250 km’dir.

Şehrin bulunduğu bölgenin iklimi Akdeniz’den gelen sıcak hava dalgasıyla bir geçiş iklimi özelliği göstermektedir. Bölge, ülkede nadir karşılaşılan tropikal ağaç çeşitlerine ev sahipliği yapar. Sedir, incir, defne, nar, badem, cennet elması, servi. Yıllık ortalama sıcaklık 13 °C’dir (Ocağın ortasında 1 °C ve Temmuz’un ortasında 24 °C). Yıllık ortalama yağış miktarı 650 mm’dir.

Eski Zağra’nın yaklaşık 16 kilometre kuzeybatısında Eski Zağara Kaplıcaları ve 15 kilometre kuzeyindeki Yagoda (Çilek) köyünde başka bir kaplıca kaynağı bulunur.

Eski Zağra, ülkenin en büyüğü olan Trakya Bölgesel Belediyeler Birliği - RAO Trakya’nin merkezidir. Şehir, BB+ ile Standard & Poor’s’ın uluslararası kredi reytingi sıralamasında 4. Bulgar şehri olmuştur.

Tarih
Eski Zağra, Bulgaristan’ın ve Balkanlar’ın en eski şehirlerinden biri olduğu söylenmektedir. Geçmişte Eski Zağra şehrinin Beroe (Beroea, Beroia), Augusta Trayana, Vereya, Irinopolis, Boruy, Eski Zağra (Eski Zaara, Eski Zağara), Jeleznik (Zheleznik) olmak üzere sekiz adı olmuştur ve şu anki adı olan Stara Zagora 1971 yılında Tsarigrad’da düzenlenen kilise konsilinde kabul edilmiştir.

Şehrin tarihi MÖ 5.-6. milenyumdaki neolitik yerleşimlerle başlar. Eski Zağra etrafındaki neolitik yerleşimler Avrupa’daki en iyi korunmuş olanıdır. Bakır madeni ise Avrupa’da işletilmiş en eski madendir. Günümüz şehri Trakçada muhtemelen demir anlamına gelen Beroe adıyla Traklar tarafından kurulmuştur. Eski çağlarda madenlerden çıkartılan demir Eski Zağra’ya götürülüyormuş.

Roma imparatoru Trajan şehri yeniden inşa etti ve kendi ismini verdi: Ulpia Augusta Traiana. Roma İmparatorluğu döneminde orta ölçekli şehirlerden biriydi. Kendi parasını basmaya ve bunları İmparatorluğun en büyük ticaret ve ekonomi merkezlerine dağıtmaya hakkı vardı.[kaynak belirtilmeli]

İlk kez 717 yılında Arapların Konstantinopolis’i kuşatması sırasında, Han Tervel’in piyadelerle ve atlılarla İmparatorluğa yardım götürüp, 30.000 kişilik Arap ordusunu mağlup etmesiyle Bulgar Krallığı topraklarına girdi. Minnet duydukları için Bizanslar da Merkezi Beroe ile birlikte Zağra bölgesini Bulgarlara bırakmışlardır. Bulgarlar şehre Boruy (Beroe’nin değişik şekli ya da Eski Bulgarca’daki “Kale” anlamına gelen “Boru” kelimesi) demişlerdir. Daha sonra şehir kısa aralıklarla Bulgaristan ve Bizans arasında el değiştirmiştir. 784 yılında Bizans İmparatoriçesi İrina, şehri ziyaretiyle Genç Bulgar Devleti’nin saldırılarını engellemek için kale duvarları yeniletti ve şehre kendi ismini verdi: Irinopolis. Bulgar Çarlığı’nın Bizans’a yenilip yönetimine girmesinden sonra şehir Vereya diye isimlendirilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Osmanlı Devleti, 1372 yılında Koca Balkan Dağları’nın geçitlerine yakınlığıyla çok önemli bir stratejik pozisyona sahip şehri ele geçirdi. Çünkü geçitler bağımsız son Bulgar toprağı olan Tırnova Çarlığı’na gidiyordu. Osmanlılar farklı kültürlerden kalan engin tarihî mirasını görerek, şehri Zağra-i Atîk (Eski Zağra) diye isimlendirmişlerdir. 1530 yılı tahrir defterinde sadece Türkler’ in yaşadığı 18 mahalleli bir kaza olarak bahsedilmiştir. 1570 yılı tahririne kazada bir gayrimüslim mahallesi bulunmaktaydı. Sürekli olarak gelişim gösteren yerleşimde 1831 yılında toplam 18.368 kişilik nüfus bulunmakta olup, bunun 5.586’sını Türk, 12.782’sini de gayri müslimler oluşturmaktaydı. 1853’te çıkan bir yangında şehir büyük oranda tahrip oldu. 1858 yılında toplam erkek nüfusu 8.577 olup, bunun 3.277’si Türk, 4.205’i Bulgar, 645’i Çingene, 427’si Yahudi’ydi[7]. Osmanlı devri içinde, daha sonra şehrin ismi, günümüzde de kullanılan Stara Zagora olarak değişmiştir.

Osmanlı yönetiminde de şehir kültür ve ekonomi merkezi oldu. Şehrin adı Eski Zağra’lı Bulgarların isteği üzerine Bulgarca olarak 1878’den daha önce değiştirildi. Türkçe isme sahip hemen hemen bütün Bulgaristan şehir ve köy isimleri 1934 yılına kadar değiştirildi. 1854’te Eski Zağra entelektüelleri tarihte o bölgeden demir çıkartılmasını vurgulayarak şehrin adının Jeleznik (Bulgarcada “demiryolu”) olmasına karar verdiler (Beroe’den esinlenerek). Ancak bu isim uzun süre kalmadı; İstanbul’daki Kilise Konseyinin 

1870’te Eski Zağra’da Piskoposluk kurmasıyla, Osmanlı Devleti’nin resmî belgelerinde Türkçe isminin Bulgarca çevirisi olan Stara Zagora’nın kullanılmasına karar verildi.

Hamza Bey Camisi Müslümanlara verilmedi
Stara Zagora İl Mahkemesi, Eski Cami olarak bilinen Hamza Bey Camisi’nin Başmüftülüğe iadesi için neden olmadığına karar verdi.
Mahkeme kararında, Stara Zagora’daki Müslümanların söz konusu cami ve bulunduğu araziye sahip olduğunu gösteren delillerin bulunmadığı belirtildi. Stara Zagora’da ayakta kalan tek Osmanlı eseri olan Hamza Bey Camisi, şehirde yaşayan Müslümanların yıllardır burada ibadet etmek istemesine rağmen Dinler Müzesi’ne dönüştürüldü. 1409 yılında inşa edilen cami, komünizm döneminde uzun yıllar kapalı kaldı.

XVIII. yüzyılda bir ara Sofya’ya bağlanan ve gelişmeye devam eden şehir XIX. yüzyılda önemli bazı hadiselere sahne olmaya başladı. Bu yüzyılda XVI. yüzyıldaki nüfus yapısı tamamıyla değişmiş ve gayri müslim nüfus artmıştı. Nitekim 1831 yılında şehrin toplam 18.368 kişilik nüfusunun 5586’sını Türk, 12.782’sini ise gayri müslimler oluşturuyordu. 1853’te çıkan bir yangın şehre büyük zarar verdi. Bu yangında 1270 dükkân ve atölye, on iki cendere, beş han, üç hamam, iki mescid ve bir kütüphane ile bedesten tamamen yanmıştı. Nüfus da muhtemelen bu yüzden gerilemiş, ancak müslümanlarla gayri müslim gruplar arasında belirli bir nüfus dengesi sağlanmıştı. 1858’de on sekizi Türk, on ikisi Bulgar, biri yahudi mahallesi olmak üzere toplam otuz bir mahalle ve 2651 ev vardı. Bu evlerden 1632’si Türk, 833’ü Bulgar, 111’i Çingene ve 75’i yahudi ailelerine aitti. Toplam erkek nüfusu ise 8577 idi. Bunun 3277’si Türk, 4205’i Bulgar, 645’i Çingene, 427’si yahudi olup diğerlerinin milliyeti belli değildi. Ancak Türk nüfusunda giderek hissedilir bir azalma meydana geldi. Bu durumun muhtemelen bölgede baş gösteren siyasî olaylarla ilgisi bulunmaktadır. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Eski Zağra’nın Filibe’ye bağlı olduğu dönemlerde bu azalma daha da arttı. Şehir 1875’te Rusya’nın Bulgarlar’a kurdurduğu ihtilâl cemiyetlerinin faaliyetleri ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (Doksanüç Harbi) sırasında büyük tahribata uğradı. Bu olaylar esnasında Türk halkının önemli bir kısmı kendileri için daha güvenli olan iç kesimlere göç etti. Onlardan boşalan yerleri taşradan gelen Bulgar nüfusu doldurmaya başladı. Bu arada şehrin bedesteni Bulgarlar tarafından hapishaneye çevrildi ve daha sonra çıkan bir yangında ise bütünüyle yandı.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması ile (1878) muhtar bir Bulgaristan Prensliği ve Doğu Rumeli vilâyeti kurulunca Eski Zağra Doğu Rumeli vilâyetinin sınırları içinde kaldı. Ancak 1885’te Bulgaristan Prensliği Doğu Rumeli vilâyeti topraklarını sınırları içine kattı. Böylece Eski Zağra da bu prensliğe dahil oldu. Şehir 1887’de 16.039, 1892de 17.457, 1900’de 19.516, 1910’da 22.033, 1920’de 25.314, 1926’da 28.957 nüfusa sahip bulunmakta ve bu nüfus içinde yıldan yıla azalan bir Türk nüfusu yer almaktaydı. Özellikle 1945’ten sonra hızlı bir nüfus artışına sahne olan ve 1988’de nüfusu 156.441’e ulaşan şehirde çeşitli sanayi dalları bulunmakta olup pamuklu sanayii, kumaş, kimyasal maddeler, gübre imalâtı, tarım araçları, makine parçaları sanayii, sigara, bira ve konserve üretimi önde gelir. Sanayi tesislerinin ihtiyacı Stara Zagora hidroelektrik santralinden sağlanır. Şehrin içinde ve çevresinde üzüm, incir, badem ve nar yetiştirilir.

Güney Makedonya’da, Kuzey Pelogonya Ovası’na yayılmış Pirlepe, orta büyüklükte tipik bir Balkan şehridir.[2] Ülkenin büyük şehirlerinden Manastır’ın yakınlarındadır.

Tarih
Pirlepe, antik “Styberra” şehrinin kalıntıları üzerine kurulmuştur. Şehir, Roma İmparatorluğu döneminde gelişmiştir. 268 yılında Gotlar tarafından neredeyse yok edilmiş, saldırı sonrasında şehrin sadece küçük bir kısmı kalmıştır.

“Pirlepe” ismine ilk kez Bizans imparatoru II. Basileios’un 1014 tarihli fermanında tesadüf edilmektedir.[2] Ortaçağ Pirlepesi bir dağın zirvesinde yer alan kalenin etrafında kurulmuştu. Bu kasaba 1240’larda Pirlepe ismiyle ifade ediliyordu. Pirlepe ismi “bir dağın tepesine saplanmış” anlamına gelmektedir.[2]

11. yüzyılın başlarından 1201 yılına değin Bizans yönetimi altında varlığını sürdüren şehir, bu tarihte İkinci Bulgar İmparatorluğu’nun hâkimiyetini kabul etti; 1246’da tekrar Bizans hâkimiyetine girerek 1334 yılına değin Bizans hâkimiyetinde kaldı.[2]

Sırp Kralı Duşan’ın orduları Pirlepe’yi ele geçirince şehir kısa süreliğine de olsa Sırp İmparatorluğu’na bağlandı. Duşan’ın ölümünden sonra Pirlepe Vukasin Prensliği’ne bağladı ve Vukasin 1366’da Pirlepe’de kendini kral ilan etti.[2] Vukasin, 14. yüzyıl boyunca devam eden savaşlarda yer yer Osmanlı ordusunun hizmetinde yer almış olsa da 1371 yılındaki Çirmen Savaşı’nda Osmanlı ordusuna karşı mücadele verirken öldü ve Osmanlı vasalı olarak Pirlepe’nin yönetimini devralan oğlu Marko 1395 yılındaki Rovine Muharebesi’nde öldürüleceği ana değin Osmanlı sultanlarının düzenlediği büyük seferlerin tamamına katıldı.[2] Bu olaydan sonra Pirlepe ve havalisinin büyük bir karışıklık ve mücadele yaşanmadan Osmanlı yönetimine girdiği, ordunun bir kısmının Osmanlı hizmetinde Hristiyan sipahiler olarak varlığını devam ettirdiği düşünülür.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
Şehir, 14. yüzyılda (1385-1395) civardaki yerleşimlerle beraber Osmanlı İmparatorluğu sınırlarına girmiştir. Bu dönemden 20. yüzyıl başlarına (1912-1913) kadar Osmanlı idaresinde kalmıştır.

Osmanlı yönetiminde Pirlepe hakkında bilgi veren en eski kayıtlar 1445 yılına aittir.[2] Bu tarihte şehrin önemli bir bölümünü (%97.4) Hristiyan nüfus teşkil etmekteydi. Fatih Sultan Mehmet’in saltanatı döneminde Pirlepe önemli ölçüde Türk Müslüman yerleşimciyi kabul etti. 1478’e gelindiğnde Hristiyan nüfus oraın %73.9’a düşmüştü.[2] 1528 yılında şehrin vergi nüfusu %31’i Müslüman olan 825 nefere yükseldi. Şehrin nüfusu ve Müslümanların oranı sonraki yıllarda geriledi.

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğundan itibaren bölgedeki Türk nüfusunun ciddi bir kısmı Anadolu’ya özellikle Ege bölgesine göç etmiştir.

Fâtih Sultan Mehmed zamanında 1455’ten sonra ve 1478’den önce, 1478 tahririnin gösterdiğine göre Pirlepe şehrine çoğunlukla zanaatkâr (dokumacı, terzi, debbâğ, demirci vb.) olmak üzere önemli sayıda Türk yerleşti. Bu tarih aralığında müslüman hâne sayısı yirmi birden 141’e çıktı. Yine aynı yıllarda Pirlepe varoşunun 2 km. güneyinde düz ovada yeni bir kasaba daha kurulmuş olmalıdır. Pirlepe varoşu, kiliselerin gösterdiğine göre bir hıristiyan kasabası olarak kalırken aşağıdaki kasaba, muhtemelen Çarşı Camii diye bilinen büyük bir cuma camiinin 881 (1476) yılında inşa edilmesiyle ortaya çıkmıştır. Söz konusu caminin bânisi alay beyi Abdullah oğlu Hacı Hüseyin’dir. 1500’lerin hemen öncesinde Evrenosoğlu Ahmed Bey, Pirlepe’de bir çifte hamam yaptırdı ve Arapça vakfiyesinde belirttiği üzere gelirini Yenice-i Vardar’daki vakfına bağladı. Bu hamam XX. yüzyılın sonlarına kadar hizmet verdi, bugün tarihî eser olarak koruma altına alınmıştır. İkinci bir cuma camii taş işçiliğiyle dikkati çeken ve XVI. yüzyılın ilk yıllarında yapılan Orta Cami’dir. Bu camiyi 1960’larda Ayverdi harabe halindeyken gördü ve 1988’de tamamen yıkıldı. 1530 yılına ait kayıtlarda şehirde bir cuma camii, dört mescid ve bir hamamın varlığından bahsedilir. XVI. yüzyılın ortalarına ait olan ve günümüze kadar korunan Kırık Cami ise (Skršenata Džamiya) eski Pirlepe’nin güney kısmındadır. Bu cami oldukça yüksek kubbeli ve Orta Cami gibi ince taş işçiliğine sahip bir yapıdadır. Kubbe, XVI. yüzyılın ilk yarısının seçkin mukarnas örneklerinin bulunduğu dört tromp üzerinde yükselir. Bunlar mescidlerin mütevazi ve küçük mâbedler olmadığını, oldukça büyük ve ihtişamlı olduğunu gösterir. XVI. yüzyıl boyunca birçok mescid, bir minberin eklenmesi ve bir hatibin tayiniyle cuma camii haline getirildi. Pirlepe’deki Kırık Cami uzun süre önce bir tekstil fabrikasının içinde kalmış olup bakımsız ve ihmal edilmiş olsa da halen ayaktadır.

Prizren verimli Metohija ovasının güneyinde yer alır. Kısmen sert Şar dağlarının eğiminde, kısmen de Beyaz Drim’in bir kolu olan küçük Bistritsa nehrinin düzlüğünde, Ortaçağ’dan kalma büyük bir Sırp ve Osmanlı kalesinin harabelerinin aşağısında bulunmaktadır. Prizren, Üsküp’ün (Skopje) 55 km. kuzeybatısında, Arnavutluk’un kuzeyinde ve açık denizle irtibatını sağlayan İskenderiye’nin (Shkoder) 125 km. doğusuna düşer.

Prizren Adı
Eric Hamp adlı Amerikan dil bilimcisine göre şehrin adı “büyük kale, kasaba” anlamındaki Pri sözüyle Zeranda sözünün birleşmesiyle oluşmuştur. Zeranda kelimesi, Theranda yer adının bir varyantı olarak düşünülmüştür. Dil bilimciye göre bu kelime şeklinden çok sayıda form gelişmiştir: Priserendi, Pyrserendi, Priserend, Prizeren, Pirzerin, Prizren vb.

Şehrin Roma devirlerindeki ad varyasyonları “Prisrend, Prisrena” vb olarak belirtilmektedir. Osmanlı devrinde şehrin adı پرزرين şeklinde yazılmıştır. XX. yüzyıla ait bir eserde bu imla Prizrin şeklinde okunmuştur. Osmanlı klasik döneminde şehrin adının “Pürzerin / Pürzerrin” olduğu belirtilmiştir. Osmanlı kaynaklarında Prizren için birkaç adın geçtiği, bunların da “Pürzeyn, Pürzerrin, Perzerrin, Pürzen, Zerrin” gibi adlar olduğu da belirtilmiştir. M. Mujezinović’in Suzi Çelebi ve Nehari’nin mezar kitabelerinde yaptığı araştırmalarda şehrin “Zerrin” olarak da adlandırıldığı görülmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu
İlk Dönemler

Osmanlı ordusunun 1455 yılında Prizren’e girişlerinden hemen sonra yapılan, Prizren’deki ilk Osmanlı mimari eseri Namazgâh (1455)

Şadırvan’da bulunan şehrin en ünlü camilerinden Sinan Paşa Camii (1615)
Osmanlı İmparatorluğu’nun fethinden önce Sırp yönetiminde olan Prizren, Sultan I. Murad tarafından, I. Kosova Savaşı (1389) sonrasında ele geçirilmiş (1390), şehrin kesin fethi ise Fatih Sultan Mehmed zamanında gerçekleştirilmiştir.[5] Kesin olarak fethedileceği 1455 tarihinden önce, Gazi Evrenos Bey komutasındaki akıncıların seferleri sonucunda, birkaç defa el değiştirmiş bulunan Prizren’in Türk karakteri o zamandan biçimlenmeye başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun gelişme ve ilerleme döneminin ünlü hükümdarı Fatih Sultan Mehmed kumandasındaki Osmanlı ordusu, 21 Haziran 1455 tarihinde Prizren’i fethetmiştir.

Fatih Sultan Mehmed’in Prizren’e geldiği ve bir cuma namazından sonra Prizren’in en büyük Ortodoks kilisesi olan Sv. Bogorodica’yı (bugünkü Cuma Camii) camiye dönüştürdüğü anlaşılmaktadır (M. Tahir Efendi, Menakıb, 165-167 beyitler). 1 Haziran 1455 yılında Nobırda kalesinin düşmesinden sonra, Fatih Sultan Mehmed Han üç ay kadar burada kalmıştır. Kosova’nın 

diğer şehirlerinin fethedilişinden sonra, Prizren’e gelip bu kiliseyi bir cuma namazından sonra camiye dönüştürmüştür.

Akıncı kuvvetlerinin şehri ele geçirmeleri sonrasında, şehre yerleşen Türklerin mevcudiyeti ve İslam’ı kabul etmeye başlayan yöre halkının etkisi, şehrin yeni kültürel yapısının biçimlenmesinde etkili olmuştur. Prizrenli ünlü şair Suzi Çelebi’nin yetişme tarihi bu döneme rastlar. Var olan belgeler söz konusu kültürel biçimlemede ve şehrin her yönden gelişip ilerlemesinde Suzi Çelebi’nin büyük katkılarının olduğunu göstermiştir. Bu ilk dönemde Prizren, ekonomi ve kültür bakımından gelişmeye başlamıştır.

1800’ler ve Sonrası
1881-1912 yıllarında Kosova Vilayeti’nde Prizren
Prizren’in Osmanlı devrinde, yaşayış bakımından yüksekliği, XIX. yüzyıl sonlarında yazılmış birçok Osmanlı salnamesinden, Osmanlı atlasından öğrenilebilir. XIX. yüzyıla ait atlaslardan birisine göre ilgili yüzyıl sonlarında, Prizren’le beraber olduğu ve Üsküp, Priştine, Seniçe, İpek, Taşlıca sancaklarından oluşan Kosova Vilayeti’nin nüfusça en büyük şehri 38.000 kişi ile Prizren’dir. Söz konusu dönemde Kosova Vilayeti’nin idari merkezi olan Üsküp’ün nüfusunun 25.000 olduğu hesaba katılırsa, rakamın önemi daha da ortaya çıkar. Aynı devirde, bugün Kosova’nın başkenti olan Priştine ise 11.000 kişilik nüfusa sahipti.[2] Bu devirde şehirde gümüş telden zarf ve sigaralık yapıldığı; aba, kilim ve yünden gömlek imal edildiği; deri işlemeciliğinin üst düzeyde olduğu da öğrenilmektedir. Ayrıca, bir başka kaynağa göre 19. yüzyılda Prizren, önemli ekonomi ve ticaret merkeziydi. Sözü edilen yüzyılın sonunda Prizren’de 1.500 kadar dükkân bulunurmuş. 1874’teki bir Türk salnamesine göre Prizren, 44.000 nüfuslu bir şehirdir.

1830’lu yıllarda Prizren ve civarında, devlet makamlarındaki çeşitli düzensizliklere karşı, memnuniyetsizlikleri belirten bazı halk olayları olmuştur. Bunların dışında, şehrin yer aldığı Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar bölgesinde, Rusya, Avusturya-Macaristan, İngiltere, İtalya gibi devletlerin de çeşitli çalışmalarıyla birçok isyan ve Osmanlı’ya karşı faaliyetler gerçekleşmiştir.[14]

Balkan Savaşları
Osmanlı Devleti egemenliğinin otorite sağlamakta iyice zorlandığı 19. yüzyılda Prizren’de, şehrin Türk sakinleri ve bazı Müslüman sakinleri dışında kalan kesiminde, çeşitli hareketlenmeler yaşanmıştır.

Prizren, Arnavut millî hareketlenmesi tarihinde, 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti’nin zor yıllarında 10 Haziran 1878 tarihinde kurulan Prizren Birliği’nin merkezi olmuştur. Arnavut millî yapılanmasının oluşturulmaya çalışıldığı bu dönemlerde Prizren’deki bu toplanma ehemmiyet arz eder.

I. Balkan Savaşı vaktinde Prizren, Sırp ordusunun idaresine geçmiştir. Bu ele geçirme sırasında şehir sakinlerinden gelen savunma, kanlı bir şekilde bastırılmıştır. O devirde, Britanyalı gezgin Edith Durham’ın bu devirde şehri ziyaret etme talebinin, şehirdeki Karadağ Krallığı yetkililerinin yasaklamasına maruz kaldığı belirtilmiştir. Bu zaman diliminde şehir, yabancılara kapatılmaya çalışılmıştır. Roma Katolik Kilisesi mensubu Üsküp başpiskoposu, şehrin Sırbistan idaresine geçişinden sonra Prizren’de yaşanan sıkıntıları (evlere saldırılar, öldürmeler vb.) Papa’ya bildirmiştir: Kasaba ölüm krallığını andırıyor.[22] Bütün Balkanlar gibi, Prizren muhiti de Balkan Savaşları döneminde büyük sıkıntılar yaşamıştır. Bu dönemde şehrin Türk ve Türk olmayan Müslüman sakinlerinin büyük kısmı, şehirden göç etmek zorunda kalmışlardır. Bu göç dalgaları o devirden günümüze dek çeşitli yoğunluklarla süregelmiştir.

Osmanlı Sonrası
I. ve II. Dünya Savaşı
Mihver Devletleri’nden biri olan İtalya ve Arnavutluk 1941 yılında şehri işgal etmişlerdir. II. Dünya Savaşı sırasında Prizren, İtalya kontrolundaki kukla devlet Arnavutluk’un egemenliğinde olmuştur.

II. Dünya Savaşı’nda Prizren ve etrafında, Sosyalizm, Komünizm hareketleri görülmüştür. Josip Broz Tito’nun Kasım 1942’de topladığı Yugoslavya Antifaşist Ulusal Kurtuluş Konseyi (AVNOJ) direniş harekâtının bütün Yugoslavya halklarını birleştirecek bir siyasi programa kavuşmasını sağlamaya çalışmıştır. Bu tarihlerle beraber Prizren’de Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nin hükümranlığı başlar.

Kosova Cumhuriyeti
17 Şubat 2008 tarihinde Kosova’nın tek taraflı olarak ilan ettiği bağımsızlık ile beraber Prizren, Kosova Cumhuriyeti’nin ikinci büyük şehri olarak, bu yeni cumhuriyetteki yerini almıştır.

Bağımsızlıktan sonra, Kosova genelinde olduğu gibi, Prizren’de de büyük bir yeniden yapılanma süreci başlamıştır.

Özellikle Old Town denilen, eski şehir kısmı her yıl binlerce turistin ilgisini çekmektedir. Temiz ve güzel plajları yaz döneminde dolup taşarken, bahar aylarında ise şehrin öne çıkan bir özelliği olan spa ve sağlık merkezlerine ilgi yoğunlaşır.

Herceg Novi şehrinde subtropikal iklim hakimdir. Kış ayları yağışlı geçer. Yıllık hava sıcaklığı ortalaması 16,2 derecedir. Mayıs ve eylül ayları arasındaki yaz döneminde ise sıcaklıklar ortalama 25 derecedir. Yaz aylarında yağış da olmadığından şehre gitmek için en uygun dönemdir.

Herceg Novi’de Gezilecek Yerler

Kotor Körfezi’nin girişinde misafirlerini bekleyen heyecanlı bir ev sahibi gibi bekleyen Herceg Novi misafirlerini rengârenk buketler, pırıldayan denizler ve neredeyse yıl boyu kesintisiz bir güneş ışığıyla karşılıyor. Bu küçük şehirde görülecek yerlerin tamamı şehrin surlarla çevrili eski şehir bölgesinde yer alıyor.

Savina Mnastırı

Bella Vista Meydanı

Kanli Kula

Eski Şehir

Başmelek Aziz Mikail Kilisesi

Kanli Kula

Adriyatik Denizi’ne olan hakim konumu ve boğaz manzarasıyla kritik bir öneme sahip olan kaleyi Osmanlı İmparatorluğu kanlı savaşlar sonrasında fethediyor. Bu savaş sırasında 2000 kadar askerimiz şehit oluyor. Bu yüzden burasının adı ‘Kanlı Kule’ ama Karadağlılar demiş ‘Kanli Kula’.

Daha tabelanın orada başlayan ve bitmek bilmeyen merdivenleri çıkmak bir hayli zahmetli. Kaleye giriş 1 Euro. Adriyatik körfezine tamamen hakim olan kale, normal gezilerin haricinde, kültürel konserlere ve gösterilere de hizmet ediyor.

Eski Şehir

Herceg Novi şehrinin en belirgin özelliği mimoza ağaçlarının bolluğudur. Bir diğer özelliği de pek çok merdivenli sokak barındırmasıdır. Şehir, yıl boyunca görülen düşük bulutluluk oranından dolayı Güneş Şehri lakabını almıştır. Şehrin merkezi, eski şehir anlamına gelen Stari Grad bölgesidir.

Bu bölgede Sahat– Kula (1667) ve Kanli – Kula (1483) dönemlerinin mimari tarzına göre süslenmiş binalar bulunmaktadır. Spanjola Kalesi (1538) ve Forte Mare Kalesi (1687), yine bu bölgede bulunan ve bu meşhur şehrin kültürel mirasına katkıda bulunan nadide güzelliklerdir.

Başmelek Aziz Mikail Kilisesi

Şehir merkezinde yer alan Bella Vista meydanında bulunan ana bina Başmelek Aziz Mikail Kilisesi’dir (Church of Herceg Stjepan St. Michael the Archangel). Bu küçük kilise ilginçtir çünkü pek çok mimari tarzın birleşiminden oluşan eklektik bir yapıya sahiptir.

Herceg Novi Nerededir?

Herceg Novi, Karadağ’ın güneybatısında Kotor Körfezi’nde yer alan bir sahil şehridir. Orjen Dağı’nın eteklerinde kuruludur.

Herceg Novi Ne Zaman Gidilir?

Herceg Novi şehrinde subtropikal iklim hakimdir. Kış ayları yağışlı geçer. Yıllık hava sıcaklığı ortalaması 16,2 derecedir. Mayıs ve eylül ayları arasındaki yaz döneminde ise sıcaklıklar ortalama 25 derecedir. Yaz ayları yağış da olmadığından şehre gitmek için en uygun dönemdir.

Herceg Novi’ye Nasıl Gidilir?

Şehre uçakla ulaşım için 23 kilometre uzaklıktaki Tivat Havalimanı kullanılmaktadır. Belgrad ve Zürih’ten buraya uçuşlar mevcuttur. Ayrıca Hırvatistan’daki Dubrovnik Havalimanı da şehre 30 kilometre uzaklıktadır. Buradan da ulaşım mümkündür. Ayrıca Karadağ’daki tüm şehirlerden otobüsle Herceg Novi’ye gitmek mümkündür.

Herceg Novi’de Nerede Kalmalı?

Herceg Novi küçük bir şehir. Bu sebeple otellerin çoğu merkezi konumda bulunuyor. Farklı bütçelere uygun olarak hostel ya da butik otellerde konaklamak mümkün. Eski şehir yani Old Town bölgesine yürüme mesafesindeki alanlarda ise geceliği 10 Euro’ya ucuz konaklama seçenekleri bulabilirsiniz.

Herceg Novi Şehir İçi Ulaşım

Herceg Novi küçük bir şehir bu sebeple yürüyerek bir yerlere ulaşmak mümkün. Özellikle eski şehir kısmındaki dar sokaklarda ya da tarihi merdivenlerden yürüyerek geçmek çok keyif verici. Dilerseniz şehirde bisiklet kiralayarak da gezmeniz mümkündür.

Herceg Novi Mutfağı

Karadağ mutfağı tarihi geçmişinden ötürü Osmanlı, İtalyan ve Sırp mutfaklarının etkisinde gelişmiştir. Adriyatik kıyılarında İtalyan etkisi daha baskındır.

Osmanlı mutfağının etkisi hem tatlarda hem de isimlerde görülür. Köfte, sarma, musakka, pilav, börek, kebap ve çorba gibi aynı isimde yemeklerimiz vardır. Baklava ve tulumba tatlısı gibi lezzetlerimizi orada da bulabilirsiniz.

Ayrıca Macar ve Hırvat mutfağından da etkilenmiş olan Karadağ mutfağında yöresel farklılıklar da belirgindir.

Popüler restoranlar

Konoba Feral, Gradska Kafana, Taverna Splendido, Buffet Beograd.

Bahşiş

Herceg Novi restoranlarında eğer siz vermezseniz ya da hesaba eklenmemişse, bahşiş verme zorunluluğu yoktur. Ama tabii ki hesabın %10’unu bahşiş olarak bırakırsanız mutlu olacaklardır.

Herceg Novi Gece Hayatı

Herceg Novi’de çok hareketli bir gece hayatı olduğu söylenemez. Ziyaretçiler daha çok restoran ya da kafelerde vakit geçiriyor. Ancak nadir birkaç mekân da yok değil. Örneğin eski ve kısmen boş bir binada olan Prostor’da bazı akşamlarda canlı müzik de yapılıyor. Nautica da hem canlı müzik dinlemek hem de açık hava kısmında oturup kafa dinlemek için ideal bir yer. Forte Mare manzarasına sahip olan Pub Got’a da uğrayabilirsiniz.

Herceg Novi Festivaller

Filmski Festival (Temmuz-Ağustos)

Mimoza Festivali (Şubat)

Tiyatro Festivali /HAPS (Nisan)

Çocuk Karnavalı (Haziran)

Müzik Günleri (Temmuz)

Sunny Stairs Müzik Festivali (Temmuz)

Kitap Fuarı (Temmuz)

Gitar Festivali (Ağustos)

Yaratıcılık Günleri (Ağustos)

Opera Festivali (Ağustos)

Herceg Novi’de Alışveriş

Herceg Novi’de alışveriş için en ideal alan eski şehir bölümüdür. Bu bölgede neredeyse her sokakta küçük butik mağazalarda aradığınız pek çok ürünü bulmanız mümkündür. Her cumartesi günü eski şehir meydanında kurulan pazarda ise yerel sebze ve meyveleri, yerel üretim şarabı bulabilir, keyifli vakit geçirebilirsiniz.

Herceg Novi Saat Farkı

Podgorica (GMT +1) ile Türkiye (GMT +3) arasında 2 saat zaman farkı bulunur.

Herceg Novi Para Birimi

Karadağ sınırları içerisinde yer alan Herceg Novi şehrinin para birimi EURO’dir.

Herceg Novi Resmi Dili

Karadağ ülkesinde toplam 5 farklı dil konuşulmaktadır. Bunlardan Karadağca dili resmi dil olarak kabul edilmektedir. Bunun dışında konuşulan diller: Sırpça, Boşnakça, Arnavutça ve Hırvatça’dır.

Herceg Novi Vize İşlemleri

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Karadağ’a girmek için vize almalarına (90 güne kadar) gerek yoktur.

Split, Dünya Kültür Miras Listesi, UNESCO listesine (Diokletianus Sarayı yapımı: 3. yüzyıl sonu ile 4. yüzyıl başı) ile 1979’da girmiştir. Split (Solin) de doğan ve Roma’yı ilk defa 2 ye bölerek (doğu-batı) tetrarşi dönemini getiren Roma imparatoru Diocletianus sarayını Split’te yaptırmıştır.

Split şehri ve hinterlandı, tarihi kalıntıları, Salona Harabeleri, Trogir UNESCO şehri, denizi, marinaları, 1700 senelik Dieklotianus sarayı, alışveriş dükkanları, cafeleri, cruise limanı, adaları ile Akdeniz Kıyısında çok turistik bir şehirdir.

Balkanların son on yılda turizm cennetine dönüştürülmeye çalışılan ülkesi Hırvatistan, 2013’te Avrupa Birliği üyesi oldu fakat vize konusunda Türklerin başını ağrıtmayan bir yönetimi var. Hırvatistan, Pula’dan Zagreb’e, Zadar’dan Dubrovnik’e gezginler için pek çok davetkar şehre sahip. Yoldasin.com, bu kez ülkenin güneyine yöneldi ve Split gezi rehberi hazırladı. Split, Hırvatistan’ın ikinci büyük şehri, Adriyatik Denizi doğusunda kalıyor. Yunanlılar, Romalılar ve Türkler şehre kültürlerini bırakmışlar. Kent, Akdeniz’in en hızlı büyüyen turizm yerlerinde biri. İlk bahar ve yaz mevsimlerinde gidilecek alternatif cennetlerden biri olan Split, Dalmaçya bölgesinin en önemli şehridir.

Hükümdarın ölümü sonrasında Romalı yöneticiler bu sarayı kullanmaya devam etmişler. Yapımında Split’e yakın konumda bulunan Brac Adası’ndan çıkarılan taşların kullanıldığı sarayın mermerleri ise İtalya ve Yunanistan’dan getirilmiş. Saraydaki kolon ve sfenksler ise Mısır’dan getirilmiş.

Saray’a ulaştığımızda çok büyük bir kalabalık vardı. Bunun sebebi ise zamanında buradaki hayatı canlandıran bir ekibin gösteri yapacak olması.

Bazı yerler vardır ya mesela Slovenya’da Bled Gölü, Almanya’da Trier ya da Belçika’da Brugge... Buralarda nedense gösterilerde hemen kendimi o döneme ışınlanmış gibi hissetmiştim, ama burada bu his olmadı. Sanırım etraftaki turist sayısının bolluğu bu hissi biraz engelledi ancak yine de güzel bir gösteriydi. Bence bu saray Split’in en etkileyici yerlerinden biri. Saraya girmek için ekstra bir ücret ödemeniz gerekmiyor. Saray ışıklandırmalar sayesinde gece de gündüz olduğu kadar etkileyici.

Saraya çok yakın konumda bulunan Saint Dominus Kilisesi ise 7. yüzyıla tarihleniyor. Asıl yapım amacı Diocletian’a mezar olmasıymış. 7. yüzyıldan beri hiç restorasyona uğramamış. Bu Katolik kilisesine 13. yüzyılda üzerinde İsa’nın hayatının tasvir edildiği motifler olan ahşap kapılar eklenmiş. İçine girilebiliyor ancak çok kısa şort ya da etek pek hoş karşılanmıyor, kabul görmüyor. İçeride fotoğraf çekimi de yasak.

Tarih

Split şehir bölgesinde Aspálathos ismi ile ilk olarak MÖ 7. yüzyılda Grekler tarafından kurulmuştur. Sonra çeşitli dönemlerde İlirya (Arnavut), Grek, Roma, Bizans, Avar, Slav, Moğol, Venedik, Osmanlı, Avusturya-Macaristan, Almanya vs idaresi altında kalmıştır.

Split’in kaderi ilk Hristiyanları katletmesiyle anılan Roma hükümdarı Diocletianus’ın MÖ 300 yılında yazlık sarayını buraya yaptırmasıyla değişmiştir. Ölümünden sonra da Romalı yöneticiler bu sarayı kullanmaya devam etmişlerdir. Romalılar Split yakındaki Solana kolonisini terk etmek zorunda kaldıkları zaman, bu kolonide yaşayanları tamamen Split’e yerleştirmişlerdir.

Şehir 12. ve 14. yüzyıllar arasındaki otonomluk hariç, sırasıyla Bizans, Hırvat Krallığı, Venedik ve I. Dünya Savaşı’na kadar da Avusturya egemenliği altına bulunmuştur.

GEZİLECEK YERLER

Diocletianus Sarayı

Split’in en etkileyici tarihi kalıntılarından biri olan saray, 305 yılında Roma İmparatoru Diocletianus için yaptırılmış. Pek çok diziye de set olan saray, beyaz mermer sütunları ile göze hitap ediyor. Halk tarafından kullanılan saray, 7. yüzyıla kadar boş kaldığı dönemler yaşamış. Saraya girmek serbesttir. Azi Dujam Katedrali ile yakınlığı, çarpık sokaklardan geçilerek ulaşılması ve geceleyin ışıklandırmalarla süslenmesi, sarayı turistlerin ve yaşayan halkın en çok ziyaret ettiği yerler arasına sokuyor.

Saint Dujam

Saint Dominus olarak da bilinen katedral, 7. yüzyılda kutsanmış. Dujam, Restorasyona uğramadan günümüze kadar ayakta kalan en eski Katolik kilisesidir. Üç bölümden oluşan kiliseye 13. yüzyılda İsa’nın hayatını anlatan sahnelerin olduğu ahşap kapılar yaptırılmış. 17. yüzyılda yapılan çan kulesi ise Split’te tepeden bakabilmenizi sağlar.

Riva

Avrupa’da gidilecek en iyi kıyı şeridi Riva’da bulunur. Günbatımını izlemek isteyenlere harika bir manzara sunan Riva, sahil kafeleri ve restoranları ile Split’in renkli bir bölgesidir. Riva’da genelde konserler, festivaller ve dini geçitler düzenlenir. Limandan kalkan yatlarda turlara katılabilirsiniz.

Bacvice Plajı

yoldasin-hirvatistan-split-bacvice

Bacvice, Split’in en iyi plajı olarak kabul ediliyor. Şehir merkezinde yer alan plaj, konum itibariyle de diğer plajlardan farklıdır. Berrak suların olduğu ve kumsalın temiz olduğu Bacvice, kafelerinin, kulüplerinin yanı sıra plaj partilerinin de tek adresidir.

Marjan Tepesi

yoldasin-hirvatistan-dalmacya-split-marjan-tepesi

Marjan Tepesi, Split’te New York’taki Central Park büyüklüğünde bir orman parkın merkezindedir. Akdeniz’in çamları ile kaplı orman, yürüyüş yapmak, bisiklete binmek ve temiz hava almak isteyenlerin bir numaralı adresi. Adriyatik Denizi’ni alabildiğine görebileceğiniz tepede, 13. yüzyıldan kalma bir kilise de bulunur.  Marjan, 3. yüzyıldan günümüze kadar Split sakinlerinin stresten kaçış yeri olmuştur.

Buradan başta da belirttiğim gibi Dalmaçya kıyılarında yer alan pek çok adaya giden tekne turlarına katılabilirsiniz. Aralarında en popüler olanları Hvar Adası turu ve Mavi Lagün turu ama tabii bunun dışında çok sayıda alternatif de var. Çevrede o kadar çok turizm acentesi var ki, karar vermeden önce birkaç acenteye uğramanızda yarar var. Ayrıca bu acenteler sadece adalara tur yapmıyor. Plitvice Milli Parkı, Trogir Kenti, Krka Millî Parkı gibi oldukça popüler noktalara yapılan turları da buradan satın almak mümkün.

Adalara gitmek istemez ama yine de Dalmaçya’nın keyfini sürmek isterseniz Split’in en iyi plajı olarak gösterilen şehir merkezindeki Bacvice Plajı’na gidebilirsiniz. Burası son derecetemiz bir plaj. Ayrıca plajın çevresinde yer alan kafelerde vakit geçirebilir ya da akşamüstüne doğru hareketlenen ortamda plaj partilerine katılabilirsiniz.

Tercih edebileceğiniz diğer plajlar ise Obojena Svjetlost, Žnjan ya da Kasuni Plajı. Ancak bu plajlar Bacvicekadar hareketli değil ve daha taşlık.

Split’e veda etmeden önce yapılacak bir diğer şeyse Marjan Tepesi’ne çıkmak. Burası büyük bir park alanı. Çamlarla kaplı orman içinde bisiklete binebilir ya da yürüyüş yapabilirsiniz. Burası turistler kadar yerel halkın da çok rağbet ettiği bir bölge. En tepede 13. yüzyıla tarihlenen bir kilisenin de yer aldığı tepe, Adriyatik kıyılarını alabildiğine izleyebileceğiniz bir bölge.

Yolunuz Hırvatistan’a düşerse planınız ister adalara açılmak olsun, isterse ana karada kalmak olsun, ama hem tarihi, hem de doğasıyla göz kamaştıran Split’i mutlaka planınıza ekleyin.

Split’de Ne Yenir? 5 Yemek Önerisi

Orta Avrupa ülkesi olan Hırvatistan mutfağı için bir tanımlama yapmak oldukça zordur. Bu mutfak kültüründe birçok kültürün etkisiyle zengin bir çerçeve oluşmuş durumdadır. Şehrin iklim dağılımına göre de mutfak stilleri değişim göstermektedir. Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde zeytinyağı, sebze ve deniz ürünleri, şehrin karasal iklim bölgelerinde ise daha çok et yemekleri yapılıp tüketilmektedir.

Karadağ’ın UNESCO tarafından koruma altına alınmış, şirin sahil kasabası, Avrupa’nın en güney fiyordu Kotor’da beklentilerinizin çok üzerinde keyifli bir tatil yapabilirsiniz. Karadağ’ın başkenti Podgorica’ya uçtuktan sonra yaklaşık üç saatlik bir otobüs yolculuğunu ardından Kotor’a ulaşıyorsunuz. Yol süresi biraz uzun olsa da yolculuğunuza eşlik eden Karadağların ve fiyordların büyüleyici manzarası sayesinde düşler içinde kayboluyorsunuz. 

Tarihçe

Romalılar tarafından M.Ö. 168 yılında kurulan şehrin o dönemdeki adı Acruvium’dur. 535 yılında İmparator Justinian tarafından şehre kale inşa edilir. 1002 yılında Bulgar İmparatorluğu tarafından işgal edilir ve yağmalanır. 1185 yılında Sırp Krallığı’nın yönetimi altına girdi ve önemli bir ticaret limanı halini aldı. 1371-1384 yılları arasında Macar İmparatorluğu ve Venedik Cumhuriyeti arasında el değiştirmiştir.

1391 yılında Osmanlı tehlikesine karşı Venedik Cumhuriyeti’ne katılmıştır. Venedik yönetimi altındayken Osmanlı tarafından 1538 ve 1657 yıllarında kuşatılmışır.

1797 yılında Habsburg İmparatorluğu yönetimine girmiştir.

1918 yılında Yugoslavya’nın bir parçası haline gelmiştir.

Kotor’da ‘Old Town’ denilen merkezin etrafı surlarla çevrili ve araç trafiğine kapalı. Bu tarihi şehre bir sur kapısından giriyorsunuz ve bir anda kendinizi birkaç yüzyıl öncesine ışınlanmış gibi hissediyorsunuz. Etrafınız yüzyıllar öncesinden kalma taş binalarla çevrili. Burası, çok sayıda cruise gemisinin yanaşması ve Balkan turlarının geçiş güzergahında yer alması sebebiyle öğlen saatlerinde oldukça kalabalık oluyor. O dar sokaklar, tarihi meydanlar turist grupları ile dolup taşıyor. Bu saatleri plajda geçirmek ya da bir tekne turuna katılarak yakın kasabaları gezmek güzel bir alternatif olacaktır.

Tekne turları yaklaşık iki buçuk saat sürüyor. Bu süre zarfındaki duraklar arasında üzerinde sadece bir kilise olan ‘Lady of Rocks’ adası, şirin bir sahil kasabası olan ‘Perast’ ve tabi ki yol boyunca size eşlik eden eşsiz fiyord manzaraları da cabası. Karadağ’ın adı gibi kapkara dağlarının kara renginin denize vuruşu ilk bakışta biraz ürpertici gelse de fiyordların nefes kesen manzarası bir anda havanızı değiştirecektir.

Kotor’da, Old Town’da ya da onların deyimi ile Stari Grad’da geziyorsanız  bence çok fazla tavsiyeye gerek yok çünkü burası ufacık bir yer. Kendinizi yollara vurun ve sokaklarda kaybolun, sizi her köşede farklı bir tarih, farklı bir güzellik bekliyor olacak. Bu keşif gezisi sırasında St. Tryphon Kilisesi’nin hemen arkasında yer alan ‘Gelateria di Cattaro’da muhteşem bir İtalyan dondurması yemeyi de asla ihmal etmeyin. Hatta dönene kadar hep gidin, hep yiyin. Buranın hoş sohbetli çalışanlarının da sizi kucaklayacağını göreceksiniz.

Kotor’da Gezilecek Yerler

1. St. Nicholas Kilisesi

2. Hotel Hippocampus

3. Ordu Meydanı

4. Saat Kulesi

5. Evergreen Jazz Bar

6. Pizzeria Pronto

7. Grad City Restaurant[/c8. Boutique Hotel Astoria

9. Cathedral of Saint Tryphon

10. Hostel Old Town Kotor

11. Authentic pub “Bandiera”

12. Castle Of San Giovanni

13. Tanjga Family Restaurant

14. Galion[/column]

Rehbersiz Geziyorsanız, En Önemli Yerleri Buralar

– Tito’nun Sözü: Şehire Büyük ihtimalle sahil yolu üzerindeki ana kapıdan gireceksiniz. Kafanızı kaldırdığınızda kapının üzerine Tito’nun bir sözünün kazındığını göreceksiniz. Yugoslavya’nın kurucusu olan Tito Karadağ’da sevgi ve kimilerince özlemle anılmaya devam ediyor. Şehrin kapısına da Yugoslavya’yı uzun süre bir arada tutan temel prensiplerinden biri olan sözü yazılı: “Size ait olmayanı istemeyin, size ait olandan da vazgeçmeyin”.

– Piazza of the Arms (Ordu Meydanı): Surlardan içeri girer girmez ayak basacağınız meydan.

– Saat Kulesi: Yine kapıdan girer girmez karşınıza çıkacak olan saat kulesi. 300 yıldır aynı Avusturyalı bir aile bakımı yapıyormuş! Konum için tıklayın.

– Utanç Sütunu: Saat kulesinin dibinde üçgen uçlu bir sütun göreceksiniz. Kotor’da onur çok önemli bir müesseseymiş, hala da öyle. Suç çok nadir işlendiğinden şehire hapishane yapmamışlar. Onun yerine birisi bir kusur ettiğinde bu sütunda getirilip herkesin önünde utandırılırmış. Konum için tıklayın.

– Kuzey Kapısı (Northern Gate): Osmanlı çok uğraşmış Kotor’u almak için. Barbaros Hayrettin Paşa yanlış bilgi vermedilerse 17 kez gelmiş burayı kuşatmaya geşlmiş ama başarılı olamamış. 1538 ve 1657’de iki kere aldıysa da tutunamamış. Halkın Osmanlı’ya direnişini kutlamak için bu kapı yapılmış.

– St. Tryphon Katedrali: Kotor Hırvat nüfusunun ülke geneline göre daha yoğun olduğu yerlerden. Aziz Tripon Katedrali’de Hırvat Katoliklerin kilisesi. Aziz Trifon’un kemikleri burada sergileniyor. Zamanında azizlere ait objeleri ya da kemikleri bulundurmak şehirler için önemli bir prestij meselesiymiş. Aziz Trifon Anadolu topraklarında yaşamış ve ölmüş. Venedikliler şehirleri için kalıntılarını Bizans’tan satın almaya gitmişler. Dönerken büyük bir fırtınaya yakalanınca kendilerini Kotor’a atmışlar. Ne zaman yola devam etmek için çıksalar tekrar fırtınalar çıkıyormuş. Onlar da bunu bir işaret olarak algılayıp kemiklerinin burada kalmasını gerektiğine kanaat etmişler. Konum için tıklayın.

– St. Nicholas Kilisesi: Karadağ’ın çok-kültürlü bir kimliği var. Karadağlı, Sırp, Boşnak, Hırvat, Arnavut bir arada yaşıyor, yüzdeleri bölgesel olarak değişiyor. Bu da burada yaşayan  Ortodoksların kilisesi. Çoğunluk Ortodoks. Konum için tıklayın.

– Maritime Museum: Kotor Denizcilik Müzesi olarak geçiyor ama içinde bölgenin kültürüne dair şeyler de var; yerel kostümler, işlenmiş dekoratif silahlar, mobilyalar vs… Girişinde Kotorlu bir sanatçının Kotor’un tarihi anlarını anlatan 4 adet metal kabartma var. Kavuklu olan Barboros Hayrettin Paşa. Kotor’un en önemli anları genel olarak Osmanlı’ya direnişten oluşuyor.

Kotor’un Tepesindeki San Giovanni Kalesi’ne Çıkın (İng: St John, Tr: Aziz Yuhanna)

Evet efendim, kalkıp Türkiye’den buralara gelmenize sebep olan o şahane fotoğraflar işte bu tepeden çekiliyor. Kotor’un şüphesiz en güzel manzarası burada.

Denizin kıyısından başlayıp taa arkasındaki dağın tepesine kadar şehri çevreleyen surların en yüksek noktasında bir kale var. Bu kaleye ulaşmak için 1300 basamak çıkıyorsunuz. 1300 basamak kulağa acı gelecek ama hiç gözünüzü korkutmasın. Aslında basamaklar yüksek olmadığı için kulağa geldiği kadar insanı yormuyor. Zaten sürekli manzara fotoğrafı çekme bahanesi ile durup soluklanıyorsunuz. Çıkıp inmek yaklaşık 2 saat alıyor.

Bu arada eğer 1300 basamağı gözünüz kesmiyorsa yarı yolda bu kilisenin olduğu yere (yukarıdaki foto) çıksanız kafi. Hatta bizce fotoğraflar kilisenin oradan daha iyi bile çıkıyor. 

Basamaklar alçak ama gel gör ki o tepedeki güneş insanın tüm enerjisini alıyor. Bakın, Kotor’un sıcağı çok pis bir sıcak oluyor, o yüzden sabah 8’de tırmanışa başlayın. Alarmlar 8’e kurulmasın, 8’de aşağıda kapıda olun. Akşam üstü çıkmak da bir alternatif ama 2 handikapı var:

1) Sabah saatlerinde merdivenler dağın siperinde kaldığı için gölge olurken, akşam güneş alıyor.

2) Gün boyunca hava ısındığı için sabahki serinlik olmuyor.

Tarihle ve surlarla bu kadar iç içe olmak yeter biraz da denizle iç içe olalım derseniz de surların dışına çıkıp, sağa dönerek kısa bir yürüyüş yapıp önünde plajı da olan ‘Konuba Akustik’de yöresel Balkan yemeklerin tadına bakabilirsiniz. Kotor’a geldiniz mi yapmadan dönmemeniz gerekenlerden biri de yaklaşık 45 dakika süren bir merdiven çıkma mücadelesi ile kaleye tırmanmak, o nefes kesen fiyord manzarasına bir de tepeden bakmak. Ne fiyordların iç içe geçmiş manzarasının ne de yorgunluğunuzun uzun süre hafızalarınızdan silinmeyeceğine emin olabilirsiniz.

2001 Bulgaristan nüfus sayımında Hasköy ili geneli için 277.500 nüfus rakamı verilmiştir. Bulgaristan verilerine göre mensup olunan etnik grup ve anadil için beyana dayalı veriler 224.500 Bulgar, 31.250 Türk, 17.000 Çingene şeklindedir. Dini aidiyet konusunda 230.000 kişi Hıristiyan, 34.000 kişi Müslüman olduklarını belirtmişler, 12.000 kişi bu konuda bildirimde bulunmamıştır.

Hak ve Özgürlükler Hareketi’nin (HÖH) Hasköy ilinden iki milletvekili bulunmaktadır; (Ramazan Atalay ve Hristo Biserov)

1395 yılında inşa edilmiş bulunan ve hafif eğri minaresiyle dikkati çeken Hasköy Eski Camii Bulgaristan’ın en eski camisidir. Tütün tarımı bölgesinin merkezinde yer aldığından Bulgaristan’ın en büyük sigara fabrikaları Hasköy eyaletindedir. Ayrıca Avrupa-Türkiye karayolu hattı üzerinde bulunmasından dolayı işlek bir merkezdir. Son yıllarda açılan lokantalar, oteller, kafeler sayesinde bir Batı Avrupa kenti görünümündedir.

Bölgenin Ülke Genelindeki Yeri ve Önemi

Hasköy (Haskovo) Bölgesi Bulgaristan’ın Güney Merkezinde bulunmaktadır ve Bulgaristan Güney Merkez Planlama Bölgesinin bir parçasıdır. Bölge 261 yerleşim yeri içermektedir ve 11 belediye şeklinde organize edilmiştir: Hasköy (Haskovo), Dimitrovgrad, Harmanlı, Simeonovgrad, Svilengrad, Macarovo, İvaylovgrad, Lyubimets, Mineralni Bani, Stambolovo ve Topolovgrad. Bölgenin yüz ölçümü 5542 km²’dir ve ülke topraklarının %5’ni oluşturmaktadır.

Bölgedeki tarım arazileri 2,651 milyon dekar ile bölge topraklarının %47,8’ni kaplamaktadır. Orman arazileri ise 1,914 dekar ile bölge topraklarının %34,5’ni oluşturmaktadır.

2011 nüfus sayımına göre Hasköy bölgesinde 246.238 kişi yaşamaktadır, ülke nüfusunun %3,3. Hasköy nüfusunun %72,2’si şehirde/ kasabalarda yaşamaktadır.

Bölgenin önemli önceliklerinden bazıları stratejik konuma (hem Türkiye hem Yunanistan ile sınırları bulunmaktadır) ve elverişli coğrafi özelliklere sahip olmasıdır. Burada iki önemli yol - Batı ve Merkezi Avrupa’yı İstanbul ve Asya’ya, diğeri de Kuzey Avrupa’yı Akdeniz’e bağlayan koridorlar - kesişmektedir. Hasköy Merkez Yunanistan’dan 70 km, Türkiye’den 80 km ve Bulgaristan’ın başkenti Sofya’dan 230 km mesafededir.

Türkiye ile Yunanistan sınırına yakın, Doğu Rodop etekleri ile yukarı Trakya Ovası’nın arasında yer alan Bulgaristan’ın güneyinde bir şehir Hasköy.. Şehir bugün Haskovo olarak anılıyor. Haskovo farklı etnik nüfusa ve yapılara ev sahipliği yapıyor. Zengin tarihi ile dikkat çeken şehir, farklı kültürlerin izlerini de taşıyor. Haskovo’da en dikkat çeken izlerdeyse Osmanlı imzası kendini gösteriyor.

Haskovo’nun tam merkezinde 19. asır sonlarında inşa edilmiş ve yıkılmış 2013 yılında belediye ve gönüllülerin yardımıyla aslına uygun şekilde bir şekilde inşa edilmiş bir saat kulesi bulunuyor. Şehrin sembolü olarak kabul edilen saat kulesi, 1913 yılında belediyenin aldığı karar ile yıkıldı.

2012’de Haskovo Belediye Başkanı Georgi İvanov tarafından alınan kararla projenin ilk temelleri atıldı. Saat Kulesi 2013’de halktan toplanan bağışlarla aslına uygun olarak 23 metre yüksekliğinde yeniden inşa edildi.

Saat kulesini geride bırakıp, Haskovo sokaklarında ilerleyince binalar arasında kalan bir kitabe dikkat çekiyor. Kitabenin sahibi 350 yıllık bir tarihe tanıklık eden Çarşı Camii. Camii etrafına yapılmış ticari binalar ve dükkanlarla nerdeyse tamamen çevrilmiş vaziyette. Bu sebeple cami, yoldan geçenlerin gözlerinden saklı gibi duruyor.

Dünyanın en yüksek Meryem Ana anıtı da Haskovo’da bulunuyor. 2003 yılında şehrin en yüksek tepesine kurulan anıt, 2005’de Guiness Rekorlar Kitabı’na girdi. 2009 yılından itibaren de “Bulgaristan’ın Milli Öneme Sahip 100 Turistik Yeri” listesine dahil edildi. 120 ton polimer betondan yapılan Meryem Ana Anıtı’nın yüksekliği 32.8 metre. Tepeden yükselen anıtın manzarası ziyaretçilerine eşsiz bir Haskovo seyri sunuyor.

Meryem Ana Anıtı’nın yanına yükselen dev çan kulesi de Haskovo’luların talebi üzerine 2010 yılında yapıldı. Halkın bağışlarıyla yapılan çan kulesi için; yarım milyon leva, yani çeyrek milyon euro harcandı. Balkanlar’ın en yüksek kuleleri arasında yer alan yapının tepesine, toplam ağırlığı bir tonu geçen sekiz çan yerleştirildi.

Haskovo’da emsallerinden farklı bir diğer yapı ise Hasetlik Anıtı. Dünyada ilk ve tek olma ünvanına sahip anıt; 3 metre uzunluğa ve bir ton ağırlığa sahip. Şehre gelen turistlerin mutlaka uğradığı noktalardan olan anıt, uçmak isteyen bir adamın iki el tarafından engellenmesini tasvir ediyor.

Haskovo’da gün batımı başlarken sokaklarında duyulan ezgilerin sahibi sokak müzisyenleri ziyaretçilere müzik şöleni sunuyor.

OSMANLI MİMARİSİNDEN İZLER

Haskovo, Osmanlı mimarisinin izlerini saklıyor. Şehirdeki kervansaray kalıntıları ve Mimar Sinan eseri olan cami bu mirasın en önemli kanıtı. Ancak bu eserler bugün kendi işlevini sürdürmüyor.

Mimar Sinan’ın en güzel eserlerinden biri olan Haskovo Uzunca Ova’da bulunan cami, 1905 yılında kiliseye çevrildi. Bugün kapıları kilise olarak açık olsa da, yine ihtişamıyla ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor. 1593 yılına tarihlenen caminin, bugüne yalnızca kapısı ulaşan kervansarayın içinde inşa edildiği tahmin ediliyor. Mimar Sinan eseri caminin, 1905-1906’da Türkiye tarafından Bulgar hükümetine hibe edildiği ve ardında kiliseye çevrildiği de biliniyor.

Tarihi kaynaklara göre Koca Sinan Paşa 1592’de Macar seferi esnasında halkın isteği üzerine buraya iki kervansaray, iki hamam, cami ve imaret yaptırmış. Bu kaynaklarda şehrin adı Osmanlı döneminde kullanılan adıyla Hasköy ya da Uzuncaova olarak geçiyor., 17. asır sonunda Evliya Çelebi Haskovo’yu şöyle anlatıyor:

“Sonra Harmanlı’yı geçtik ve beş saatte Uzuncaova’ya vardık. Burası Çirmen sancağının geniş ovasının ortasında bulunuyor. Burada kaleye benzeyen bir han var. Bu han, Pazarcık’takinden daha sağlam. 80 ocağı, büyük bir ahırı bulunuyor. Şehirde bir cami var.”

Haskovo’ya bağlı Tekketo Köyü de tasavvuf kültürüne ait önemli bir eseri koruyor. 1507 yılı civarında, Sultan II. Bayezid Han döneminde yaptırılan Osman Baba Türbesi’nin yükseklığı 11, kubbe çapı ise 7,2 metre. Girişindeki mermer sütûnlarsa Osmanlı mimarisinin seçkin bir örneği.

Evliya Çelebi türbenin, günümüzde mevcut olmayan tekkenin merkezinde bulunduğunu yazıyor Seyahatnamesi’nde. 1976 yılında restore edilen ve ardından halkın desteğiyle yenilenen türbe iyi durumda. Türbenin tepeye bakan arka kısmındaki ocak, kiler gibi yapılar da iyi korunmuş.

1967 yılında milli kültür anıtı ilan edilen Osman Baba Türbesi Hasköy ve civar köylerde yaşayan Müslümanlar tarafından sık sık ziyaret ediliyor.

BULGARİSTAN’IN EN ESKİ CAMİİ

Haskovo şehri Bulgaristan’ın en eski camiine ev sahipliği yapıyor. Osmanlı mirası bu yapı eski cami, adını taşıyor. Camiinin Yıldırım Bayezıd döneminde 1393 yılında inşaatına başlandığı ve 1395 yılında inşaatı tamamlanarak ibadete açıldığı biliniyor. Cami kapısı önündeki kitabe, binanın Umur Bey tarafından yaptırıldığına işaret ediyor. Eski Cami bugün de Müslümanların ibadet ihtiyaçlarına cevap veriyor.

Beş asır boyunca Osmanlı Hakimiyeti altında kalan Haskovo bölgesinde birçok esere rastlamak mümkün. Şu an ayakta kalan tek cami ise Eski Cami olarak bilinen mabed. 14.asra ait bu cami bugün de ibadete açık ve Müslümanlarla dolup taşıyor.

20. asır başlarına kadar şehirde bulunan 4 camiden bugün sadece Eski Cami ve Çarşı Camii ibadete açık. Cami cemaati ibadetlerini özgürce yapabiliyor olmaktan memnun.

Son zamanlarda gençlerin dine ısındığını söyleyen Çarşı Camii imamı Hacı Abdullah Mümin, şu şekilde konuştu: “On yıldır Haskovo’da eski camide imamlık görevinde bulunuyorum. Uzun yıllar sıkıntılardan sonra, Bulgaristan’a da demokrasi gelmesiyle, İslam yeniden öğrenilmeye, öğretilmeye başlandı. Gençlerimiz de, imamların da genç olduğunu gördükten sonra camileri ziyaret etmeye başladılar.”

Osmanlı yadigarı Eski Cami’de Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gönderilen din görevlileri hizmet veriyor. Bugün çarşı içinde binalar ve dükkanlar arasında sıkışıp kalan Eski Cami’nin sadece minaresi görülebiliyor. Asırlara meydan okuyan Eski Camii 1967 yılından bu yana Bulgaristan’ın Milli Kültür Anıtı statüsünde yer alıyor.

Sultan IV. Murat ve kardeşi Sultan İbrâhim’e sunduğu risâleleri ile tanınan 17. yüzyıl Osmanlı devlet adamı Koçi Bey burada doğmuştur.

Arnavutça: Korçë ya da Korça; Romence: Curceaua ya da Cоrceaо; Bulgarca: Корча, Korcha ya da Корче, Korche; Yunanca: Κορυτσά, Koritsá; Italyanca: Corizza; Makedonca: Горица, Gorica; Türkçe: Görice.

Kentte Osmanlı döneminden kalan tarihî Eski Çarşısı ve İmrahor İlyas Bey Camii bulunmaktadır. Ayrıca Arnavutluk’un önemli markalarından Birra Korça’nın tarihi fabrikası da kentte bulunur.

Bugün Korça adıyla anılmakta olup Yunanistan sınırına yaklaşık 20 km. uzaklıkta, Ohri’nin 60 km. güneyinde ve eski Manastır (Bitola) vilâyet merkezinin 65 km. güneybatısında, doğudan Makedonya göller bölgesine bitişik Moravë dağlarının kuzeybatı eteğinde verimli ve geniş ovada kurulmuş, denizden 869 m. yükseklikte önemli bir tekstil ve sanayi şehridir. Osmanlı döneminde önce nahiye, daha sonra kadılık ve XIX. yüzyılda Manastır vilâyetine bağlı Görice sancağının merkezi olmuştur.

Görice, Osmanlılar tarafından Arnavutluk’ta kurulan en önemli kasabalardan biridir. Osmanlılar, XIV. yüzyılın sonlarına doğru o dönemde feodal beyler tarafından yönetilmekte olan Doğu Arnavutluk’a sızmaya başladılar. Arnavut beylerinin çoğu bir süredir Osmanlılar’a tâbi durumdaydı. Yıldırım Bayezid döneminde Osmanlı garnizonu ve idarî birimleri Görice ve Pırmeti (Përmeti) kalelerine yerleşti (BA, MAD, nr. 235). Osmanlılar Makedonya’nın doğu kesimini (Pirlepe, Ohri, Manastır) ele geçirdiklerinde büyük bir ihtimalle 1395’te veya hemen sonra Görice bölgesini de topraklarına katmışlardır. Nitekim piskopos Niphon tarafından yaptırılan ve Görice’ye 3 km. mesafedeki Mborja köyünde bulunan büyük kilisenin (Kisha e Ristozit) kitâbesinde yer alan 1390 tarihi Osmanlı idaresinin başlangıcının sınırını tayin eder. Görice bölgesinin ve kalesinin Osmanlılar tarafından ele geçirilişine dair ilk dönem Osmanlı kroniklerinde bilgi yoktur. XV. yüzyıl boyunca Görice adı, bugünkü şehirle Mborja köyünün arasında kalan Moravë dağlarının eteğindeki kale ve bölge için kullanılmıştır. İlk dönem Osmanlı belgelerinde burası herhangi bir ayırım yapılmaksızın Enborye ve Görice adlarıyla anılmıştır. 886 (1481) tarihli Timar Defteri’nde Görice nahiyesinde Arnavut İshak timarından bahsedilmektedir. Bu timar sekiz küçük köyü ihtiva etmekte ve bunlardan biri altı müslüman ve iki hıristiyan hâneden oluşmaktadır (Sofya Millî Ktp., Or., nr. D 649, s. 26). Bu belgeden hareketle, Arnavutluk’ta İslâmiyet’in yayılmasının erken tarihlerde başlamış olduğu ve sadece Arnavut soyluları arasında değil Arnavut köylüleri arasında da ihtidâların meydana geldiği söylenebilir.

XV. yüzyıl ve XVI. yüzyılın birinci yarısı boyunca Görice Kalesi varlığını sürdürdü. II. Bayezid dönemine ait Ahkâm Defteri’ndeki Haziran 1501 tarihli bir hükme göre Görice Kalesi’nde Fâtih Sultan Mehmed’in adıyla anılan bir cami vardı ve o yıl buranın onarımının yapılması istenmişti. Bu cami en azından XIX. yüzyıl başlarına kadar ibadete açık kaldı. Nitekim 1818 tarihli bir kayıtta, Görice’de Enborye köyündeki Sultan Mehmed’in yaptırdığı camiye müezzin tayini istenmişti. Dolayısıyla Enborye veya daha yaygın olarak Görice adıyla anılan kale terkedildikten sonra da Enborye’nin bir yer adı olarak yaşadığı anlaşılmaktadır. Cami 1967’de komünist idaresince tamamen ortadan kaldırılmıştır. 925 (1519) tarihli Tahrir Defteri’nde de Görice Kalesi’nin müsellemlerden oluşan bir hıristiyan cemaat tarafından korunduğu kayıtlıdır (BA, TD, nr. 70, s. 257). Aynı kaynağa göre, Görice’ye bağlı Enborye köyünde on sekiz müslüman ve seksen sekiz hıristiyan hâne vardı. 936 (1529) tarihli defterde ise adı geçen köyde on beş müslüman ve 101 hıristiyan hânenin varlığı tesbit edilmektedir (BA, İD, nr. 167, s. 172).

Görice, bu bölgede müslüman bir şehir merkezi oluşturmak amacıyla Osmanlılar tarafından kurulmuştur. 1486’da Görice’nin 7 km. kuzeyindeki Boboştitsa (Boboshtica) köyü II. Bayezid’in mîrâhuru İlyas Bey’e mülk olarak verilmiştir (Gökbilgin, I, 426; Fjalor Enciklopedik Shqiptar, s. 528). İlyas Bey burada 901’de (1495-96) hâlâ mevcut olan âbidevî kubbeli bir cami yaptırmıştır. 1817’de Boboştitsa köyü Tepedelenli Ali Paşa’nın has çiftliği durumundaydı. İlyas Bey’in 910 (1504) tarihli vakfiyesine göre Görice’ye bağlı Piskopiye (Peshkëpi) köyündeki vakıfları cami yanında imaret, han ve muallimhâneyi de içine almaktaydı. Mahallî rivayetlere göre İlyas Bey bir de hamam inşa ettirmişti. Hadîkatü’l-cevâmi’ de aslen Arnavut olan İlyas Bey’e atfedilen yukarıdaki eserlerin varlığını teyit etmektedir (I, 196). Aynı kaynak İlyas Bey’in Görice’ye defnedildiğini de belirtmektedir. Şemseddin Sâmi Kāmûsü’l-a’lâm adlı eserinde cami, medrese, imaret ve tekkeyi zikretmektedir. Ona göre İlyas Bey, II. Mehmed ve II. Bayezid dönemlerinde Görice’nin en önemli simasıydı. İlyas Bey II. Murad’ın kızı Hundi Hatun’la evlenmiş ve İstanbul’da Mîrâhur Camii’ni yaptırmıştı. Kāmûsü’l-a’lâm’a göre İlyas Bey Görice’deki binalarını eski bir manastırın olduğu yerde inşa ettirmiş ve buraya Kasaba adı verilmiştir. Bugün hâlâ müslümanların meskûn olduğu semt aynı adı taşımaktadır. Çoğunlukla hıristiyanların oturduğu semtler ise Varoş ve Bazar adlarıyla anılmaktadır. Tiran’daki Arnavutluk devlet arşivinde İlyas Bey’in vakıfları ve gelirleriyle ilgili pek çok belge bulunmaktadır. Bu belgelerin birer kopyası Münih’teki Oriental Institut’tadır.

Görice’nin XVII ve XVIII. yüzyıllarda fazla gelişmediği tahmin edilmektedir. Kâtib Çelebi Görice’yi Ohri sancağına bağlı bir kaza olarak belirtir. Rumeli’deki kadılıklar arasında Görice kadılığı alt sıralarda yer almaktadır. Görice adının Enborye ve Piskopiye’nin yerini aldığının ilk işareti, 953 (1546) tarihli İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri’nde Mîrâhur İlyas Bey’in yaptırdığı binaların Görice kasabasında olduğunun ifade edilmesidir. Bugünkü Görice’nin güneydoğusunda bir tepe üzerinde Melçan Bektaşî Tekkesi bulunmaktadır.

XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Eflak ticaret metropolü Voskopoye’den (Voskopojë) gelen hıristiyan göçmenlerle Görice’de hayat biraz daha canlanmıştır. 1783’te Görice Tepedelenli Ali Paşa’nın denetimine geçmiştir. Fransa’nın Selânik konsolosu Felix Beaujour ve İngiliz seyyahı William Martin Leake’e göre XIX. yüzyılın ilk yarısında Görice’de 450 hânede yaklaşık 3000 nüfus vardı. J. G. von Hahn, XIX. yüzyılın ortalarında Görice’nin hızla geliştiğinden bahsetmektedir (Albanische Studien, s. 55). Diğer bazı kaynaklarda 1859’da burada 10.000 kişinin yaşadığı zikredilir. Şemseddin Sâmi, XIX. yüzyılın son on yılında Görice nüfusunun 18.000 olduğunu ve şehirde 757 dükkân, yirmi üç han, iki cami, bir imaret, iki hamam, bir saat kulesi ve dört kilise bulunduğunu belirtmektedir (Kāmûsü’l-a’lâm, V, 3919). XIX. yüzyılın sonunda Görice büyük bir yangın geçirdi ve önemli bir kısmı harap oldu. Yanan yerler, Ahmed Eyüp Paşa’nın gayretiyle modern bir plana uygun olarak yeniden imar edildi. Bu plan bugün de şehrin karakteristik özelliğini aksettirir. 7 Mart 1887 tarihinde ilk defa Arnavutça öğretim yapan bir okul ve 1893’te kız öğrencilere ait okul da faaliyete geçti. 1864’te vilâyetlerin yeniden düzenlenmesi esnasında Görice, Güneydoğu Arnavutluk’un çoğunu ve bugünkü Yunan Makedonyası’nın da önemli bir kısmını içine alan bir sancak haline dönüştürüldü. 1882 Osmanlı sayımına göre bu sancağa bağlı yerlerin toplam nüfusu 76.489 müslüman ve 50.742 hıristiyandan müteşekkildi. 1906 sayımına göre ise aynı bölgede 85.329 müslüman ve 82.025 hıristiyan yaşamaktaydı. Bu rakamlar, hıristiyan nüfusun müslüman nüfustan daha fazla oranda arttığını göstermektedir.

1912-1914 Balkan savaşları sırasında Görice Yunanlılar tarafından ele geçirildi. Yunan yanlısı Arnavutlar ile milliyetçi Arnavutlar’ın mücadele alanı oldu ve çok zarar gördü. Şehir, I. Dünya Savaşı esnasında Fransızlar tarafından işgal edildi (Ekim 1916). 10 Aralık 1916 tarihinde Görice özerk bölge (Krahinë autonome e Korçës) oldu. Bu özerklik Fransa denetiminde 1918’e kadar devam etti. Özerklik Görice ve yöresindeki Bilisht, Kolonjë, Gorë ve Opar bölgelerini içermekteydi. Özerk bölge on dört kişilik bir meclis tarafından idare edilecek, resmî dil Yunanca yerine Arnavutça, bayrak Arnavut bayrağı olacak ve Yunanca yerine Arnavutça eğitim verilecekti. Roma ve Atina’dan gelen itirazlar yüzünden Fransa’nın askerî temsilcisi A. Dekoeu, Korça yetkilileri Th. Görmenji ve S. Butka tarafından imzalanan Görice protokolü Şubat 1918’de Fransa tarafından bozuldu; Fransa Görice ve yöresinin yönetimini doğrudan ele aldı. 1919 ve 1920 yıllarında Yunan saldırılarına rağmen Görice Yunan istilâsından korunmuştur (Fjalor Enciklopedik Shqiptar, s. 543). 1916 Fransız sayımına göre Görice’nin nüfusu 23.000’i aşmaktaydı ve bunun sadece 5464’ü müslümandı. Görice kazasında ise müslümanlar çoğunluktaydı. 57.000 toplam nüfusun % 69’u müslümanlardan oluşuyordu. Günümüzde Görice’nin nüfusu 70.000’i aşmıştır. Görice ilinin yüzölçümü ise 2181 km2’dir.

Dıraç kenti başkent Tiran’ın 33 kilometre batısında Orta Adriyatik sahilinde yer almakta olup, tarihi ve ekonomik açıdan önemli bir yerleşim yeridir. Adriyatik denizinin nispeten dar bir bölgesindedir ve karşı kıyıda İtalya’nın Bari ve Brindisi şehirleri yer alır. Aleksandër Moisiu Üniversitesi ve Arnavutluk’un ana limanı burada yer alır.

Şehirde Osmanlı zamanından kalan Fatih Camii bulunmaktadır. Camii’ye Fatih Sultan Mehmet’in adı koyulmuştur.

Arnavutluk’un en büyük ikinci şehri olan Durres, başkent Tiran’ın 33 kilometre batısında, ülkenin de en batısında yer alır. Adriyatik Denizi’ne kıyısı mevcut olan hoş bir sahil şehridir.

Tarihi M.Ö. 627 yılına kadar uzanan Durres, Arnavutluk’un en eski şehirlerinden biridir. Hem ülke hem de şehir, tarih boyunca Yunan, İtalyan ya da Osmanlı gibi pek çok medeniyetin hâkimiyeti altında kalmıştır. Bu yüzden farklı ve renkli bir kültüre sahiptir.

Durres, Adriyatik Denizi kıyısında yer alması ve önemli bir liman kenti olmasından dolayı ekonomik anlamda güçlü bir şehir sayılmaktadır. Özellikle İtalya-Durres arasında çalışan feribotlarla çok sayıda turist burayı ziyaret etmektedir. Uzun bir geçmişi olan şehirde pek çok tarihi kalıntı görülmektedir. Güzel plajları sayesinde ise bazı turistler yaz tatili için de burayı tercih eder.

Durres şehrine Akdeniz iklimi hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk geçer. Ancak yaz ayları uzun bir süreçtedir ve mayıstan ekime kadar sürer. Yazın ortalama hava sıcaklığı 26 derecedir. Kış aylarındaysa ortalama hava sıcaklığı 9.8 derecedir. Bu sebeple şehre gitmek için en uygun dönem mayıs-ekim ayları arasındaki süreçtir.

Durres Nerededir?

Arnavutluk’un en büyük ikinci şehri olan Durres, başkent Tiran’ın 33 kilometre batısında, ülkenin de en batısında yer alır. Adriyatik Denizi’ne kıyısı mevcuttur.

Durres’e Ne Zaman Gidilir?

Durres şehrine Akdeniz iklimi hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk geçer.

Ancak yaz ayları uzun bir süreçtedir ve mayıstan ekime kadar sürer. Yazın ortalama hava sıcaklığı 26 derecedir. Kış aylarındaysa ortalama hava sıcaklığı 9.8 derecedir. Bu sebeple şehre gitmek için en uygun dönem mayıs-ekim ayları arasındaki süreçtir.

Durres’e Nasıl Gidilir?

Durres şehrinde havalimanı mevcut değildir. Arnavutluk’un Tiran şehrine uçakla gidip buradan otobüs ve trenle Durres’e ulaşmak mümkündür.

Durres Gezilecek Yerler

Durres gezilecek yerler için tek bir gün yeterli. Tıpkı Tekirdağ, Silivri sahilini andıran -ki bence bizim sahillerimizin gelişmemişi- sahilinde turlayıp, birkaç tarihi noktayı da gördükten sonra geziyi tamamlıyorsunuz. Fakat küçük olmasına rağmen, gezilecek tarihi önem taşıyan yerleri Tiran’dan fazla.

Fatih Camii: Tiran’dan bindiğim minibüsten iner inmez hiçbir yere sapmadan dümdüz yürüyorum. 10 dakika sonra, Osmanlı’dan kalma bir caminin bulunduğu meydana geliyorum. Bu camii, adını Fatih Sultan Mehmet’ten alan Fatih Camii.

Palmiyeli Yol: İzmir’e benzettiğim palmiyeli yol, Durres’in en güzel yeri. Sağlı sollu palmiye ağaçları, kafeleri, dükkanları ile tam bir sahil kasabası yolu burası. Muhtemelen Durres’in en güzel caddesi olan bu yolun yazın daha eğlenceli olacağı aşikar.

Amfitiyatro: Balkanlar’ın en büyük Roma amfitiyatrosu, Durres gezilecek yerleri sıralamasının bir numarası olmalı. Fakat şehir merkezinde yer alan bu amfitiyatro gerçek bir harabeye dönüşmüş. Tabelasındaki yazılar silinmiş, herhangi bir bilgi okumak mümkün değil. Araştırınca öğreniyorum ki bu yapı, M.S. 2 yüzyılda İmparator Trajan döneminde yapılmış. 20.000 kişi kapasiteli bu yapıya benzer başka bir yapı Arnavutluk’taki hiçbir şehirde yok. Dünya Mirası adayını olduğunu öğrendiğim bu amfitiyatroya belediye sahip çıksın çağrısı yapıyorum buradan.

Venedik Kulesi: 15. yüzyılda Venedik’in bir parçası olan Durres’te inşa edilmiş Yedikule Zindanları’na benzer bir yapı olan Venedik Kulesi, kentin sahil şeridini boylu boyunca kaplıyor. Geçirdiği depremler sonucu bir kısmı kalsa da yine de kente orijinallik katan büyük bir kısmı duruyor. Durres gezilecek yerler listesine ancak görülecek bir yer olarak girer çünkü burayı Yedikule’yi gezdiğimiz gibi gezemiyoruz.

Sahil: Durres tam bir sahil kenti bu yüzden Durres gezilecek yerlerinin başında bir uçtan bir uca sahil şeridi geliyor. Aralık ayında gittiğim için sahil kabalık değildi ve yemek yenecek yer yok denilecek kadardı. Tıpkı Türkiye’deki gibi çoluğu çocuğu alıp güzel havada sahile kendini atan Durres halkı, gördüğüm kadarıyla ya sahilin ortasındaki çay bahçelerinde oturuyor ya da neredeyse bizim atari dönemimizden kalma makinalarda oyun oynuyor.

Durres’te Nerede Kalmalı?

Durres, tarihi ve turist çeken bir destinasyon olmasına rağmen otel seçeneği çok fazla değildir. Genellikle şehir merkezinde yer alırlar.

Durres İçi Ulaşım

Durres’te toplu taşıma anlamında kullanılan araç otobüslerdir. Turuncu renkli bu sempatik otobüsler ile tüm şehri dolaşmak mümkündür. Şehirde neredeyse her köşe başında taksi de bulabilirsiniz.

Durres Mutfağı

Arnavutluk mutfağı, tarihi boyunca Yunan, İtalyan ya da Osmanlı gibi pek çok medeniyetten etkilenmiştir. Günümüzde ise ağırlıklı olarak Akdeniz ve Balkanların etkileri görülmektedir. Arnavutların en önemli ve temel öğünü kahvaltıdır. Ancak alışık olduğumuzdan farklıdır bu kahvaltılar.

Durres Festivaller

Uluslararası Müzik ve Dans Festivali / Durres Festivali (Haziran)

Uluslararası Film Festivali (Ağustos-Eylül)

Oda Müziği Festivali (Temmuz)

Durres’de Alışveriş

Durres ve genel anlamda Arnavutluk ülkesinde alışveriş oldukça keyiflidir. Çünkü alışveriş genellikle açık pazarlardan yapılmaktadır. Yerli halkın kurduğu tezgâhlarda günlük yaşama dair ya da hediyelik anlamında pek çok ürünü bulmanız mümkündür. Arnavutluk’tan alınabilecek en güzel ürünler ise lüle taşından yapılmış biblolar, İskender Bey bibloları ve el yapımı seramik ürünleridir.

Durres Saat Farkı

Durres (GMT +1) ile Türkiye (GMT +2) arasında 1 saat zaman farkı vardır.

Durres Para Birimi

Arnavutluk sınırları içerisinde yer alan Durres şehrinin para birimi Arnavut Leki’dir (ALL). 1 TL yaklaşık 40,30 Lek’tir.

Durres Resmi Dili

Arnavutluk sınırları içerisinde yer alan Durres’in resmi dili Arnavutça’dır.

Bir süre yönetim Roma İmparatorluğu’nun elinde bulunsa da yapılan işgaller neticesinde bölge tekrar düştü ve geçen yıllarda şehir Macar-Hırvat birliğine teslim edildi. 1262 yılında krala bağlı şehir konumuna gelen ve kralın da sarayının yer aldığı şehir, düşman taarruzlarına karşın büyük surlarla çevrildi. 

Bihac’ın nüfusu 2003 yılında güncellenen verilere göre 61,186’dır. Günümüzde kent bir sanayi şehri konumunda bulunmaktadır. Tarım, enerji ve doğal kaynakları bölgenin başlıca gelir kaynaklarını oluşturmaktadır. Bosna Hersek’in taçsız kralı olan bu şehir, geçmiş yüzyıllarda barındırdığı farklı kültürün yerleşkesi olarak hem tarihsel hem de yöresel bir zenginliğe sahiptir.

1262 yılından itibaren bu kent serbest şehir statüsüne geçip Hırvat krallığından yönetilmeye başlamıştır. Nitekim hanedan savaşlarında yenik düşüp o dönem savaşan Frankopan’ların hâkimiyetine geçmiştir. Bunun da ardından son olarak Osmanlı Bihaç için yaptığı savaşlarda galip gelerek bölgenin yönetimini tamamen ele geçirmiştir. Osmanlının hükmü altına geçtiği tarih ise 1592 yılı olarak kayıt altına alınmıştır. Bihaç nerede sorusunu böylece yanıtlamış olalım.

Bihac Nerededir?

Bosna Hersek; kuzey ve batıdan Hırvatistan, doğusundan Sırbistan ve güneyinden Karadağ’ın çevrelediği muazzam doğal güzelliklere sahip olan Güneydoğu Avrupa’da konumlanmış bir balkan ülkesidir. Ülke İtalyan yarımadasının da doğusunda bulunmaktadır. Ülkenin en önemli ticari ve ekonomik şehirlerinden Bihac ise, Una Nehri’nin kıyı kanadında bulunan ve Bosna Hersek’in kuzeybatı kolunda konumlanan, yaklaşık 61.186 kişiden oluşan popülasyona sahip bir şehir kasabasıdır.

Bihac’a Nasıl Gidilir?

Bosna Hersek’e kara ve hava yoluyla ulaşım sağlanabilmektedir. Ülkemizden Saraybosna ve Mostar’a direkt uçuş seferleri bulunmaktadır. Saraybosna Uluslararası Havalimanı ülkeye en çok uçuşun gerçekleştiği ulaşım yoludur. Saraybosna’ya gitmek için Belgrad üzerinden aktarmalı gerçekleşen ve ortalama 20 saatte sizi başkente ulaştıracak ten yolculuğu ise bir diğer alternatiflerden biridir.

Bihac’a Ne Zaman Gidilir?

Dağların tam ortasında konumlanan Bosna Hersek’te karasal iklim görülmektedir. Yazları oldukça sıcak ve kurak, kışlarıysa soğuk, yağışlı ve karlı seyretmektedir. Hemen hemen her ay bölgede yağış görülse de özellikle Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları bölgeyi ziyaret için en uygun seçeneklerdir. Temmuz ve ağustos aylarında 26 dereceye kadar artan sıcaklıklar sizi şaşırtmasın çünkü sıcaklık farkları gece ve gündüz arasından oldukça fazladır. 

Gece sıcaklıkları ülkede 13 dereceye kadar düşebiliyor. Bölgeyi ziyaret etmek isteyenler akşam soğuklarına karşın yanlarına mutlaka hırka gibi sıcak tutacak kıyafet getirmeliler. Havalar bölge genelinde ılıman bir seyirde gitse de özellikle öğle sonrası görülen rüzgarlara da dikkat edilmesi gerekir. Ancak bölgeyi kayak yapmak için ziyaret edenler de azımsanmayacak derecede çoktur. Kaymaya gelenler için Ocak ve Mart arası kayak yapmak için ideal zamanlardır diyebiliriz.

Bihac (Bosna Hersek) Gezilecek Yerler

Fethija Mosque (Fetih Camii)

Önceleri Katolik kilisesi olarak 1266 yılında inşa edilmiş bu yapı ülkedeki en eski gotik tarzdaki yapıdır. 1592 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Bihaç şehrinin fethedilmesiyle kilise cami formuna dönüştürüldü. Caminin çevrelediği yerleşim yeri Osmanlı döneminde bir sınır kenti konumunda görev yapıyordu. 

Sınır kentinde bulunan bu yapı birçok savaşın derin yaralarını taşımaktadır. Sınır şeridinde bulunduğundan dolayı yapı, günümüze ulaşa değin oldukça tahrip olmuştur. Yapının bahçesinde savaş zamanı uçağının düşürülmesiyle vefat eden ünlü bir bakanın mezarı bulunmakta.

Una National Park

2008 yılında kurulan bu park, Bosna Hersek’in sahip olduğu Una ve Unac nehirlerini korumak amacıyla yapıldı. Park muazzam şelaleleri ile bölgenin önde gelen doğal güzellikleri başında yer alıyor. Ayrıca Una Nehri’nde rafting ve tekne gezintisi gibi imkanlar sunulmaktadır. 

Bu parkı yaklaşık 15 farklı türde balık, 120 kuş türü, onlarca çeşitte kurt, ayı ve tilki yavrusu mesken edinmiştir. Bölgeye giden birçok tur otobüsleri vardır. Ayrıca bölgeyi görmek etmek isteyenler 3 Euro gibi makul bir fiyata, parkı ziyaret edebilirler. Park restoran yerleri, tuvalet alanları ve atıştırmalık büfeleriyle, bu doğa harikası manzaranın yanında çeşitli hizmetler de sunmaktadır.

Kapetanova Kula (Kaptan Kulesi)

Yüzbaşı Kulesi olarak da adlandırılan bu kule, bölgede bulunan Una Nehri’nin sol kıyı şeridinde yer almaktadır. 1205 yılları civarında inşa edildiği düşünülen bu kule, Bosna Hersek’in en eski kalesi olarak bilinmektedir. Osmanlı’nın 1592 Haziranı’nda şehri işgal etmesiyle kale, Osmanlı Devleti tarafından yaklaşık 300 yıl boyunca askeri üs olarak kullanılmıştır. 

Bu dönemlerde ortalama 700 askerin kalede görev yaptığı tahmin edilmektedir. 1890 yılında Bihaç kasabasının talan edilmesi ve bölgenin yönetiminin Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun eline geçmesiyle, Kaptan Kulesi sadece bir hapishane olarak hizmet vermiştir. Tüm bu savaş zararları sonrasında, kale restore edilmeye başlanmıştır. 

Kale yapı olarak; dört katlı dik bir ahşap çatıdan ve her katta bulunan merdiven ve odalardan oluşmaktadır. Ayrıca kalenin bir mahzeni yoktur. Kulenin yapısında malzeme olarak taş kalkerler kullanılmıştır. Yapının içerisinde Osmanlı savaş aletlerinin ve çeşitli tarihsel kalıntıların sergilendiği bir de müze bulunmaktadır. Bosna Hersek’in Ulusal Anıtlar Listesi’nde yer alan ve haftanın altı günü açık olan bu tarihi kaleyi mutlaka görmelisiniz.

Kameno Turbe (Taş Türbe)

Kaptan Kulesi’nin hemen yanında yer alan bu türbe, Osmanlı dönemi mimarisinin bölgedeki en özel örneklerinden biri. Ancak türbenin inşasının kesin tarihi bilinmemekle birlikte, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun bölgeye yerleştikten sonra yapıldığı tahmin ediliyor. Bu dönemde yapılmasının sebebi rivayetlere göre, kasaba savunmasında cesurca ölen kişilere has bir anıt niteliği görmesidir. 

Son savaş zamanlarında türbede ciddi hasarlar oluşsa da tekrar restore edilerek ziyarete açıldı. Anıt sekizgen bir kubbeye, taş ve tuğla malzemelerinin karışımından yapılmış duvarlara sahiptir. Bu türbe de Kaptan Kulesi gibi Bosna Hersek’in Ulusal Anıtlar Listesi’ne girmiştir.

Ostrozac Castle

Kale Bihac’a 14 km’lik bir uzaklıkta, Una Nehri’nin sol kıyısında yer almaktadır. 13. yüzyılda inşa edilmiş olup 16. yüzyılda Osmanlı egemenliğine geçmiştir. Ancak bazı tarihçiler, kalenin M.Ö. 465 yılında da olduğunu ancak hiçbir zaman kanıtlanamadığını iddia ediyorlar. Hükümet tarafından bölgedeki vatandaşlara kaleyi yerel konserler ve etkinlikler için kullanmalarına izin veriliyor. 

Kale savaş zamanlarında aldığı tahribatlardan dolayı günümüzde de restore edilmeye devam ediyor. Kaleye giriş için ödenen ücret ise yaklaşık 7 Türk Lirasına denk gelmektedir. 

Diğer Tarihi ve Doğal Güzellikleri

View On Una River And City Bridge

Muslim Cemetery

Zgrada Krajinaputeva

Ripacki Slap

Nektar Park

Bihac (Bosna Hersek) Hakkında Diğer Bilgiler

Dil: Hırvatça, Sırpça ve Boşnakça

Para birimi: Bosna Hersek Markı (Euro endeksli)

Telefon Kodu: +387

Ulusal gün: Bosna Hersek Federasyonunun Yugoslavya’dan aldığı bağımsızlığı kutlamak için her yıl 1 Mart, “Ulusal Bağımsızlık Günü” olarak kutlanır.

Sıcaklık: Temmuz ayı ortalama 20,4 dereceyle yılın en sıcak ayı, ocak ayı ise 1,4 dereceyle yılın en soğuk ayıdır.

Saat dilimi: GMT+2 (Bosna Hersek zaman dilimi olarak, Türkiye’den yaklaşık 1 saat geriden seyretmektedir.)

Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyinde Akdeniz sahilinde yer alan şehrin nüfusu 200.000’dir

Antik Çağda önemli bir Fenike şehri olan Sayda’nın eski ismi Sidon’dur. Tarih boyunca değişik devletlerin idaresinde kalan Sayda 1517’de Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı. 400 yıl Osmanlı idaresinde kalan şehir I. Dünya Savaşından sonra Fransızların idaresine girdi. Daha sonra da bağımsız olan Lübnan’ın bir şehri haline geldi.

Lübnan’ın 48 km güneyinde yer  alan Sayda (Sidon) geçmişte olduğu gibi bugün de oldukça ilginç bir yer. 19.  yüzyılda birçok batılı amatör arkeolog tarafından bu şehirdeki bazı eserler yurt  dışına kaçırılmış. Bugün bu kente ait olan eserlerin bir çoğuna başka ülkelerin müzelerinde rastlayabilirsiniz. Sidon’a gittiğinizde görünen en büyük tarihi eser denizin içindeki kale. 13. yüzyılda haçlılar  tarafından yapılan bu kale küçük bir yolla karaya bağlı. Kaleden bakıldığında  şehrin bir kısmı ile limanı biraz yukarıdan görebilirsiniz. Sidon tarihini zengin  kılan şey, bir çok kere fethedilip bir çok ulusun egemenliği altına girmiş olması. Tarihine göz attığımızda burada Persler, Finikeliler, Romalılar ve  Bizanslılar yaşadığını görüyoruz. Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı  topraklarına katıldı ve yaklaşık 400 sene Türklerin idaresinde kaldı. 1. Dünya Savaşından sonra Fransızların kontrolüne geçen şehir 2.Dünya Savaşından sonra Lübnan’lıların olabilmiş.

Sidon şehrinin içine  girdiğinizde malesef eskinin o değerli sokaklarına bugün estetikden uzak beton binalar  yapıldığını görüyorsunuz. Belki de her bir beton yapının altında bir daha  canlanmayacak bir tarih karanlığa gömülü duruyor. Persler zamanında bu şehir güzel  bahçeleriyle ün yapmış. Bugün de şehre tepeden bakıldığında bir sürü muz bahçesi  görmek mümkün. Sidon sokaklarında yanyana dükkanlarda hıristiyan ve müslüman  esnaf komşuluk ediyor. Kimin hangi dine mensup olduğunu anlamak için müslüman olduğunuzu söylemeniz yeterli. Eğer dükkan sahibi müslümansa sizi  oldukça sıcak karşılıyor yok değilse size fransızca hitap ederek biraz daha  mesafeli  günaydın diyor. Sidon sokaklarında yürürken tatlıcı dükkanları  dikkatinizi çekecek. Buranın en meşhur olan yiyeceği içinde bir çok değişik malzeme  olan kurabiyeler. Kiminde ceviz, kiminde fındık var görüntüsü bizim  poğaçalarımız gibi ama içi tatlı. Böyle bir dükkanın önünden geçerken bir esnaf bizi  yanına çağırıyor ve birer tane tatlı veriyor. Hiç reddetmeden alıp yiyoruz  dükkan sahibi Türk ve müslüman olduğumuzu söylediğimizde bizden çok cüzi bir ücret  alıyor. Bu topraklarda kendimizi bir kere daha özel hissediyoruz bu hareketle.

Sidon’a tepeden bakıp biraz daha  iyi anlamak gerekiyor. Bunun için Ayn el-Hilve Tepesine çıkıyoruz. Sidon tüm gerçekliği ile önümüzde duruyor. İlk görünen Akdeniz’in uçsuz bucaksız manzarası ve hemen kıyısında yer alan bahçeler biraz daha içeride tel  örgüler içinde kırık dökük, hatta bombalanmış binaların yer aldığı büyük bir  alan görünüyor. Bu alan içinde yaklaşık 50.000 Filistinli mülteciyi barındıran Ayn el-Hilve mülteci kampı. Bu kampa anlaşma gereği Lübnan  askerleri giremiyor içerideki güvenlik tamamen Filistinliler tarafından sağlanıyor. Burası Lübnan’da bulunan en büyük mülteci kampı. Kampa zaman zaman Israil bombalı saldırılar düzenliyor. Bazen de kampdaki gruplar  kendi içlerinde çatışıyorlar. Bu kampa dışarıdan girmek oldukça zor, dar bir  giriş kapısı ve önünde bekleyen silahlı askerler yayaları ve araçları kontrol  ediyor. Biz de Ayn el-Hilve tepesine çıkarken bu kampa sadece tepeden bakabiliyoruz.

Zirveye ulaştığımızda bizi burada Bakire Meryem’e adanmış bir kilise ve merdivenle çıkılabilen heykeli karşılıyor. Kilisenin hemen yanında Lübnan’da gözümüzün alıştığı türden makinalı tüfekli bir askerler hıristiyan mezarlığının girişini koruyor.

Yolunuz Lübnan’a düşerse Sidon  (Sayda) mutlaka görülecek yerler listenizde yer almalı. Gittiğinizde Sidon’un dar kemer geçişli sokaklarına girin ve kaybolun,  her kaybolduğunuzda sizi başka bir güzellik karşılayacak.

Nasıl Gidilir?

Türkiye’den Sidon’a direkt uçuş bulunmamaktadır. Sidon’a gitmek için öncelikle Beyrut’a uçup, oradan karayolu ile Sidon’a geçebilirsiniz. THY, MEA ve Pegasus havayolları ile Türkiye’den Beyrut’a direk uçuşlar ile ulaşabilirsiniz. Uçus süresi 1 saat 15 dakikadır. Beyrut ile Sidon arası 43 km’dir. Beyrut’tan Sidon’a karayolu ile ulaşım yaklaşık 1 saat sürmektedir.

Saida (Saidon) Turları

Ne Zaman Gidilir?

Mayıs - Ekim arası Sidon’u ziyaret etmek için en elverişli dönemlerdir. Ancak Temmuz ve Ağustos aylarında sıcaklıkların arttığını unutmamak gerekir.

Nerede Kalınır?

Saida Lüks Oteller

Assaha Hotel (*5),

Coral Beach Hotel And Resort Beirut (*5),

Al Qualaa Boutique Hotel (*4),

Hazmieh Rotana – Beirut (4),

Iris Flower Hotel (*4),

Platinum Hotel (*4),

Galleria Hotel (*4),

Kayan Furnished Apartments (*4)

Saida Ekonomik Oteller

Yacoub Hotel

Reef Zefta Hotel

Hotel Eid 

Yemek / Restoran / Ne Yenir Ne İçilir?

Lübnan mutfağı Ortadoğu’nun en seçkin mutfağı olarak gösterilmektedir. Ülke yemeklerinde olduğu gibi Sidon’da da kişniş, taze baharat, nane ve maydonuz gibi ürünler yemeklerde çokça kullanılmaktadır. Ayrıca ülkede yetiştirilen bir çok meyve çeşidi de yemeklerinde bolca kullanılmaktadır. Kebbeh (Bulgur veya kırık buğdayla yoğurulan kuzu eti, macun kıvamında getirilir. Çiğ veya geniş tepsilerde fırınlanarak veya top haline getirilip kızartılarak servis edilir), Lahm Mishwi (Soğan, biber ve domatesle pişirilen koyun eti - oldukça gözde bir yemektir) ve Tabbouli tercih edebileceğiniz yerel lezzetler arasındadır.

Önemli Yerler / Gezilecek Yerler

Sidon Deniz Kalesi,

Eshmon Tapınağı,

Debbane Sarayı,

St. Louis Kalesi,

Büyük Cami,

Khan el Franj(kervansaray),

Sidon Sabun Müzesi,

Ziri Adası

Dikkat Edilmesi Gerekenler / Önemli Bilgiler

Saida, Beyrut’a yalnızca 1 kilometre uzaklıkta olduğundan günübirlik turlarla şehri ziyaret edebilirsiniz. Ticari taksilerin turistlerden fazla para almaya çalışmaları, sadece Sidon’da değil, ülke genelinde de en önemli problemlerden biridir. Bu nedenle taksiye binmeden önce mutlaka pazarlık yapmalısınız. Şehir genel anlamda güvenlidir. Ancak kalabalık alanlarda yankesicilere dikkat etmekte fayda vardır. Ayrıca gece hayatı kültürü de pek gelişmediğinden akşam belli bir saatten sonra sokaklardaki insan sayısı oldukça azalır. Bu nedenle geç saatlerde sokaklarda tek başınıza yürümeniz çok güvenli değildir.

Lübnan Vizesi

Umuma Mahsus Pasaport hamilleri 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla, anılan ülkeye yapacakları turizm amaçlı seyahatlerinde vizeden muaftır.

Diplomatik, Hizmet ve Hususi Pasaport hamilleri 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla, anılan ülkeye yapacakları turizm amaçlı seyahatlerinde vizeden muaftır.

Lübnan’a akredite diplomatik, konsüler veya uluslararası örgütler nezdindeki temsilciliklere atanan Diplomatik, Hizmet ve Hususi Pasaport hamilleri  görevleri müddetince, vizeden muaftır.

Počitelj ya da Poçitel, Bosna Hersek’in güneyinde Neretva ırmağının hemen yanında kurulmuş tarihi bir Osmanlı yerleşimidir. Eskiden Osmanlıların sınır kasabasıymış. 400 yıl kadar “sınır garnizonu” olarak kullanılmış.  Poçitel “başlangıç” anlamına gelmektedir. Bölgede bol bulunan dayanıklı sert taşlarla inşaa edilmiş Poçitel’e ‘’taş şehir’’  denmektedir. Dar taş sokakları, hamamı, medresesi, kervansarayı, evleri, camisi ve namaz saatini gösteren saat kulesi ile tam bir Osmanlı kenti.Mostar’a yaklaşık 30 km  uzaklıkta yer almaktadır.

Pocitelj çok güzel bir yer. Kalesine muhakkak çıkın öncesinde kale yolunda doğal meyve ve sularından satın alın. Kalenin yüzyıllar görmüş merdivenlerini tırmandıkça aşağıda kalan muhteşem nehir manzarası. Merdivenleri çok dik, inerken dikkat edin. Tek bir aile tarafından işletilen kaleden inerken aşağıda yiyecek ve içecek yeri, meyveler ve hediyelik eşya bulabilirsiniz. Çiçeklerle bezeli küçük huzurlu kafelerinde bir kahve içip, taze meyvelerinden alabilirsiniz.

1463-1471 döneminde şehir bir Macar garnizon yeri idi. 1471 yılında kısa bir kuşatma sonrasında, şehir Osmanlılar tarafından fethedildi ve 1878 yılına kadar Osmanlı İmparatorluğu içinde kaldı. 1713 den 1835’e kadar askeri ilçe merkezi oldu.

1878 yılında Bosna-Hersek’te Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yönetiminin kurulmasından sonra, Pocitelj, stratejik önemini kaybetmiştir. Şehrin stratejik rolünün kaybı ile kasaba, günümüze kadar orijinal biçiminde kaldı ve böylece özgün kentsel mimari topluluğun korunmasında yardımcı oldu. Ancak, Pocitelj Bosna-Hersek’teki 1992-1996 savaşı sırasında hasar gördü. 1993 Bosna Savaşı sırasında Hırvat güçleri tarafından hasar gördü. Bombalamanın ardından, İslam sanat ve mimarlığı, Pocitelj’in on altıncı yüzyıl ana eserleri tahrip edildi ve şehrin nüfusunun büyük bir kısmı yerinden edildi.

2000 yılında Bosna-Hersek Devlet Federasyonu, Pocitelj’i daimi koruma Programı başlattı. Program, bozulan kültürel mirasın korunması, hasarlı ve yıkılan binaların restorasyonu, mültecilerin ve yerinden edilmiş kişilerin evlerine geri dönüşünü teşvik etmek ve Pocitelj’in tarihi kentsel alanının yeniden uzun süreli korunması ve canlandırılmasını kapsamaktadır. Program halen devam etmektedir.

Hersek bölgesinin hayat kaynağı olan ‘’Neretva’’nın hemen yanında bulunan Poçitel, aslında Osmanlıların sınır kasabasıydı. Poçitel, Osmanlının batıdaki en büyük rakiplerinden olan Venediklilere bağlı Dubrovnik ile sınır komşusu. Tamamen taştan inşa edilmiş bu sınır kenti, Osmanlının askeri mimari dehasınının en iyi örneği. Nehir kenarından başlayan ve oldukça dik bir yamaç ile yükselen kent, en tepede bulunan kalesiyle aslında tam bir geçilmez kent hüviyetinde… Kabul etmek gerekir ki Osmanlılar Poçitel’i, aynı Mostar gibi, Avrupa ülkelerine gücünü göstermek için oldukça görkemli inşaa etmiş. Büyük, güçlü ve içinde her türlü yaşam alanlarının bulunması sebebiyle Poçitel, benzersiz bir sınır karakolu kenti.

Aslında kale 14. yy. yapıldığı kabul ediliyor. İlk zamanlar küçük bir kale olan Poçitel kalesi, büyüyen Osmanlı tehlikesine karşın Macar Kralı Korvin tarafından güçlendirilmiş. Osmanlılar kaleyi ele geçirdikten sonra, aynı Travnik Kalesi gibi, büyütmüş ve kalenin altına bir şehir inşaa etmiş. Bölgede bol bulunan dayanıklı sert taşlarla inşaa edilmiş Poçitel. Bu yüzden ‘’taş şehir’’ diyebiliriz. Dar taş sokakları, hamamı, medresesi, kervansarayı, evleri, camisi ve namaz saatini gösteren saat kulesi ile tam bir Osmanlı kenti.

Rumeli topraklarına yaptığı gezilerde şehirleri, yaşamlar ve kültürleri detaylı olarak anlatan Evliya Çelebi 1664’te Poçitel’e gelmiş: “Poçitel Kalesi küçük ama sağlam bir yapı. Kalede surların, kulelerin ve komutan konutunun yanı sıra ambar ve küçük bir cami de yer almakta. Kale dışında 150 hane var. Evler taş tuğla ve kiremitten yapılma. 1562’de yapılmış bir de köy camisi var.” Daha sonradan yapılan kervansaray ve saat kulesi dışında Poçitel tam da Evliya Çelebi’nin gördüğü şehrin aynısı.

Bosna Savaşı sırasında Hırvatlar tarafından yoğun bombardımana tutulmuş olan Poçitel’de tüm Osmanlı izleri silinmeye çalışılmış. Ancak savaş sonrası özellikle Dünya Bankası ve Türkiye’nin de desteğiyle yaralar kısa sürede sarılmış ve Poçitel eski görkemli görünümüne tekrar kavuşmuş. Artık çok az kişinin yaşadığı Poçitel, geçmişin askeri gücünden uzak adeta bir huzur kenti görünümünde. Neretva Nehri’nin gürül gürül akan suyunun sesi dışında sadece kuş cıvıltılarının duyulduğu kenti mutlaka görmelisiniz.

Blagay Tekkesi ve Poçitel Köyü Rumeli’nin nasıl kısa bir sürede Osmanlılaştığının belki de en iyi anlatan iki örneği… Biri Osmanlının hoşgörülü din anlayışının örneği diğeri ise askeri gücünün göstergesi… 500 yıl Osmanlı hakimiyetinde bulunan Bosna ve Hersek, barındırdığı tarihi eserleri ve muhteşem doğasıyla daha fazla ilgiyi hak ediyor…

Nüfus

Ülgün Belediyesi sınırları dâhilinin 2011 yılındaki toplam nüfusu 19,921 olarak verilmektedir.[1] Ülgün nüfusunun büyük çoğunluğunu Müslüman Arnavutlar oluşturuyor. Ülgün’de yaşayanlardan 14,308 (%71.82) Müslüman, 2,964 (%14.88) Ortodoks ve 2,196 (% 11.02) Katolik.

Adriya Kıyısı’nda bulunan Ortaçağ kentlerinin arasında belki en sönük kalanı Ülgün. Karadağ’a yolu düşenlerin listesinde bulunan Kotor, Bar, Budva gibi kentlerin yanında esamesi okunmuyor buranın. Hâlbuki onlar kadar da eski bir geçmişe sahip. İşkodra’nın fethiyle 40 kilometre mesafedeki Ülgün’ün fethi arasında koca bir asır var. Genel olarak Karadağ kıyılarında sağlanan hâkimiyet ise sanıyorum ki rölyeften ötürü vassal ilişkisine dayalı. Ülkenin genelinde görülen kara dağlar, Osmanlı ilerleyişini büyük ölçüde durdurmuş, Venedik imaretleri gerek şehrin dokusuna gerekse halkın yaşamına etki etmiş.

Bugün bile sınırda yer alması ve tarihte pek çok kez el değiştirmesi sebebiyle şehir; Ülqin, Ulcinj, Ducigno gibi isimlerle anılmış. Kabaca 10 bin kişinin ikamet ettiği şehirde yakınlıktan dolayı Arnavutlar nüfusun yarısından fazlasını oluşturuyor. Ülke genelinde yüzde 20’lere yaklaşan İslamiyet oranı ise Arnavutlardan dolayı burada yüzde 70 civarında. 2006’da gelen bağımsızlık sonrası ülkede oluşturulmaya çalışılan Karadağlı kimliği gerçek etnik unsurlar arasında sönük kalmış. Bu sebepten ötürü çoğunluk kimdeyse il genelinde onun kuralları geçerli gibi. Ezan sesinin yankılandığı şehirde tabelalar da çoğunlukla Arnavutça.

Rana Körfezi etrafında şekillenen kent merkezinde bulunan Denizci Camii vakti zamanında deniz feneri olarak da kullanılmış. Bacasız sanayinin gölgesinde kalan caminin etrafında ise kumsalın yanı sıra pek çok bar ve pub yer alıyor. Şehre hâkim bir noktada yer alan Eski Şehir ise çok başka bir atmosfere sahip. Surların içinde bulunan şehre girişler iki küçük kapıdan yapılıyor ve en geniş noktasında da Köle Meydanı yer alıyor. Meydana, zamanında cami olarak da kullanılan günümüz Arkeoloji Müzesi eşlik ediyor.

İklim / Hava Durumu

Ulcinj’de Akdeniz iklimine benzer bir iklim görülmektedir. Yağmurlu ve soğuk kış ayları yaşanırken, yaz ayları oldukça sıcak geçer. Hava sıcaklığı kış aylarında ortalama 5 derece civarındadır. Yaz aylarında ise ortalama sıcaklık 25 derece civarında seyreder.

Nasıl Gidilir?

Ulcinj’e gitmek için önce THY ile İstanbul’dan Podgorica’ya uçabilirsiniz. Buradan karayolu ile Ulcinj’e ulaşabilirsiniz. Podgorica - Uljinc arasındaki otobüs yolculuğu yaklaşık 2 saat sürmektedir. Otobüs biletleri 6 Euro civarındadır. Bar’dan da Ulcinj’e rahatlıkla geçebilirsiniz. Minibüs ile yolculuk yaklaşık yarım saat sürmektedir.

Ne Zaman Gidilir?

Adriya Denizi kıyısında yer alan Ulcinj’i ziyaret etmek için hava koşullanının en uygun olduğu dönem Mayıs - Eylül arasıdır.

Nerede Kalınır?

Ulcinj Hosteller

Stevo Guesthouse, Hostel Ulcinj Montenegro

Ulcinj Oteller

Dolcino (*3), Apartments Cungu Pension, Accommodation Milla, Liman, Firenze Apartments, Apartments Perezaj, Bazar Apartments, Camil Hodzic Apartments, Kontesa, Marco Sea view Accommodation, Apartments House Adriatica, Zuto Apartments

Yemek / Restoran / Ne Yenir Ne İçilir?

Deniz kenarında yemek yiyebileceğiniz pek çok restoran bulunmaktadır. Bunlar arasında özellikle hamburgerciler ve kebapçılar göze çarpmaktadır. Ayrıca şehirde pek çok balık restoranı da bulunmaktadır. Balık restoranlarında balıklara kilogramlarına göre fiyat ödenmektedir. Balıklar temizlenmeden önce tartılmaktadır ve fiyat da bu ölçü üzerinden olmaktadır. Balık temizlendikten sonra ağırlığı yarısına kadar düşmektedir.

Önemli Yerler / Gezilecek Yerler

Ulcinj Eski Kent

Köle Meydanı

Balsic Kalesi

Ada Bojana

Velika Plaza Plajı

Svac

Saska Gölü

Valdanos Koyu

Kilise - Camii,

Arkeoloji Müzesi

Paşa Camii

Ne Yapılır?

Şehirdeki en önemli yerlerden biri eski kent bölgesidir. kale içine kurulmuş 2.500 yıllık bir kenttir. Kent iki kısımdan oluşur. Birinci kısım kayalık yarımadanın en yüksek platosunda bir hisar alanıdır. İkinci kısım ise kentsel yerleşim alanıdır ve doğu yamacından aşağıya doğru yayılır. Bu bölgede Köle Meydanı, Balsic Kalesi gibi turistik noktalar bulunmaktadır.

Elika Plaza adlı plaj Ulcinj’in en iyi sahillerinden biridir. Oldukça güzel bir kuma sahip bu plaj 13 km. uzunluğundadır.

Bir Ortaçağ kenti olan Svac, Saska Gölü’nün hemen yanında ormanlık bir alana konumlanmıştır. Ulcinj’den 25 km. uzaklıkta olan bu alan tamamıyla harabelerden oluşur. 17 binden fazla zeytin ağacının bulunduğu Valdanos adlı koyda Ulcinj’deki en önemli noktalardan biridir. Ornitologlar (kuş bilimciler) tarafından da oldukça ilgi çekici olan bir yer olan Sasko Gölü Ulcinj’deki en önemli doğal güzelliklerden biridir. Balık tutmak için de oldukça güzel bir yerdir.

1510 yılında inşa edilmiş Kilise - Camii de şehirdeki önemli yapılardan biridir. İlk yapılışında Kilise olan yapı, 1693 yılında Türklerin fethiyle camiye çevrilmiştir. Günümüzde ise Arkeoloji Müzesi olarak kullanılmaktadır. Paşa Camii 1719 yılında yapılmış ve cami olmasının dışında, içinde hamam da bulundurmaktadır. Karadağ’da bu şekilde olan tek yapıdır.

Karadağ Vizesi

Umuma Mahsus Pasaport hamilleri 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla, anılan ülkeye yapacakları seyahatlerinde vizeden muaftır.

Diplomatik, Hizmet ve Hususi Pasaport hamilleri 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla, anılan ülkeye yapacakları seyahatlerinde vizeden muaftır

Şehrin nüfusu 49.000’dir. Hırvatistan ‘ın 1991’de Yugoslavya’dan ayrılışı sırasında çıkan iç savaşta, Sırp saldırıları nedeniyle şehirdeki tarihi eserler önemli ölçüde zarar gördü. UNESCO’nun başlattığı restorasyon çalışmaları ile de 2005 yılı itibarıyla şehir eski görünümünü büyük ölçüde kazandı. Plaj ve botanik bahçeleriyle ünlü Lokrum adası, şehri çevreleyen surlar ve Dubrovnik katedrali ile ünlüdür. Şehrin tarihi alanları 1979 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

Dubrovnik’e Türk kaynaklarında da eski adıyla (Ragusa) rastlanmaktadır. Bu kentte kurulu şehir-devleti Ragusa Cumhuriyeti’ne I. Murat döneminde 1365 yılında ayrıcalık tanınmış, buna karşılık bu küçük devlet Osmanlı himayesine alınmış ve yıllık vergiye tâbi tutulmuştu. Napolyon Bonapart dönemindeki savaşlar sırasında 1808 yılında şehre giren Fransız ordusu devlete de son vermiş ve şehri Fransa’ya bağlamış, 1815 yılında düzenlenen Viyana Kongresi ise şehri Avusturya yönetimine vermişti. Bu şekilde şehir üzerindeki 443 yıllık Osmanlı egemenliği de sona ermiştir.

Dubrovnik’te turizmin 19.yüzyılda yapılan Opatija Grand Hotel (1890) ve Dubrovnik Hotel Imperial (1897) lüks otellerinin açılmasıyla başladığını söyleyebiliriz. CNNGo göre, Dubrovnik dünyanın en iyi 10 ortaçağ duvarlı şehirler arasındadır. Dubrovnik 1971 yılında savaştan korunmak için askerden arındırılmış bölge ilan edilmiş (demilitarize) ve 1991 yılında Yugoslavya’nın dağılmasıyla Sırp güçler tarafından kuşatılmış ve bombardıma tutularak büyük hasar almıştır.

1991 yılında meydana gelen iç savaş Yugoslavya’nın sonunu getirmiştir. Hırvatistan bu iç savaş sonucu doğmuş bir devlettir ve Dubrovnik şehri Hırvatistan’ın en gözde kentidir. Şehir küçük bir yerleşim beldesidir. 50 bin nüfusu vardır. Şehirde Akdeniz iklimi özellikleri görülmektedir. Şehir, Sırp saldırıları sonucu oldukça zarar görmüştür ama yenileme çalışmaları sayesinde eski görünümünü kazanmıştır. Şehir, plaj ve botanik bahçeleri ün yapmış Lokrum Adası, şehri çevreleyen surlar ve Dubrovnik katedrali ile bilinmektedir.

Tarihi Eserler

Bu şehirde tarihi eserleri ayrı bir başlık altında toplamak kolay değil; çünkü şehrin kendisi başlı başına bir tarihi eser.

Yine de Dubrovnik gezisi sırasında zamandan tasarruf etmenin en geçerli yolu; olabildiğince planlı ve programlı olmaktan geçiyor.

Dilerseniz bu eserleri, minik bir şehir haritası üzerinde işaretleyerek de yola koyulabilirsiniz.

Tarihi Şehir Surları

Gezilecek yerler listesinin ilk sırası asla değişmiyor. Şehri yüzyıllar boyunca denizden gelebilecek her türlü tehlikeden koruyan surlar, her daim turistlerin favorisi. Yabancı kaynaklarda buradan “Ancient City Walls” olarak bahsedildiğine şahit olabilirsiniz.

Travnik’in tarihi Osmanlı’dan çok daha öncesine dayanır. Buraya ilk yerleşimlerin Tunç Çağı’nda yapıldığına dair kanıtlar bulunsa da resmi olarak milattan sonraki ilk birkaç yüzyıl esas alınmaktadır. Roma yerleşimine ait çok sayıda işaretin bulunduğu kentte mezarlar, kaleler ve erken dönem Hristiyan bazilikalarına kadar çeşitli kalıntılar da mevcuttur. Travnik’teki en bilinen tarihî yapı ise Travnik Kalesi’dir. 15. yüzyılda Osmanlı akınlarından korunmak için inşa edilen kalenin yapımı birkaç yıl geç tamamlanmıştır.

1990’ların başlarındaki savaş döneminde büyük acılar yaşayan Travnik halkının çoğu günümüzde tarım ve hayvancılık gibi kırsal işlerle uğraşmaktadır. Halkın büyük çoğunluğunu Boşnaklar ve Hırvatlar oluştursa da hatırı sayılır bir Türk nüfusu da bulunuyor. Burada Türkçe restoran isimleri ve menüleri görebilirsiniz. Türkçenin bu denli yaygınlaşmasındaki en büyük sebep Türkiye’den çok sayıda öğrencinin Travnik Üniversitesi’ne okumak için gelmesidir.

Birçok Bosna kenti gibi Travnik de turizmini büyük ölçüde tarihine ve coğrafyasına borçludur. Kentin kuzeyindeki Vlasic Dağı ülkedeki en yüksek zirvelerden biridir ve kayak, yürüyüş ve tırmanış için harika bir noktadır. Osmanlı döneminden kalma çok sayıda yapı, cami, oryantal evler, iki adet saat kulesi ve çeşmeler günümüze kadar ayakta kalan eserler arasındadır. Travnik aynı zamanda burada yaşayan veya doğan önemli kişiler tarafından da ünlenmiştir. 1961’de Nobel Edebiyat Ödülü alan Ivo Andric ve dünyaca ünlü DJ Solomun burada doğmuştur.

Travnik nerede?

Coğrafi olarak Bosna Hersek’in merkezinde yer alan Travnik, ülkedeki on kantondan biri olan Merkez Bosna Kantonu’nun başkentidir. Saraybosna’nın 90 kilometre batısında bulunan kent buradan 1,5 saatlik mesafededir. Türkiye’den Travnik’e vize sorunu yaşamadan en kolay ulaşım yöntemi hava yoluyla ulaşımdır. Öncelikle İstanbul’dan Saraybosna’ya ulaşmanız gerekiyor. Saraybosna’ya geldikten sonra şehirlerarası otobüsler ile Travnik’e seyahat edebilirsiniz.

Travnik’te gezilecek yerler

150 yıl boyunca Osmanlı hâkimiyetinde kalan Travnik için açık hava müzesi demek yanlış olmaz. Vezirler başkenti olarak bilinen kent döneminde Avrupa’nın İstanbul’u olarak nitelendiriliyordu. Bugün Saraybosna’nın 90 kilometre batısında bulunan Bosna’nın bu oryantal kasabası ziyaretçilerine çok sayıda turistik nokta sunuyor.

Travnik Kalesi

Kentin belki de en önemli tarihî eseri niteliğinde olan Travnik Kalesi’nin tarihi Osmanlı öncesi döneme dayanıyor. Hristiyan Krallığı tarafından Osmanlı akınlarına karşı kenti savunmak için 15. yüzyılda inşa edilmiştir. Kenti alan Osmanlılar kaleyi yıllar boyunca geliştirip gözetleme kuleleri olan bir kaleye dönüştürmüştür. Günümüzde ulusal anıt niteliği taşıyan Travnik Kalesi, kentin en iyi korunmuş eseridir. Kale içerisinde küçük bir müze ve etnografik bölüm de bulunuyor. Kaleye giriş ücreti 2,5 Bosna Hersek markı (9,5 TL)’dır.

Stari Grad (Eski Şehir)

Bir şehrin kalbi ve ruhu genellikle caddelerin ve binaların değişime karşı koyduğu tarihî bölgelerdedir. Travnik’in eski şehir bölgesi ise tam olarak böyle bir yer. Camileri, asırlık binaları ve Bosna’daki tek güneş saatiyle bir zamanlar Osmanlı merkezi olan bu bölge kenti keşfetmek için iyi bir başlangıç noktasıdır. 18. yüzyılda Osmanlı valilerinin yönetim merkezi olarak kullandığı bu bölgede yürürken tarih yolculuğuna çıkacaksınız. Ayrıca Travnik’in en iyi restoranlarını da burada bulabilirsiniz. En çok tercih edilen yemeklerin başında ızgara et, Boşnak kebabı ve ünlü Travnik peyniri geliyor.  

Travnik hava durumu ve iklimi

Travnik’in güneyindeki Adriyatik Denizi ve kuzeyindeki Panunya Bölgesi arasında yer alan karasal bir iklime sahiptir. Ortalama yaz sıcaklığı 18 derece olan kentte kış sıcaklıkları ise 0 derece civarında seyretmektedir. Yaz aylarındaki maksimum sıcaklık 27 derece iken bu maksimum değerler kışın 4 dereceye kadar düşmektedir. Her yıl kar yağışının görüldüğü Travnik’e her mevsimde yağmur yağabilir.

Bosna-Hersek Vizesi

Bosna Hersek’e seyahat edecek T.C. Pasaport hamilleri, 90 güne kadar ikamet süreli seyahatlerinde, Bosna Hersek için 60 gün süre ile Bosna Hersek vizesinden muaftırlar.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti  ile Bosna Hersek Devleti arasında imzalanan anlaşmaya göre  iki ülkenin vatandaşlarına vize muafiyeti hakkı tanınmaktadır.

1389’da Osmanlıların Kosova Savaşı ile Kosova’yı ele geçirmelerine kadar Sırpların hâkimiyeti sürer. Ancak Kosova ve Sırbistan 1389’dan 1912’ye kadar Osmanlının kontrolünde kalır. Yüzyıllar içinde, Arnavutlar ve Kosovalılar sayesinde Priştine’deki Müslüman nüfusu Hristiyan Sırp nüfusuna ağır basmaya başlar. 1912 yılının ağustos ayında Osmanlılara karşı ilk ayaklananlar Arnavutlar olsa da sadece 1 ay sonra yani eylül ayında Priştine’yi Sırplar ele geçirir ve 1918’de kurulacak Yugoslavya Krallığı’nın ilk tohumları atılır. Bu krallık, günümüzdeki 7 balkan ülkesinin (Bosna-Hersek, Hırvatistan, Kosova, Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Slovenya) sınırlarını kapsayacaktır. 

Priştine, Kosova’nın başkentidir. Kosova, 2008 yılında Sırbistan’dan bağımsızlığını ilan etmiştir. Priştine Kosova’nın en gelişmiş ve en kalabalık şehridir. Tüm Kosova’da olduğu gibi Priştine’de de hem Sırpça hem Arnavutça konuşulur. 

Priştine Gezilecek Yerler

Priştine’de gezilecek yerler yazımızda Skanderbeg Meydanı, Kosova Ulusal Müzesi, Fatih Camii, Saat Kulesi, Aziz Nikola Ortodoks Kilisesi, Zahir Pajaziti Meydanı, Ulusal Kütüphane, Gracanica Manastırı, Kosova şehitliği ve Azize Teresa Bulvarı hakkında detayları okuyabileceksiniz. 

Priştine Şehir İçi Ulaşım

Priştine küçük bir şehir olmasına rağmen tam 14 şehir içi otobüs hattı vardır ve otobüslerle şehri dolaşmak oldukça pratiktir. İç savaş yıllarından bu yana her alanda olduğu gibi kara yolları ve kamu hizmetleri teknolojisinde de geri kalan Kosova, başkentini zamanla daha da modernleştiriyor. 2017 yılından itibaren Priştine’de çevre dostu ve modern otobüsler kullanılmaya başlanmıştır. Priştine’de bisiklet kullanmak da çok keyiflidir tüm şehri bisikletle dolaşabilirsiniz. Saat başı 2 € ücretli bisikletlerden kiralayabilirsiniz. Priştine’de yaya kalmak ise size ayrı bir haz verecektir. Priştine Adem Jashari Havaalanı’ndan şehir merkezine direkt otobüs yoktur, aktarma yapmanız gerekecektir. Ancak bilet ücreti 0,50 € olduğu için birçok turist otobüsü tercih eder. Havaalanından merkeze taksi 25 € tutmaktadır. Havaalanı ile merkez arası mesafe 18 kilometredir. Priştine’de metro hizmeti yoktur.

Priştine Mutfağı

Kosova’da genel olarak Orta Avrupa mutfağı yemekleri yenir ancak Kosova mutfağı kültürel ve tarihsel olarak en başta Arnavut ve Sırp mutfağının etkisi altındadır. Yine kültürel ve tarihsel olarak Kosova yemekleri Türkiye’deki yemeklere de çok benzer. Örneğin yaprak sarma (Japrak sarma) Kosova’da bilinen ve yenen bir yemektir. Kosova’da mutfağın temelini ekmek, sebze ve kırmızı et oluşturur. Taze sebzeler bahar ve yaz aylarında tüketilirken turşusu kurulmuş sebzeler sonbahar ve kış aylarında yenir. Kosovalılar en çok domates, salatalık ve karnabahar turşusu severler ve aynı Arnavutlar gibi bol acı tüketirler. Kosovalıların kahvaltıları ekmeği, zeytini, balı ve omletiyle size ülkenizi aratmayacaktır. Arnavut böreği (Bürek) ve kabak tatlısı, Arnavut tatlısı trileçe Kosova’da çok sevilir ve bol tüketilir. Patates salatası, çoban salata da sizi Priştine’de hiç yabancı hissettirmeyecek. Tavë kosi denen ve yanında yoğurtla servis edilen kuzu yemeği, bir çeşit hamburger olan plesavitsa, macarohi diye bilinen makarna Kosova’da tadabileceğiniz lezzetlerdendir. Priştine’de kızartılarak servis edilen sudak balığı isimli tatlı su balığından yiyebilirsiniz. 

Priştine Saat Farkı

Türkiye artık kış saatini uygulamadığı için kışları Kosova ile arasında 2 saat farkı vardır. Kosova, Türkiye’den 2 saat geridedir. Yazın bu fark 1’e düşer.

Priştine Para Birimi

Priştine’nin başkenti olduğu Kosova’nın tek resmi para birimi eurodur. Zira Kosova euro bölgesi içindedir. 1 euro yaklaşık olarak 4,50 Türk lirasıdır.

Priştine’nin Resmi Dili

Kosova’da 2 resmi dil konuşulur. Bunlar Arnavutça ve Sırpçadır. Dolayısıyla Priştine’de de bu 2 dil konuşulmaktadır. 

Priştine’ye Nasıl Gidilir?

Kosova’nın başkenti Priştine’ye Türkiye’den en kısa ulaşım yolu havayoludur. İstanbul’dan Priştine’ye direkt uçuş bulunmakta ve uçuş 1 saat 40 dakika sürmektedir. Türkiye’nin başka şehrinden Priştine’ye gitmek isteyen yolcular İstanbul aktarması yapmak durumundadır. Herhangi bir balkan ülkesi başkentine İstanbul’dan uçakla gidebilir oradan Priştine otobüsüne binebilirsiniz. 

Priştine’de Nerede Kalınır?

Priştine’de gecelik fiyatı gayet uygun konaklama tesisleri mevcuttur ve bunların çoğunun adında Orta Asya Türklerine ait (Han, Hun gibi) isimler yer alır. Geceliği ortalama 40 € ‘ya oda-kahvaltı hizmeti alabilirsiniz. Bazı otellerde müşteriler ortak banyo ve tuvaleti kullanabiliyor. Eğer bu durum sizin için uygun değilse odanızı ayırtmadan önce banyoyu tek başınıza veya sadece beraber seyahat ettiğiniz kişilerle kullanacağınızdan emin olunuz. Priştine’de sadece 3, 4 ve 5 yıldızlı oteller vardır.

Yaz sezonunda Budva’nın plajları, Avrupa’nın dört bir yanından gelmiş tatilcilerle dolup taşıyor. Şehir özellikle Alman, Hollandalı ve İngiliz gençlerin favori rotalarından biri. Plajları, tarihi eski şehri ve hareketliliğiyle gençlerin tüm beklentilerini karşılıyor. 

Sırtını dağ yamaçlarına, yüzünü denize çevirmiş şehirleri oldum olası severim. Budva da tam işte böyle bir şehir. Şehrin uzun kumsalları ve güzel koylarının ardından yükselen, kocaman dik dağlar var. Tatil için harika bir şehir, bu şehirde birkaç gün geçirince hissettiğim bu oldu.

Makedonya’nın başkenti olan, adı da pek bilinmeyen Podgorica’ya 65 km uzaklıkta, Adriyatik Kıyılarına nazır konumlanmış Budva, 20 bin nüfuslu küçük bir şehir. Ne çok büyük ne de sıkılmaya vakit bulacak kadar küçük. Bu nedenle büyük şehirlerin gürültülü ve insanı yoran havasından uzak, sakin ve dingin bir atmosfere sahip. 

Heybetli Duvarlar Arkasındaki Ortaçağ Şehri

Budva’nın otantik diyebileceğimiz şahane bir eski şehir bölgesi (Budva Stari Grad) var. Oldukça yüksek ve korunaklı kale duvarların arkasında, labirent şeklinde uzayan dar sokaklar boyunca sıralanan tarihi binaları pek bir güzel. Masmavi Adriyatik Denizi kıyısında yer eski şehrin tarihi dokusunun içerisinde yürümek enfes. İnsan sanki Ortaçağda yolculuğa çıkılmış gibi hissettiriyor burası. Tabi sokakları dolduran şık insanları saymazsak.

Şehrin tarihi bölgesi Stari Grad 1979 yılında yaşanılan depremden çok etkilenmiş ve 8 yıl süren çalışmalar ile baştan sona restore edilerek 1987 yılında yeniden ziyarete açılmış. Kapılar, pencereler, balkonlar ve diğer birçok küçük detayı nedense bana İtalya’nın Venedik şehrini anımsattı.

Küçük bir yarımada üzerinde kurulmuş eski şehrin tarihi sokaklarında kaybolmak pek bir keyifli. Old City’de tarih, denizde limon kokluyorsunuz.

Eski şehrin surları iyi korunmuş. Hırvatistan’ın ünlü şehri Dubrovnik ile karıştırabileceğiniz daracık sokaklarında, açık hava kafelerinde iyi vakit geçirebiliyorsunuz. Sokaklar boyunca dizilmiş kafe ve restoranlar bir şeyler atıştırmak, dinlenmek ve Akdeniz lezzetlerini tatmak için uygun seçim olabilir.

Geleneksel Montenegro Burgeri, barbekü yapılmış balık ve karides, yanında nefis salata tavsiye edilir. Ayrıca kurutulmuş dana etinden yapılan kastradina ve bir tür pide olan pogaea de denenebilir. Eski şehir içinde fiyatların oldukça turistik olduğunu söylememe gerek yok herhalde.

Budva Old City

Stari Grad’ın ana kapısından çıkıp da sola döndüğünüzde kendinizi Adriyatik’le yüz yüze buluyorsunuz. Kıyıda denize girenler, güneşlenenler, çakıl taşlarıyla oynayan çocuklar, dip dibe oturup huzuru içine çeken sevgililer…

Oldukça Uzun ve Kalabalık Plajlar

Budva şanslı bir şehir, sırtını dağlara yaslamış olmasına rağmen önünde uzanan tam 17’den fazla güzel plajı var ve bunların toplam uzunluğu 21 kilometreyi buluyor. Bunlardan Becici Plajı ile Yas Plajı en ünlü olanları. 

Sveti Stefan Adası

Akdeniz’de kendine münhasır sıra dışı bir yer  Sveti Stefan, gördüğüm en etkileyici yerlerden birisi. Arnavut kaldırımlı yolları, şirin avlusu ve şahane deniz manzarası ile eşsiz bir yer olan Sveti Stefan, karaya dar ve kısa bir yolla bağlı, minik bir ada üzerinde kurulmuş. On beşinci yüzyıldan kalma bir dokuya sahip olan yer, dar sokakları, yakuta çalan kırmızı çatılı evleri ile Karadağ’ın en ikonik manzaralarından birine sahip.

Geçmişte 400 kadar kişinin yaşadığı ada, altmışlı yıllara kadar balıkçı köyü olarak kalmış. Altmışlı yıllardan itibaren adanın çehresi değişmeye başlamış ve seksenli yıllara gelindiğinde Kirk Douglas, Sofia Loren, Orson Welles, Carlo Bruni, Marliyn Monroe ve Liz Taylor gibi ünlülerin uğrak yeri olmuş. 

Budva Resmi Dili

Budva’da Karadağ’ın resmi dili olan Karadağca konuşulur. Ancak turistik bir şehir olması sebebiyle İngilizce de çok sayıda kişi tarafından konuşulmaktadır. Karadağcadan basit birkaç örnek vermek gerekirse:

Merhaba – Zdravo/Cao

Nasılsın? – Kako ste?

Teşekkürler – Hvala

Ne kadar? – Kolika kosta?

Budva Saat Farkı

Budva’da GMT +2 Saat dilimi uygulanırken Türkiye’de GMT +1 Saat dilimi uygulanmaktadır. Dolayısıyla Budva Türkiye yerel saatine göre 1 saat geridedir. Türkiye’de saat 14:00 iken Budva’da 13:00’dır.

Budva Vize İşlemleri

Karadağ ve Türkiye arasında yapılan Vize Muafiyeti Antlaşması sonucunda Karadağ her altı ay içinde ilk giriş tarihinden itibaren 90 (doksan) güne kadar Türk vatandaşlarına vize uygulamamaktadır.

Budva’ya Nasıl Gidilir?

Budva’ya gitmek için havayolu şirketinin 1 saat 45 dakika süren uçuşları ile önce Karadağ’ın başkenti Podgorica’ya gitmeniz gerekiyor. Tivat Havaalanı Budva’ya daha yakın ancak Türkiye’den direkt uçuş bulunmuyor. Podgorica Hava Limanı ile Budva arası ise yaklaşık 68 km. dir. Bu yol için ise 50-100 € arası ücret ödemeniz gereken taksiyi tercih edebilir ya da daha ekonomik bir çözüm için önce Podgorica otobüs terminaline yine taksi ile gidip buradan otobüs ile Budva’ya ulaşabilirsiniz. Podgorica’dan Budva’ya 30 dk. da bir kalkan otobüslerin bilet fiyatı ise 6€. Taksiyi tercih etmek isterseniz sürücü ile önceden belli bir miktar için pazarlık yapma şansınız da bulunuyor. 

Ohri, yaklaşık 220.000 kişilik nüfustan oluşan Güneybatı Bölgesi’nin iktisadi, kültürel ve dinî merkezi ve Ohri Gölü’ndeki en büyük yerleşimdir. Kent yakınlarında Makedonya’nın iki uluslararası havalimanlarından biri olan Ohri Havalimanı bulunmaktadır.

Günümüzde Ohri turizm kenti olarak tanınır. İyi muhâfaza edilmiş eski kenti, Orta Çağ dönemine dayanan hisarları, yüksek sayıdaki kiliseleri, manastırları ve câmiîlerinin yanı sıra büyük, milyon yaşındaki gölü sadece Balkan ülkelerinden gelenleri değil, tüm Avrupa’dan ve Asya’nın bazı ülkelerinden gelen yabancıları kendine çekmektedir. UNESCO, 1979 yılında Ohri Gölü’nü, bir sene sonra da Ohri kentini UNESCO Dünya Mirasları listesine ekledi. 2010 yılında Yalova ile kardeş şehir olmuştur.

Makedonya’nın güneybatısında, Güneybatı Bölgesi sınırları içinde yer alır. Ohri Gölü’nün kuzey kısmında konumlanan şehir, Makedonya’nın en turistik bölgesinin içindedir. Balkanlar’ın birçok ülkesinden (özellikle denize kıyısı olmayan (Kosova ve Sırbistan) turist, tatillerini geçirmek için Ohri bölgesini tercih eder. 

Erken tarih

Arkeolojik bilgilere göre Ohri bölgesi 6000 yıllık bir yerleşim tarihine sahiptir. Bölgede bilinen ilk yerleşimciler Frigler ve Enheleler olarak belirtilir. MÖ 4. yüzyılda Ohri, Makedonya kralı II. Filip’in egemenliğine geçmiştir.

6. asırda Slavlar bölgede küçük idâri yapılar kurmuşlardır. Bu Slav bölgeleri 785 yılında 6. Konstantin tarafından Doğu Roma sınırlarına katılmıştır.

867 yılında şehir, Bulgarların egemenliğine girmiş; 990-1015 yılları arasında da Ohri, Birinci Bulgar Devleti’nin başkenti olmuştur.[4] Sonrasında, 1018 yılında Doğu Romalılar şehri tekrar ele geçirmişlerdir. 

Filibe, adını Makedonya Kralı II. Filip’ten alır. Şehir, 5 Eylül 2014 tarihinde yapılan seçimle 2019 yılında Avrupa Kültür Başkenti olmaya hak kazanmıştır.

Tarihi

Bölge hakkında çok uzak tarihler bilinmemektedir. Bölge, I. Murad tarafından fethedildikten sonra, İzmir, Aydın, Manisa, Konya ve Karaman yöresinden Yörük Türkmenler bölgeye iskan ettirilmiştir.[2] Bölgede Türk ve Pomak[3] nüfus hâlâ varlığını korumaktadır.

Mimari

Filibe şehri Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda önem verdiği yerleşim yerlerinden biridir. Mimari olarak Türk-Osmanlı sivil mimarisi dikkat çeker. Ayrıca Cuma Camisi (1363-1364) ve Şahabettin İmaret Camisi (1444-1445) cami mimarisi olarak günümüze ulaşan yapılardır. Osmanlı evleri ‘’old town’’ denilen eski kent bölgesindeki yapılardır. Bugün birçok Osmanlı Köşkü sergi veya müze olarak kullanılmakta, bazıları kafe ve butik otel olarak işletilmektedir. Şehrin çarşısı, Kapana ve eski kent dışındaki yapılar komünizm döneminden kalan yüksek katlı binalardır. Yeni yapılar genel olarak Karşıyaka semtinde yapılmaktadır.

Filibe diğer adıyla Plovdiv, nüfus bakımından Bulgaristan‘ın ikinci büyük şehri. Adını Makedonya Kralı 2. Filip’ten alan Filibe, ülkenin önemli ekonomi, ulaşım, kültür ve eğitim merkezlerinden biri. Başkent Sofya’nın 120 kilometre güneydoğusunda bulunan Filibe, 14. yüzyılda Lala Şahin Paşa tarafından Osmanlı topraklarına katılmış. Daha sonra İzmir, Aydın, Manisa, Konya ve Karaman yörelerinden Yörük Türkmenlerinin yerleştirildiği bu bölgede Türk ve Pomak nüfusu halen varlığını koruyor. Osmanlı yönetiminde 500 yıldan fazla kalan Filibe, dönemin zengin ve en güzel Türk şehirlerinden biri haline gelmiş. 1877’deki Osmanlı-Rus savaşından sonra ise şehrin Türk nüfus çok azalmış.

Buram Buram Osmanlı Kokan Bulgar Kenti, Filibe

Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda önem verdiği yerleşim yerlerinden biri olan Filibe, Türk-Osmanlı sivil mimarisiyle inşa edilmiş. O zamanlardan günümüze ulaşan yapılardan en önemlileri 1364 yapımı Cuma Camii ile 1445 tarihli Şahabettin İmaret Camii. Halen Osmanlı Mahallesi’nin bulunduğu kentte, Plovdiv evleri, Osmanlı mimarisi ile Yunan, Bizans mimarilerinin harmanlanmasıyla yapılmış. UNESCO tarafından 2004’ten beri koruma altında bulunuyor.

Buram buram Osmanlı kokan Filibe’de gezilecek yerlerden ilki Roman Stadium. Dzhumaya Square’de eyer alan antik stadyum, Hadrian tarafından yapıldığı dönemde 240 m uzunluğunda, 50 m genişliğinde ve 30 bin seyirci kapasitesine sahipmiş. Stadyumun hemen yanında yer alan Dzhumaya Mosque yani Türkçesiyle Hüdavendigâr Camii, Sultan 2. Murad tarafından 1364’te burada bulunan Petka Tarnovska Kilisesi’nin bulunduğu yere Bizans mimarisiyle yaptırılmış. Yapıldığı dönemde adı Muradiye Camii olan yapı balkanlarda bulunan en eski cami olma özelliğine sahip.

Filibe Old Town, kentin ilk yerleşim yeri. Arnavut kaldırımlı dar sokaklara sahip bu bölgede, St. The Virgin Mary Cathedral, Ancient Roman Theatre, Church of St. Constantine and Helena, Hisar Kapia ve Regional Ethnographic Museum yer alıyor. Nebet Tepe ise Old Town’ın sonunda yer alan bir arkeolojik sit alanı. Filibe’yi panoramik olarak izleyebileceğiniz tepenin manzarası çok güzel. Meriç Nehri’ne oldukça yakın bir mesafede bulunan Şahabettin İmaret Camii, 1445’te 2. Murad döneminde yaptırılmış. Kendisi caminin dışında bu bölgeye han, hamam ve mutfaktan oluşan bir külliye inşa ettirmiş, ancak günümüze yalnızca bu camii ulaşmış. The Balabanov House ise, 19. yüzyılın başlarında Plovdiv’in zengin tüccarlarından Luka Balabanov’un sahip olduğu ve yaşadığı ev. Son olarak Center for Contemporary Art, Roma İmparatorluğu döneminde yapılmış, Osmanlı Devleti döneminde hamama çevrilmiş. Günümüzde ise çağdaş sanat müzesi olarak hizmet veriyor.

    Filibe’ye nasıl gidilir

Filibe’ye Türkiye’den direkt uçuş bulunmuyor. Sofya’ya bir uçak bileti alıp buradan trenle yaklaşık 2.5 saat süren bir yolculukla Filibe’ye geçebilirsiniz. Dilerseniz İstanbul’dan kara yolu ile 11-12 saatte Filibe’de olabilirsiniz.

Tuzla Orta Avrupa’nın tek tuz yatağına sahip olmasının yanı sıra Avrupa’nın da en önemli tuz yataklarına sahiptir. Kentte bugün tuz üretiminin yapılmıyor olmasının nedeni zamanında yapılan kazılar, açılan kuyular, tünellerin tehlike arz etmeye başlaması ve üretim yerine zarar gören yapıların kurtarılmasına çalışılmasıdır.

Tuzla, aynı ismi taşıyan Tuzlanski kantonun içerisinde yer alır. 

Majevica dağının eteklerinde, Jala nehrinin yakınlarındadır. Nispeten ılımlı denilebilecek karasal bir iklim görülür. Tuzla’nın neolitik dönemdeki varlığına ilişkin yeterince kanıt vardır. 6000 yıl öncesine ait toplu yaşamla ilgili bulgular şehrin Avrupa’nın en eski yerleşimlerinden biri olduğunu ortaya koyar.

Doğal güzellikler, tarihi eserler

Tuzla, doğal güzelliklere sahip bir kent. Yakın çevresindeki tuzlu su kaplıcaları yüzyıllardır kullanılıyor. Avrupa’daki tek tuz gölü olan Panonica gölü ise şehir merkezinin hemen yanında. Bu küçücük göl, koyu mavi sularıyla halkın en çok vakit geçirdiği yerlerden biri ve turistlerin de ilgi odağı. Yaz aylarında piknik yapmak ya da serinlemek için ideal.

Tuzla’da bir çok tarihi eser de yer alıyor. En göze çarpanlar Osmanlı eserleri. Örneğin, şehir merkezindeki Turalı Bey Camii 16. yüzyılda inşa edilmiş. Göz alıcı bir minaresi olsa da, dini bir yapıdan çok lüks bir konutu andırıyor. Bulunduğu caddenin adı da “Turalı Bey Caddesi”. “Çarşı meydanı”nda ise, yine 16. yüzyıldan kalma “Çarşı Camii” var. Çarşı meydanının “Çeşme”si de çok ünlü. Osmanlı eseri olan çeşme turistlerin en çok resim çektikleri yerlerden biri. Yine 16. yüzyıl ürünü olan “Sarina Camii” de bronz şerefesi ile dikkat çekiyor.

Tuzla’da, 19. yüzyıl yapımı, görkemli bir de Ortodoks Kilisesi var. Neo-klasik tarzda inşa edilmiş. Şehir merkezinin hemen yakınında. 

Bu bölgedeki binalar genelde küçük boyutlu. Farklı dönemlerde ve farklı tarzlarda inşa edilmişler. Bazısı klasik, bazısı barok, bazısı da Avusturya-Macaristan tarzını yansıtıyor. Fakat hepsi inanılmaz bir uyum içinde ve tartışılmaz bir estetik sergiliyorlar. Şehrin içinden geçen Jala ırmağıüzerindeki Kipovi Köprüsü’nü süsleyen heykelleri de unutmamak lâzım.

Tuzla nerededir?

Tuzla, Balkan Yarımadası’nda bulunan Bosna-Hersek’in bir şehridir. Tuzla Kantonu’nun içinde yer alır, kuzeyde Majevica, güneybatıda Ozren, Konjuh ve Javornic dağlarıyla çevrilidir.

Tuzla’ya Ne Zaman Gidilir?

Avrupa’daki tek tuz gölü olan Panonica Gölü’nü görmek, şehrin tuzlu su kaplıcalarından faydalanmak gibi aktviteler için yılın her mevsiminde Tuzla’ya gidilebilir. Kışları soğuk ve kayak için elverişli bir kent olsa da şehir, genel itibariyle ılıman bir havaya sahiptir.

Tuzla’ya Nasıl Gidilir?

Türkiye’den karayolu ile Tuzla’ya varmak mümkündür. Ancak bu, yaklaşık 13 saatlik bir yolculuk demektir. Dolayısıyla havayolunu tercih etmek daha akıllıca olacaktır. 

Tercihini havayolundan kullananların, her ne kadar Tuzla’da havaalanı olsa da Türkiye’den uçuş olmadığı için,uluslararası havayolu şirketleri ile Saraybosna’ya uçmaları önerilir. Saraybosna’dan Tuzla’ya yaklaşık iki saat sürecek bir kara yolculuğuyla varılabilir.

Tuzla Mutfağı

Geçmişten günümüze çok uluslu bir ülke olma özelliğini taşına Bosna-Hersek’in mutfağı da bu çeşitlilikten nasibini almıştır. Cevapi, Boşnak böreği, Klepe ve Pita ekmekleri ülkenin yöresel lezzetleri arasındadır.

Tuzla Resmi Dili

Bosna-Hersek’te toplam 3 resmi dil konuşulmaktadır. Bunlar Boşnakça, Sırpça ve Hırvatçadır. Tuzla’da Boşnak halkın sayısı daha fazla olduğu için en yaygın olarak konuşulan dil Boşnakçadır. 

Bosna-Hersek sınırları içerisinde yer alan Tuzla şehrinin para birimi Konvertıbıl Mark’tır. 1 TL yaklaşık 0,60 konvertıbıl markıdır.

Tarihi

Gürcistan’da, insanlar çok eski devirlerden beri yaşamaktadır. Eski devirlerde Kafkasya metal işlemeciliğin beşiği sayılırdı. M.Ö. 7. asırda Anadolu’nun Kimmerler tarafından işgal edilmesiyle kaçan kabilelerin Kura Vadisindeki yerli halklarla kaynaşmasından sonra bölgede İberia Krallığı kuruldu. M.Ö. 65’te Gürcistan kıyıları Roma hakimiyetine girdi. 337’de Hıristiyanlığı kabul ettikten sonra Gürcistan uzun yıllar Bizans ve Pers imparatorlukları arasındaki harplere sahne oldu. Karadeniz kıyısındaki Lazika, Bizans; İberia da Pers hakimiyeti altına girdi.

Müslümanlar 654’te Tiflis’i ele geçirerek bölgede bir emirlik kurdular. Bagratlı neslinden olan Birinci Aşot, Abbasilerin ve Bizans’ın bölgedeki zayıflığından faydalanarak 886’da İberia Kralı olduğunu ilan etti. 975’te başa geçen Üçüncü Bagrat doğu ve batıda bulunan prenslikleri tek bir devlet altında topladı. İkinci David,Tiflis’i Müslümanlardan geri aldı. 

Kura ırmağının iki kıyısına kurulmuş olan Tiflis, Gürcistan’ın başkentidir. Eski zamanlarda İpek Yolu üzerinde yer alan Tiflis, aynı zamanda ülkenin endüstri, kültür ve sosyal merkezidir. Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı üzerinde yer alan şehir kaldırım taşlı caddeleri, kırmızı çatılı evleri ve görkemli tarihi eserleriyle dikkat çekmektedir.

Nüfus : 1.350.000

İklim / Hava Durumu

Kura ırmağının iki yakasında uzanan şehirde nemli ve yarı tropik bir iklim hüküm sürmektedir. Gürcistan’ın geneline göre daha ılıman bir iklime sahiptir.

Nasıl Gidilir?

İstanbul’dan Tiflis’e direk uçak seferleri bulunmaktadır. Uçuş süresi gidiş yönünde yaklaşık 2 saat 25 dakika, dönüş yönünde 2,5 saattir.

Ne Zaman Gidilir?
Gürcistan’ın geneline göre daha ılıman bir iklime sahip olan Tiflis’e Nisan,mayıs, haziran, eylül ve ekim aylarında gidilmesi tavsiye edilir.

Yemek / Restoran / Ne Yenir Ne İçilir?

Tiflis’te hem yerel hem de Batı mutfağından söz etmek mümkün. Yerel mutfağın en bilinen yemeği, sadece Tiflis’te değil, diğer tüm Gürcistan kentlerinde de bulabileceğiniz “haçapuri”dir. Haçapuri, peynir ve yumurtanın yoğun olarak kullanıldığı bir tür yemektir. Kolestrolü olanlar buna dikkat etmelidir. Bunun dışındaki yerel yemekler daha çok et ağırlıklıdır. Etle yapılan yemeklerin yanında çoğunlukla patates servis edilmektedir. Özellikle et yemeklerin yanında gelen özel soslar çok lezzetli. Batı mutfağı ise özellikle fast food ürünleri ile kendini gösteriyor. Tiflis’te çok taze meyve va sebze kullanıldığı için meyve suları çok lezzetli. Fiyatları çok uygun olan bu meyve suları açık ya da şişelenmiş olarak servis ediliyor. Tiflis’te mutlaka Gürcistan şaraplarını da tatmanız önerilmektedir.

Önemli Yerler / Gezilecek Yerler

Sololaki tepesi üzerindeki 3. yüzyılda inşa edilmiş olan Nariqala Kalesi’nin kalıntıları. Bugün ayakta kalan bölüm büyük bir oranda 8. yüzyılda inşa edilmiş. Kale kalıntılarının üzerindeki “Gürcülerin Anası” olarak adlandırılan Kartlis Deda heykeli. (Sol elinde dostlar için bir tas şarap, sağ elinde ise düşmanlara karşı bir kılıç var) Kentin kuruluşunun 1500. yılı anısına 1958’de yapılmış ve Tiflis’in simgesi haline gelmiştir. Tiflis’teki diğer önemli yerler arasında botanik bahçesi, eski merkezde yapımı 5. yüzyıla tarihlenen Sioni Katedrali (Gürcü Ortadokslar için bu katedral en kutsal yapıların başında geliyor), eski merkezde 6. yüzyıl yapısı Ançiskati Bazilikası (Anchiskhati İng) ve 13. yüzyıl yapısı Metechi Kilisesi bulunur.

İpek Yolu, Tiflis’ten de geçtiği için, şehirde halen çok sayıda kervansaray da bulunmaktadır. Eski şehirdeki Abanotubani hamam bölgesi, 17. yüzyılda inşa edilmiştir. Buradaki suların sülfür oranı yüksek olduğundan suyun kemik ağrılarına, nörolojik ve ürolojik problemlere, cilt hastalıklarına iyi geldiği söyleniyor. Eski şehirdeki Garetubani bölgesi. Bu bölgede çok gösterişli sayısız bina bulunur. Ünlü Rustavelis Gamziri caddesi de bu bölgede yer almaktadır. 1,5 km uzunluğundaki caddenin bir ucu Tiflis Özgürlük Meydanı, diğer ucu ise Cumhuriyet Meydanı’dır. Bu cadde üzerindeki Gürcistan parlementosu, Kaşveti (Kashveti) Kilisesi, Gürcü Ulusal Müzesi, Paliaşvili Opera Evi, Rustaveli Akademi Tiyatrosu, Gürcü Bilimler Akademisi de görülmesi gereken yerler arasındadır.

Kültür, sanat ve sosyal yaşam Tiflis’te çok önemli bir yer tutuyor. Şehirde 33 tane tiyatro sahnesi var. En önemli tiyatro sahnesi ise Gribojedov Tiyatrosu. 1845 yılında kurulmuş ve Rus dramaları oynanıyor. 1969 yılında kurulan devlet opera ve balesi de hem mimarisi hem de gösterileri ile kaçırılmaması gereken yerlerden. Şehirdeki botanik bahçe içerisinde doğa ile içiçe bir yürüyüş yapabilirsiniz. Çocuklu seyahat severler içi Tiflis’te kaçırılmaması gereken yerler arasında Helden meydanındaki sirk bulunuyor. Bu sirk, Stalin döneminde inşa edilmiş olan önemli bir eğlence merkezi. Tiflis’te gündüzleri Rustaveli bulvarı üzerindeki kentin en önemli kafelerinde vakit geçirebilirsiniz. Özellikle sanatçıların ve öğrencilerin rağbet ettiği “Vincent” ve 1904 yılında kurulmuş olan geleneksel bir Gürcü kafesi “Lagidsee” en popüler olanlarıdır. Anchiskhati Bazilikası, Sioni Katedral Kilisesi, Narikala Hisarı ve 1851 yılında kurulan Paliashvili Opera Evi, başkentin mutlaka görmeniz gereken noktalarındandır.

Alışveriş / Ne Alınır?

Şehirde çok lüks markalara ait büyük mağazalar ve çeşitli butikler sokakları süslüyor. Tiflis’teki en etkileyici hediyelik eşyalar el yapımı ürünler, halı, seramik, ahşap oyma eşyalar ve şaraptır. Bunların tamamını antika mağazaları ve hediye dükkânlarında bulabilirsiniz. Şarap alacaksanız, sokak marketlerinde fiyatlar biraz daha uygundur. Şehir merkezine 14 km mesafede bulunan Lilo pazarı da vakti olanlar için gezilebilecek önemli bir merkez. Burada haftada iki günü toptan, diğer günler perakende satış yapılıyor.Özellikle perşembe ve pazar günü çok kalabalık oluyor. 17 bin metrekarelik bir alan üzerine kurulu pazarda hemen her şeyi bulmak mümkün. Satılan ürünlerin çoğu tekstil üzerine.

Tatiller / Bayramlar / Önemli Günler

Yeni Yıl (1 Ocak),Ortodoks Noeli (7 Ocak),Vaftiz Günü (19 Ocak),Epiphany (19 Aralık),Uluslararası Kadınlar Günü (8 Mart),Anma Günü (9 Nisan),Kutsal Pazartesi (Mart/Nisan),Paskalya (Mart/Nisan),Bağımsızlık - Cumhuriyet Günü (26 Mayıs),Saint George Günü (23 Kasım),Aziz Meryem Ana Günü (28 Ağustos),Mtshete (14 Ekim),Noel (24-25 Aralık)

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kentin asıl adı “Tbilisi”dir. Bir efsaneye göre Tiflis, MÖ 5. yüzyılda ormanlarla kaplı bir yermiş. Bir gün Kral Vahtang Gorgasal ava çıkmış, Uçan sülünün peşine atmacasını salmış. Ama aradan zaman geçmiş ne sülün ne de atmaca görünmemiştir. Daha sonra ikisi de sıcak suya düşmüş olarak bulunmuşlar. Bu nedenle Kral burayı çok beğenmiş ve hemen bir kent kurmalarını emretmiş. Kente de, orada bulunan sıcak su anlamına gelen “Tbilisi” adı verilmiş. Eski Sovyetler Birliği döneminde, uzun süre ülkeyi yöneten Stalin, Gürcü asıllıydı. Bu nedemle Gürcistan’a ve Tiflis’e oldukça fazla yatırım yapmıştır. Tiflis, mimari ve gelişmişlik açısından dönemin en güzel kentlerinden biriydi. Ancak, eski Sovyet rejimi yıkıldıktan sonra çok şiddetli bir iç savaş başlamıştır. Bu nedenle şehirdeki bir çok eski bina harap olmuştur. Nüfusun yüzde 80’inin Gürcü olduğu Tiflis’te yüzden fazla etnik grup yaşıyor.

Osmanlı hakimiyetinde 500 yıl kalmış Arnavutluk, aynı zamanda Osmanlı’dan kopan son toprak parçasıydı. Arnavutluk 1190’da kuruldu ve Osmanlı buraya 1415’de Akçahisar’ı alarak yerleşti. O yüzden bu topraklarda dolaşırken kendinizi hiç de yabancı hissetmeyeceksiniz. 

Fushe Kruje ovasına hâkim bir mevkide yer alan Kruja’da İskender Bey Müzesi, Sarı Saltuk Dergâhı, Esad Toptanî Paşa Konağı, Kruja Kalesi, Dolma Baba Bektaşî Tekkesi, Osmanlı Hamamı, Murat Bey Camii gezilecek yerler arasında yer alıyor.

Akçahisar Nerededir?

Güneydoğu Avrupa ülkesi Arnavutluk Cumhuriyeti’nin orta kesiminde, Kurje Dağı’nın eteklerinde 600 metre yükseklikte konumlanan Akçahisar, ülkenin başkenti Tiran’a 20 ve Durres kentine 37 kilometre mesafede yer almaktadır. Kasaba, İshem Nehri ve Kruje Dağı arasında bulunmaktadır.

Akçahisar’a Nasıl Gidilir?

Akçahisar’a, ülkenin başkenti Tiran’dan sık sık otobüs seferleri bulunmaktadır. Tiran şehir merkezindeki belediye binasının hemen yanındaki yoldan hareket eden otobüsler, Akçahisar’a doğrudan ulaşmanın en kolay yoludur. Yolculuk ortalama 45 dakika sürmektedir.

Tiran’a ulaşmak için ise hava yolu tercih edilebilir. İstanbul’dan Tiran’a direkt uçuşlar bulunmaktadır ve yolculuk yaklaşık 1 saat 45 dakika sürmektedir. Tiran’a İstanbul’dan kara yolu ile de ulaşmak mümkündür. Bu yolla seyahat etmek biraz daha uzundur ve yaklaşık 15 saat sürmektedir.

Akçahisar (Kruja),  Bektaşi Tekkesi

Sarı Saltuk Dede kültü etrafında odaklanan bir Bektaşî tarikat merkezi olarak da Kruja önemli bir coğrafya. Tekkenin bahçesinde yaşlı bir zeytin ağacının Arnavut Milli kahramanı olarak görülen İskender Bey tarafından dikildiği söyleniyor. Balkanlarda İslamiyet’in yayılmasında bu coğrafyadaki bu gibi Tekkelerin önemli bir payı var.

Akçahisar (Kruja),  Kalesi

Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmiş kale, 600 metre rakıma sahip Kruja’nın en yüksek noktasına kurulmuş. Şehrin ortasındaki Fatih Camii 1478’de Akçahisar Kalesi’nde inşa edilmiş. Her yanı sarp kayalıklarla çevrili kale 800 metre uzunluğunda bir alan ve bunu çevreleyen surlara sahip. Ortaçağ devri şehir büyüklükleri göz önüne alınca kalabalık bir nüfusa ev sahipliği yaptığı anlaşılıyor.

Esad Toptanî Paşa Konağı

Kale içindeki Esad Toptanî Paşa‘nın bir müze haline getirilmiş konağını görmeye değer. Toptanî Paşa’nın1910’lu yıllarda kurduğu Orta Arnavutluk Cumhuriyeti burayı mesken etmişti. Osmanlı Arnavut asker ve siyasetçi Toptanî Paşa, Balkan Savaşları’ndan sonra Balkan Birliği’ne destek vererek, Sırbistan’ın da yardımıyla orta Arnavutluk’ta Merkezi Arnavutluk Cumhuriyeti adı verilen bir devlet kurmuştu.

Bu konak Etnografya müzesi olarak kullanılıyor. Un değirmeni, zeytinyağı çıkarma düzeneği, demircilik işlevi için körük ve âletler, su buharı ile ısıtılan aile hamamı, kumaş dokuma tezgâhı gibi bir çok ihtiyaçça cevap verecek donanımlara sahip.

Eski Osmanlı Çarşısı

Kalenin giriş kısmında uzayan çarşı ise tam bir Anadolu havası estiriyor. Bu çarşının ne kadar güzel olduğunu ancak yavaş yavaş yürüyüp gezdiğinizde anlayabiliyor insan. Balkanlar coğrafyasında bu tip çarşılara sık sık rastlayabiliyorsunuz. Balkanlar gezimde Mostar’da Saraybosna’da Ohrid ve Üsküp’te benzer çarşıları görmüştüm.

Vlore, güneybatı Arnavutluk’un en önemli ekonomik ve kültürel merkezidir, Avlonya ve Vlore Üniversitesi, Vlore Limanı’na ev sahipliği yapmaktadır.

Vlore limanı, İtalya’daki Bari Limanı’na en yakın limandır ve Salento kıyılarına sadece 70 deniz mili (130 km) uzaklıktadır.

Vlore,  balıkçılık ve sanayi sektörü ile oldukça önemli bir liman ve ticaret merkezi olmaya devam etmektedir. Çevresindeki bölgede petrol, doğal gaz, bitüm ve tuz üretilir. Vlore, zeytin ve meyve ağaçlarının çok büyük ölçekli dikimi ile bir tarım merkezi olarak önemli derecede büyüdü. Aynı zamanda gıda işleme ve petrol ihracat merkezi olarak da öneme sahiptir.

Turizm son yıllarda bir çok otel ve eğlence merkezi ile birlikte önemli bir sektör haline gelmiştir. 

Sasan adası ve Karaburun yarımadası ile çevrili bir körfezin kıyısında yer alır. Büyük ve güvenli limanı ile tarih boyunca önemini koruyan şehrin Antikçağ’lardaki ismi Aulon’dur. Daha sonra buraya Arnavutlar Vlorë, İtalyanlar Valona, Osmanlılar da Avlonya adını vermişlerdir. 

Eskiçağ’lardan beri bir yerleşim merkezi olan şehir, muhafazalı limanı sayesinde Roma İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra da ayakta kalmayı başardı. Ortaçağ’larda Avlonya hemen yakınındaki, sahile bakan 370 m. yüksekliğindeki dağın tepesinde yer alan Kanina Kalesi ile birlikte önemli bir geçit mevkii olarak ön plana çıktı. 1417’de Osmanlılar ülkenin iç kesimindeki Berat şehri ve Kanina Kalesi ile birlikte burayı hâkimiyetleri altına aldılar. Bir yıl sonra Venedikliler’in şehri alma teşebbüsleri başarısızlıkla sonuçlandı. Osmanlı hâkimiyeti sağlamlaştırıldıktan sonra burada bir sancak kuruldu. Aynı adı taşıyan sancağın merkezini teşkil eden Avlonya, Osmanlılar’ın Adriyatik sahillerindeki ilk limanı olması sebebiyle ayrı bir önem kazandı. Burada bir tersane kuruldu, ayrıca Osmanlı donanmasının Akdeniz’de girişeceği harekâtlar için mühim bir üs haline getirildi. Kefalonya, Zaklisse (Zakynthos) ve Ayamavra’nın (Levkas) fethinde önemli rol oynadı. 1480’de Güney İtalya’ya sefere çıkan Gedik Ahmed Paşa hazırlıklarını burada tamamladı. 1492’de Himara isyanının bastırılmasında üs olarak kullanıldı. Üs vazifesi gördüğü son Osmanlı harekâtı, 1537’de Kanûnî Sultan Süleyman’ın bizzat idare ettiği Korfu (Körfez) Seferi oldu. Bu sefer sırasında Kanûnî bir müddet burada ikamet etti. Osmanlılar ayrıca şehrin civarında bazı düzenlemelerde de bulundular. İlk defa 1474’te şehrin yakınındaki Vijose nehrinin denize döküldüğü yerde oluşan bataklığı kanal açmak suretiyle kurutmaya çalıştılar. Daha sonra 1551’de aynı maksatla şehrin yanında hastalık kaynağı olan Terbufi bataklığına kanallar açtılar. Bu çalışmaya ait masrafları günlük olarak gösteren Muhasebe Defteri bugün Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunmaktadır (BA, MAD, nr. 55). 

Avlonya’da kale inşası 1537’de Kanûnî’nin emriyle başladı ve muhtemelen 1542-43’te tamamlandı. Bu kale sekizgen şeklinde olup dört hektarlık bir sahayı kaplamaktaydı. Ayrıca kale içine büyük bir kule inşa edilmiş, buraya da toplar yerleştirilmiştir. Kule, Selânik’in meşhur Beyaz Kule’si tarzındaydı. Kaleyi etraflı şekilde anlatan Evliya Çelebi, mimarının Koca Sinan olduğunu belirtirse de bu bilgi kesin olarak doğrulanmamaktadır. Evliya Çelebi kaleyi Balkanlar’daki ve Macaristan’daki benzerleriyle karşılaştırırken buranın ortasında bir cami bulunduğunu yazarak kitâbesini dikkatli bir şekilde kaydetmektedir. Kitâbeye göre cami, daha önce mevcut olan Şeyh Yâkub Efendi Mescidi yerinde Kanûnî tarafından inşa ettirilmiştir. Avlonya Temmuz-Ağustos 1638’de bir Venedik saldırısına uğradı. Avlonya Limanı’na sığınan on altı kadar Tunus ve Cezayir gemisini takip eden Marino Capello emrindeki otuz gemilik Venedik donanması bu gemileri yaktığı gibi Avlonya’yı topa tuttu. Bu hadise Osmanlılar’ı Venedik ile savaş durumuna getirdi ise de uzun müzakerelerden sonra Venedik’in 30.000 duka altın tazminat vermeyi kabul etmesi ile durum yatıştı (Temmuz 1639). Venedik saldırısını ve şehrin umumi görünüşünü tasvir eden büyük bir sulu boya tablo bugün Venedik’te bulunmaktadır. 

Avlonya XVII. yüzyılda önemli ölçüde müslüman nüfusa sahip oldu. Bunların çoğu mühtedi Arnavutlar’dı. Evliya Çelebi, şehrin İslâmî karakterinin ağır bastığı bu dönemi hakkında etraflı bilgi vermektedir. Onun belirttiğine göre, etrafı açık bir yerleşme yeri olan Avlonya yeşil çimenler, bahçeler, bağlar, kestane, zeytin, incir, limon ağaçları ile çevrili idi ve şehir birçok mahalleye bölünmüştü. Bunların arasında Hünkâr Camii, Mumcuzâde, Tabaklar, Hüseyin Ağa, Mahkeme, Çarşı mahalleleri en dikkati çekenlerdi. Bu mahallelerin her birinde cami vardı. Bunlardan sadece Kanûnî Sultan Süleyman Camii kubbeli ve üzeri kurşun kaplıydı. Şehirde bedesten yoktu, fakat çeşitli dükkânlarda her şey satılırdı. Şehirde ayrıca beş mektep, üç tekke mevcuttu. Avlonya aynı zamanda Arnavutluk’un en eski Bektaşî merkezlerinden biridir. Ancak Evliya Çelebi bu hususa çok az temas eder ve sadece Şeyh Yâkub Tekkesi’ni etraflı olarak anlatır. 

1690’daki geçici Venedik işgalinden sonra Avlonya XVIII. yüzyılda gittikçe gerilemeye başladı. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin idarî düzenlemeleri sonucu sancak merkezi olma özelliğini de kaybederek yeni teşkil edilen Yanya vilâyetinin bir kaza merkezi haline geldi. Bu sıralarda kasabayı ziyaret eden Arnavut dili ve Arnavutluk ilmi incelemelerinin kurucusu Georg von Hahn, burayı geri, orman içine serpiştirilmiş 400 hâneden ibaret perişan bir kasaba olarak tasvir eder ve yedi minarenin görüldüğünü belirtir. 1306 (1888-89) tarihli Yanya Vilâyeti Salnâmesi’nde burada yalnızca 490 ev ve dokuz hanın mevcut olduğu yazılıdır. Avlonya kazası ise 22.577 müslüman, 3316 hıristiyan-Ortodoks nüfusa sahipti. Bu rakamlar yerli nüfusun hemen hemen tamamıyla İslâmlaştığını gösterir. 

Osmanlı ordularının acı mağlûbiyete uğradığı Balkan Savaşı sırasında burası Arnavut milliyetçilerinin merkezi oldu. İsmâil Kemal Vlore’nin liderliğindeki Arnavut milliyetçileri, Avlonya’daki bir evin balkonundan bağımsızlıklarını ilân ettiler. Avlonya I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesine kadar da Arnavutluk’un merkezi olarak kaldı. Savaştan sonra İtalyanlar burayı Balkanlar’a yayılmak yolunda önemli bir hareket üssü olarak gördüler. Fakat İtalyan kuvvetleri Arnavut milisler tarafından geri püskürtüldü. Milletlerarası anlaşmalar Avlonya’nın Arnavutluk’a iadesini sağladı. II. Dünya Savaşı’nda şehir geçici bir süre için tekrar yabancı işgaline uğradı ve bundan sonraki kırk yıl içinde süratli bir gelişme ve değişme dönemi geçirdi. Kasaba ve liman tamamıyla modern hale getirildi. Osmanlılar’ın kurutmaya çalıştıkları Terbufi bataklığı verimli bir sahaya dönüştürüldü. Nüfus ise 50.000’e yükseldi. Şehir modernleştirilirken, İslâmî karakteri de yok edildi ve birçok dinî bina yıkıldı. Bu eserlerden bugüne çok az şey kaldı. Yalnız Kanûnî Sultan Süleyman Camii dikkatli bir şekilde restore edildi ve böylece şehrin eski İslâmî geçmişiyle ilgili tek görünür bağ bırakılmış oldu. 

Arnavutluk Vizesi

Arnavutluk ve Türkiye arasındaki vize anlaşmasına bağlı olarak bu ülkeye girişler için vize almaya gerek yoktur. Söz konusu Anlaşma Türkiye ve Arnavutluk vatandaşı diplomatik, hususi, hizmet ve umuma mahsus pasaport hamillerinin, birbirlerinin ülkesine, her altı ay içinde ilk giriş tarihinden itibaren doksan (90) günü aşmayan bir süre için veya transit geçiş maksadıyla vize almadan girebilmelerini öngörmektedir.

Çınar ağaçları süslüyor caddeleri

1431’de, II. Murat zamanında Osmanlı yönetimine geçen kent, Balkan savaşlarında Osmanlı’dan ayrıldı. Beş asırlık Osmanlı hakimiyeti ise kente silinmeyen izler kattı. Osmanlı döneminde Balkanların en önemli merkezlerinden biri olan Yanya, bugün çok sayıda Osmanlı eserine de ev sahipliği yapıyor. Osmanlı’dan miras camiler, medreseler, idari binalar, kentin 500 yıllık Osmanlı geçmişini gözler önüne seriyor. Ali Paşa Camii, Fethiye Camii ve kentin merkezindeki, adını Yanyalı Ali Paşa’nın oğlundan alan Veli Paşa Camii bu eserlerden sadece birkaçı. Osmanlı mimarisinden izler taşıyan evler de kentin tarihine anlam katıyor.  Osmanlı’dan Yanya’ya kalan bir başka önemli miras ise çınar ağaçları. Osmanlı’nın fethettiği kentlere çınar ağacı dikme geleneği Yanya’da da kendini gösteriyor. Kentin meydanlarında, caddelerinde yükselen bu dev çınarlar asırlardır sakinlerine kol kanat geriyor. Osmanlı döneminde pazarların kurulduğu, girişinde ziyaretçilerden para alınan cadde şimdi lokanta ve kafeteryalara ev sahipliği yapıyor. Ancak dönemin zanaatkarlarının taş duvarlı dükkanları bugün farklı bir şekilde de olsa varlıklarını sürdürüyor. Kentteki zanaatkarların el emeği göz nuru eserleri ise vitrinleri süslüyor. Yanya’nın meşhur gümüş işçiliği vitrinlerdeki, takı ve eşyalarında kendini gösteriyor. Ahşap işçiliğinin en güzel örnekleri arasında ise bastonlar yer alıyor.

Gölün ortasındaki adada bir müze ev

Doğal ve tarihi zenginlikleri ile dikkat çeken Yanya, bugün ziyaretçilerine huzurlu, keyifli saatler ve tarih yüklü bir seyahat vadediyor. Kentin merkezindeki Pamvotida Gölü huzurlu anlar geçirmek isteyenlerin başlıca adreslerinden... Gölün etrafında sıralanan kafetarya, lokanta ve parklar günün her saati ziyaretçilerle doluyor. Balık tutmak ve çocuklarıyla vakit geçirmek isteyen aileler göl kenarında buluşuyor.

Yanya’nın incisi Pamvotida Gölü’nde tekne ile çıkılan yolculuk ise ziyaretçileri alışılmadık güzellikte bir adaya ulaştırıyor. Gölün ortasındaki bu küçük ada Yanyalı Ali Paşa’nın yaşadığı son eve de ev sahipliği yapıyor. Ali Paşa son günlerini buradaki yazlık evinde geçirdi. Ev, bugün ziyaretçilerini Osmanlı müziği eşliğinde bekliyor. Bu ev, hem Osmanlı tarihi hem de yanya tarihi için büyük önem taşıyor. Evin avlusu son derece bakımlı ve çiçeklerle bezeli. Ali Paşa’nın bu evin avlusunda öldürüldüğü söyleniyor. Evin iç kısmında özel eşyalarının yanısıra, günlük ihtiyaçlar için kullanılan bakır ve gümüş ev aletlerinden silahlara kadar dönemin yaşam biçimini anlatan eşyalar da müze de sergileniyor. Silahlara özel bir ilgisi olan Ali Paşa’nın özel gümüş işlemeli tüfeği müzenin en çok ilgi çeken parçası. Ali Paşa’ya hediye edilen 1804 yapımı silah ince el işçiliği ile dikkat çekiyor. O döneme ait el yapımı, gümüş işlemeli silahlar ve kılıçlar, hançerler müzede yanyana yer alıyor. İznik’ten ve Kütahya’dan gelen seramik eşyalar da müzenin en çok ilgi çekenleri arasında. Döneme ait kıyafetlerin sergilendiği özel odada zamanın giyiniş tarzı da ortaya koyuluyor. Yanya’nın meşhur gümüş işçiliği ile bezeli kemerler, takılar ve aksesuarlar da göz dolduruyor. Bugün müzeye gelen türk ziyaretçiler de müzede gördükleri tarih karşısında duygulu anlar yaşıyor. Müze, Türk ziyaretçilere, atalarının bu topraklardaki geçmişini hatırlatıyor. 

İç kale, devlet idaresinin merkezi oldu

Osmanlı döneminde müslümanların, hristiyanların ve yahudilerin birarada yaşadığı kent tarihi ve kültürel açıdan da büyük bir zenginliğe sahip. Tarih dolu Yanya’da eski şehri çevreleyen surlar ve kale m.s. 6. yy’da Bizans imparatoru Justinyen tarafından yaptırıldı. Ali Paşa döneminde ise bu surlar içerisinde kalan ve bugün hâlâ Türkçe ismiyle “iç kale” olarak anılan alan devlet idaresinin merkezi oldu. Ali Paşa, Balkanları buradan verdiği talimatlarla yönetti. İç kalenin girişinde bulunan Osmanlı tuğrası kaleye damgasını vuruyor. Kale kapısının üzerinde bulunan Osmanlıca kitabe ise bugün hâlâ iç kaleye giren ziyaretçileri selamlıyor.

1789’dan sonra inşa edilen ve Yanyalı Ali Paşa tarafından kullanılan yapı da bugün Ali Paşa’nın sarayı ismi ile anılıyor. Bugün saraydan geriye çok birşey kalmasa da çok katlı ve odalı olduğu biliniyor. Ali Paşa’nın ölümünden sonra saray 1870’e kadar idari bina olarak kullanıldı. 1870’de yangında zarar gören binanın yerine daha sonra askeri bir hastane inşa edildi ama o da 2. Dünya Savaşı’nda bombalandı. İç kale, Fethiye Camii gibi tarihi unsurlarıyla da dikkatleri çekiyor. Fethiye Camii, Osmanlı’nın yanya’da inşa ettiği ilk idabethane olma özelliğini de taşıyor. İlk kez 1430’da mescit olarak minaresiz inşa edilen mescit, 1795’te Ali Paşa’nın isteği üzerine bugünkü şeklini aldı. 18. yy boyunca ise iç kalenin ibadet merkezi oldu. Pamvotida Gölü’ne tepeden bakan ve eşsiz bir manzaraya sahip olan caminin etrafında ise Osmanlı dönemine tanıklık etmiş dev çınarlar yükseliyor.

Fethiye Camii’nin hemen yanıbaşında yer alan türbe ise Ali Paşa’ya ait. Başı kesilip İstanbul’da sultana sunulan Ali Paşa’nın başsız bedeni 1822’de buraya, eşi Emine’nin yanına gömüldü. Türbeyi çevreleyen demir kafes İkinci Dünya Savaşı’nda çıkarılıdıysa da, 1999’da orijinaline sadık kalınarak tekrar yapıldı. Fethiye camii’nin hemen yanı başında bir zamanlar silah ve mühimmat deposu olarak kullanılan yapı yer alıyor. İç kalenin dar, taş sokaklarında bugün birbirinden güzel mimari öğelere sahip evler bulunuyor. Tek katlı veya en fazla iki katlı olan bu yapılar, Osmanlı mimarisinden de izler taşıyor. Farklı bir mimari yapıya izin verilmeyen bölgede geçmişin tınısı hissediliyor. İç kalenin sokaklarında atılan her adım ziyaretçilere kendini eski bir hikayenin kahramanı gibi hissettiriyor.

Aslan Paşa Camii müzeye çevrilmiş

Bugün Belediye Müzesi olarak kullanılan Aslan Paşa Camii ise Yanya’daki en iyi korunmuş ve en dikkat çekici Osmanlı eserleri arasında yer alıyor. Cami, mimarisi, taş duvarları, Pamvotida Gölünün kıyısındaki konumu ile eşsiz bir güzellik sergiliyor. Bölgede yaşanan isyanların ardından caminin Aslan Paşa tarafından 1618 yılında inşa ettirilmesi, Osmanlının bölgedeki hakimiyetini de vurgulama amacını da taşıyordu. Bugün, göle ve şehrin büyük bir kısmına hakim konumu ile şehrin büyük bir kısmından görülebiliyor bu cami.  Aslan Paşa Camii’nde sergilenen eski eşya ve eserler bölgede osmanlı döneminde var olan çok kültürlülüğü de gözler önüne seriyor. Caminin iç kısmında müslümanlara ait eşya ve eserler sergilenirken giriş kısmının sağında hristiyanlara, solunda ise yahudilere ait eşyalar yer alıyor. İç süslemeleri bugün hâlâ göz kamaştıran camide de Osmanlı döneminden kalmış Kur’an-ı Kerim ve çeşitli kitaplar bulunuyor. Buradaki bakır ve gümüş eşyalar ise Yanya tarihinde demir ve bakır işçiliğinin ne denli ilerlemiş olduğuna bir kanıt olarak ziyaretçilerle buluşuyor. Caminin hemen yanı başında büyük bir medrese bulunuyor. Osmanlı döneminde nice âlimler yetiştirmiş olan bu medrese bugün sadece dışarıdan görülebiliyor. Medresenin hemen yanında bir mutfak ve aşevinden geriye kalanlar bulunuyor.  Bugün hâlâ ayakta olan bir başka Osmanlı eseri ise, Aslan Paşa Camii’nin hemen alt kısmında yer alan büyük Osmanlı kütüphanesi. Bugün kapalı olan kütüphane Osmanlı’nın eğitime verdiği öneme de işaret ediyor.

Tepedelenli Ali Paşa Kimdir? 

OSMANLI İmparatorluğu’nun kendisi için “anavatan” olan Balkanlar’ı kaybetmesinin sebeplerinden biri. Tepedelenli Ali Paşa’nın 18. asrın sonlarında başlattığı bağımsızlık hareketi ve bu hareketin etkisi ile patlayan Mora İsyanı’dır.

Kütahya’dan Balkanlar’a göçeden bir aileye mensup olan olan Yanya Valisi Tepedelenli Ali, 1744’te doğdu. Babasını erken yaşta kaybetti. Hırslı ve hırçındı. Çocuk denebilecek yaşta çete çalışmalarına katıldı. Birkaç sene içerisinde çetelerden birinin reisi oldu, diğer çetelerle seneler boyu devam eden mücadelesi İstanbul’un da dikkatini çekince ardarda makam sahibi oldu. Tepedelenli’nin rütbesi zamanla vezirliğe yükseltildi, koskoca bir garnizon emrine verildi ve Paşa oğullarını da devlet hizmetine alıp vali yaptırmaya başladı. Ama elde ettiği güç zamanın hükümdan İkinci Mahmud’u endişeye sevkedince oğulları ile beraber azledildi ve bunun üzerine isyan bayrağını açtı.

Devlet, Ali Paşa’nın uzun yıllar devam eden isyanını bir türlü bastıramadı. Paşa, Yanya’da müstakil bir hükümdar gibi tantana ile hüküm sürdü, Avrupa devletleri ile görüşmeler yaptı, bir ara Rumlar’ı da ayaklanmaya teşvik etti ama İstanbul’un gönderdiği askeri birliklerin karşısında gücü gittikçe zayıfladı. Oğulları Veliyyüddin ve Muhtar Paşalar, Babıâli’ye teslim oldular. Ali Paşa iki sene boyunca Yanya Kalesi’ne çekildi, idam edilmeyeceği yolunda İstanbul’dan vaad alması üzerine kaleyi terkederek o civardaki Pandeleimon Manastın’na kapandı ama İkinci Mahmud etrafındakilerin de teşviki ile Tepedelenli’nin idamı için ferman çıkarttı.

İşkodra şehrinin İslamlaşması yaklaşık 100 sene içerisinde gerçekleşmiştir. 1500’lerin sonuna doğru Osmanlı belgelerine göre göre şehrin yaklaşık yüzde 70’i İslamlaşmıştır. Bu geçen zaman süresince Osmanlı tarafından şehre Müslüman Türk nüfus yerleştirildiği gibi yerli Arnavut halk da İslam’ı seçmeye başlamıştır.

İşkodra şehri 17. Yüzyılın sonundan sonra farklı bir devre girer. Viyana kuşatmasında başarısız olan ve aldığı yenilgi sonrası gerilemeye başlayan Osmanlı Ordusu için 1683-1699 yılları arasında yaşanan facia dolu 16 yıl, Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki gücünü de zayıflatır. İşkodra da bu durumdan etkilenen yerlerden biri olur.

1700’lerde Osmanlılar tarafından bölgeye biraz da mecburen yerleştirilen önemli Arnavut ailelerinden Busatlic’ler döneminde ticaret gelişmiştir. Yarı bağımsız bir yapı oluşur. Diğer taraftan ilmi çalışmalar açısından da İşkodra bölgenin Arnavut kökenli nüfusu için en önemli merkezi haline geldiği söylenebilir. İşkodra kökenli olup Osmanlı devletinin farklı bölgelerinde hizmet eden önemli ilim adamları yetişir.

Osmanlı’nın zayıflamasıyla beraber İşkodra üzerindeki baskı artmaya başlar. 1878 senesinde Berlin Anlaşması ile kaybedilen topraklardan sonra İşkodra sınır şehri haline gelir. Karadağ tarafından Sırp tehdidine maruz kalan şehir en büyük imtihanını Balkan Savaşları esnasında verir. İşkodra Kuşatması tarihi bir hadisedir. Şehri kuşatan Sırp ve Karadağ güçlerine karşı savunmaya geçen yerel Arnavut nüfus ve Hasan Rıza Paşakumandasındaki Osmanlı ordusu şehri teslim etmez. Karadağ ordusu şehri ağır bombardımana tabii tutar ancak muvaffak olamaz. Katolik Arnavutlardan ve Sırplardan yardım istenir, İşkodra’daki savunma daha da zorlaşır. Osmanlı ordusundaki bütün dağınıklığa rağmen şehir alınamaz. İşkodra direnişi ne yazık ki Osmanlı’nın savaşı kaybetmesi ve ordu içindeki bazı komplolar neticesinde sona erer. Ancak İşkodra 1913’de yeni kurulan Arnavut devletinin sınırlarına dahil edilir. İşkodra aynı zamanda Arnavut milli hareketinin merkezlerinden biridir. Prizren ve Deçanbölgeleri Arnavutluk devleti sınırları içinde yer alamaz ancak İşkodra Arnavultuk bünyesinde kalır. Bu açıdan yeni kurulan Tiran şehri dışında Arnavutluk devletinin esas başkenti İşkodra’dır. Ancak Kral Zogu ve özellikle Enver Hoca zamanında İşkodra’nın İslami kimliği zayıflatılır. Şehrin demografik yapısı da değiştirilir ve Hristiyan Arnavutların oranı artar. Yine de Arnavutluğun az olan din adamlarının çoğu İşkodra kökenlidir. I. Dünya Savaşı sonrasında Arnavutluk’ta başörtüsünün yasaklanması esnasında İşkodra şehri mücadelenin merkezi olur. İşkodra uleması uzun süre başörtüsü yasağınıuygulamada direnir.  

Komunizm yıkıldıktan sonra İşkodra şehri yeniden canlanmaya başlar. Enver Hoca’nın zulüm yıllarında İşkodra’da yıkmadığı tek Camii olan Buşatlı Mehmet Paşa’nın yaptırdığıKurşunlu Camii’nin açılışı 1990 senesinde binlerce kişinin katılımıyla gerçekleştirilir. Diyanet Reisi Hafız Sabri Koçi burada Cuma namazını kıldırır. Ardından Türkiye’deki vakıf ve belediyelerin desteğiyle Arnavutluğun en büyük medresesi İşkodra şehrinde açılır. Tika tarafından da başta Kurşunlu Camii olmak üzere muhtelif İslam eserlerinin yeniden inşaası faaliyetleri yürütülür.

 Ancak şehrin eski İslami kimliğine kavuşması henüz uzak gözükmektedir. İslami birikim zayıflamış, işsizlik ve altyapı yetersizliği birçok faaliyetin önüne geçmiş, Avrupa’nın Katolik nüfusa verdiği destek ekonomik açıdan avantaj sağlamıştır. Hali hazırda İşkodra denildiğinde Türk vatandaşları için çoğunlukla turistik bir gezi canlanmakta, bundan ötesi düşünülememektedir. Yine de Arnavutluk için geleceğin inşaası adına ümit vadedebilen nadir yerlerden biri İşkodra’dır.

Otobüste tanıştığımız yerel insanlarla keyifli yolculuğun ardından Arnavutluk Başkenti Tiran‘a varıyoruz. Tiran bizi sıcakkanlı insanlarıyla karşılıyor ancak ilk görüşte şehre bakışımız bir nebze hayal kırıklığı yaratsa da içimizdeki gezme aşkıyla başlıyoruz Tiran’ı gezmeye…

Arnavutluk (iİgilizcesi Albania)’un en büyük şehri ve aynı zamanda Arnavutluk Başkenti olan Tiran, Osmanlı imparatorluğu tarafından kurulmuş ve yüzlerce yıl Osmanlı himayesinde kalmış.

Her ne kadar 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Yugoslavya birliği içinde kaldığından Osmanlı’dan kalan eserlerin çoğu tahrip edilmiş olsa da, hala birçok Osmanlı eserine rastlamak mümkün ancak şehrin çehresini Yugoslav-Sovyet mimarisi oluşturuyor. Ayrıca İtalya’ya yakın olması sebebiyle de İtalyan etkisini görüyoruz.

Osmanlı döneminden kalan camileri, külliyeleri, hanları görmenin ötesinde, bizi en çok şaşırtan şey insanların biz Türklere olan bakış açılarıydı. Bize karşı olan samimiyetleri özellikle sokakta gezerken amcanın birinin Türkçe ‘Hoşgeldiniz’ diyerek sarılması, bizde büyük şaşkınlık ve tarifsiz bi mutluluk yarattı.

He birde internetten rezervasyon yaptırdığımız otele gittiğimizde, aslında öyle bi yerin olmadığını anladığımızda ve sonrasında yakındaki kafedeki garsonun durumumuzu görüp bizimle uzun uzun yürüyüp, bizi bir motele yerleştirmesini unutamam. Bu sebeplerden dolayı, gezerken çok da yabancılık çekmedik diyebilirim.

Arnavutluk, Balkanların geri kalmış ülkelerinden birisi Bunu, ülkeye ilk girdiğiniz andan itibaren anlıyorsunuz zaten. Arnavutluk’un en büyük şehri ve başkenti Tiran’ın nüfusu 400-600 bin arasında, ülkenin nüfusu ise yaklaşık 3 milyon. Makedonya ve Karadağ arasında kalan Arnavutluk, vizesiz Balkan turu yapmak isteyenler için  inanılmaz ucuz olmasından dolayı bizim de rotamıza girdi. O yüzden, yukarıda yaptığımız rotayı sizlere de öneririm.

Ancak, Hırvatistan, Yunanistan ve Bulgaristan için schengen vizesi almanız gerekiyor.

Biraz da, Arnavutluk hakkında kültürel bilgiler verelim : Ülkenin resmi dili Arnavutça, Arnavutça’dan sonra en çok konuşulan diller İtalyanca ve Türkçe. Bir çok yere gidince, Türkçe konuşan Arnavut halkına denk gelebilirsiniz.

Arnavutluk dini yapısına da kısaca değinmek gerekirse; Arnavutluk’un yaklaşık %70’i müslüman, %20’si katolik, kalan kısmı da ortodoks ve ateistlerden oluşuyor.

“Tiran ne demek ?, Tiran nedir ?” diye merak ediyor olabilirsiniz :  Ona da değinelim: Tiran eski Yunan döneminde siyasi gücü zorla ele geçiren ve onu kötüye kullanan kimse, diktatörlük anlamına geliyor.

Arnavutluk’u gezerken, pratik bilgilere ve Arnavutluk hakkında bilgilere ihtiyacınız olabilir. Ülkenin yüzölçümü 28,748 km² ve bize göre oldukça küçük bir ülke (Türkiye’nin yüzölçümü 783.562 km²).

Arnavutluk para birimi Lek ve 1 lira şuan yaklaşık 35 Lek. Euro, çoğu yerde geçerli ancak siz yine de yanınızda sürekli Lek bulundurun ama size tavsiyem az az bozdurun. Sonuçta Lek, uluslararası geçerliliği olan bir para birimi olmadığından ülkeden çıktıktan sonra bozdurmanız ya da kullanmanız zor gibi. Bİrde kredi kartı geçen yer sayısı çok az. O yüzden yanınızda sürekli nakit olsun. Şehir her anlamda çok ucuz, bütçenizi sarsmadan rahatça gezebilirsiniz.

Ülkenin geneli fakir ama buna rağmen gördüğüm çok sayıda lüks araba beni çok şaşırttı. Ancak öğrendim ki, Avrupa’dan çalıntı arabaların çoğu buraya getirilip, Arnavutluk’ta çok daha ucuza satılıyormuş ve işin diğer ilginç yanı da, ülkeye çalıntı araba sokmak serbestmiş. Her yer Mercedes dolu hatta taksiler bile. Bu arada dünyanın en büyük mafyalarından biri de Arnavutluk’ta bulunuyor. Aman diyelim…

Ülkede işsizlik oranı hayli yüksek. Bu yüzden halk, çevre ülkelere çalışmaya gidiyor. Mesela otobüs yolculuğumuzda bize eşlik edenlerden birkaç tanesi de bu amaçla Yunanistan’da bulunuyorlarmış. Sokaklar, binalar, otobüsler baya eski ve pis durumda; trafik çok kötü. Bu haliyle ülkemizle kıyaslayacak olursak bizim çok çok gerimizdeler. Hatta Türkiye’ye de açık açık hayran olduklarına birkaç kişiyle konuşmamızdan açıkca şahit olduk.

Türkçe’yle bir çok ortak kelime var iki dil arasında. İngilizce pek yaygın değil ancak anlaşmak hiç de zor değil, kısmen Türkçe anlaşabiliyorsunuz ve Arnavutlar oldukça cana yakın insanlar.

Arnavutluk nerede ? Tiran nerede ? Tiran’a nasıl giderim ? Türkiye’den direkt olarak başkent Tiran’da yer alan ülkenin tek havaalanı Tiran Uluslararası Havalimanı’na Pegasus-THY gibi firmalarımız karşılıklı seferler düzenliyor.

Uçak biletlerini ucuza getirmek için erken rezervasyon yaptırırsanız ortalama 300 TL gibi bir ücrete gidiş-geliş ulaşımınızı sağlayabilirsiniz. Arnavutluk uçuşu, yaklaşık 1,5 saat kadar sürüyor.

Havaalanından şehir merkezine gitmek için 2 EUR karşılığında Rinas expressi kullanabilirsiniz. Diğer alternatif olan taksi ise yaklaşık 20 EUR civarında, ancak sağlam bir pazarlık yapmanız gerekiyor. Şehir içinde sadece  taksi ve otobüsler mevcut. Raylı sistemleri yok. Özellikle Balkan turları düşünenler diğer alternatif olan karayolunu da düşünebilirler. Yunanistan veya Bulgaristan’dan başlayıp Arnavutluk-Makedonya-Kosova-Karadağ-Hırvatistan-Bosna-Sırbistan çevresinde alternatif Balkan ülkeleri rotalarınızı oluşturabilirsiniz. Arabayla gezmek eğlenceli olduğu kadar yorucu da olacaktır. Yollar kötü, bu durumu dikkate alarak planlarınızı yapın. Ayrıca tüm belgelerinizin de tam olduğuna emin olun.

Atina’dan sonraki rotamız olan Tiran’a otobüsle yaklaşık 10-11 saatlik uzun ve yorucu yolculuğun ardından vardık. Yunanistan’dan çıkışta ve Arnavutluk’a girişte sınırlarda vize derdi olmadan pasaport kontrollerini de atlattıktan sonra Tiran’a ulaştık. Balkanlar’ı otobüs ile gezecekseniz, otobüs bileti bulma konusunda sıkıntı yaşamazsınız. Gittiğiniz her ülkede, bir sonraki ülkenin biletini erkenden alın. Hepsi bu kadar aslında.

Tarih boyunca Osmanlı, İtalya ve Yunanistan gibi birçok milletin egemenliğinde kalan Arnavutluk, diğer Balkan ülkelerinde olduğu gibi mutfak kültüründe de bu durumdan etkilenmiş. Mutfakları bizim damak tadımıza yakın diyebilirim ve Türk mutfağından birçok tadın yanı sıra özellikle son dönemde yaygınlaşan İtalyan mutfağından tatları da bulabilirsiniz. Arnavutluk’un meşhur yemekleri arasında Arnavut ciğeri (Bildiğinizden ciğerden farklı, tamamen onlara özgü), Elbasan tava, Goulash (Çorba), Pita, Cacık, Biberli Tiran Fergesesi, byrek adını verdikleri üçgen şeklinde olan şehrin birçok yerinde satılan peynirli böreği sayabiliriz. Bu arada Trileçeyi mutlaka deneyin. Ben gittiğim yerlerde oranın meşhur yemeklerini denemeden kolay kolay geçmem, bazı ülkelerde riskli aslında özellikle Asya ülkerinde ama dediğim gibi, bizim mutfağımıza çok yakın yemek kültürleri. O yüzden kafanızda soru işareti olmasın bu noktada. Fiyatlara gelecek olursak gayet ucuz ve lezzetli. Hatta fiyatlar bizi baya şaşırttı ucuzluk noktasında.

Birçok yerde görebileceğiniz kafelerde İtalyanların meşhur ekspressosunu ve pizzasını da deneyebilirsiniz. Kafe ve restoranlar daha çok Blok bölgesinde. Burada Dajkua ve Taiwan güzel alternatifler. Zaten aşağıda Tiran restoran önerilirini de vereceğim :

Tiran’da nerede ne yiyelim diye soranlara önerilerimi sıralıyayım öyleyse;

Block caddesi üzerindeki Era Restaurant Pizzeria’da Arnavut ve İtalyan yemeklerini tadabilirsiniz. Yemekleri lezzetli ve fiyatlar oldukça makül.

XIX. asrın başlarında Rusya tarafından suni olarak kurulan, Ermenistan’ın arazisinde asırlar boyu Türk insanı, bu coğrafyada yaşamış, Türk kültürü ve medeniyetinin bölgede yerleşmesine hizmet etmiştir. Ermenistan arazisinde, Türk menşeli coğrafi isimler; dağ, dere, ova, şehir, köy, akarsu ve göl adları ile bölgenin etnik yapısının Türk menşeli olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır. Bugün Ermenistan’ın başkenti Erivan olmak üzere, bütün bölgede Türk hâkimiyeti dönemine ait (XI-XIX) yüzlerce mimari eserin varlığı Kafkasya’nın Türk coğrafyasına ait olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır. Erivan şehri XIX. yüzyılın başında tarihi, sanatı, kültürü, medeniyeti ve demografik yapısıyla bir Türk şehri idi.

Anadolu’nun, Kafkaslardaki coğrafi sınırını göstermesi açısından Osmanlı vesikalarında dikkati çeken bir husus Revan ve Eçmiyazin’in Anadolu coğrafyasında kabul edilmesidir.

Bizans çağında “Anadolu’nun Doğu Kilidi” sayılan ve göçlerle, istilalar yolu üzerinde bir kapı olan Ermenistan’ın fethi ile bu bölge, Türk hâkimiyeti altına alınmakla kalmamış, gelecekte Anadolu’ya yapılacak akınlara da yol açmıştır. Nihayet böylesine sistemli, planlı ve programlı olarak başlatılan, fakat aralıksız yıllarca devam eden akınların tek gayesi Ermenistan’ı Bizans’tan koparmak ve onu Türk Vatanı haline getirerek, asıl hedef olan Anadolu ve Bizans topraklarının fethinde üs olarak kullanmaktı.

Bilindiği üzere Selçuklu Türkleri Malazgirt Savaşı öncesi, Anadolu’ya yönelik Türk akınlarını, Ermenistan üzerinden düzenlenmişlerdir. 1028 yılında Arslan Yabgu’ya bağlı Türkmenler, Ermenistan üzerinden Anadolu’ya girmişler ve Bizans topraklarına yönelik akınlar yapmışlardır. 1042 yılında da Ermenistan’a giren on beş bin kişilik Selçuklu Ordusu Vaspuragan havalisine (Van Bölgesi) kadar ilerlemişlerdir.

1064 tarihinde Selçuklu Sultanı Alp Arslan Anı ve çevresini fethederek bu toprakları Selçuklu hâkimiyeti altına almıştır. Anı ve çevresini 1045 yılında Bizans Orduları işgal etmişti. 1064 yılında Anı ve Kars bölgesinde kesinlikle bir Selçuklu-Ermeni çatışması vuku bulmamıştır. 1045 yılında Bizanslılar Bagratuni Krallığı’nın varlığına son vererek Anı ve Kars bölgelerindeki Ermenileri tehcire (göçe) tabi tutmuşlardır. Ermeni tarihçi Asoghik’in ifade ettiği üzere Ermeniler, Selçukluları kurtarıcı olarak karşılamışlardır. Bu tarihlerde Selçuklular bir Ermeni Devleti yada Prensliğinin topraklarını istila ve işgal etmemişlerdir.

Bilindiği üzere, Ermeniler kendilerine “Hay” vatanlarına da “Hayistan” adını vermişlerdir. Hay ve Hayistan ancak Ermeni milletinin dilinde ve yazısında mevcuttur. Bu Arap, Batı ve Türk dillerinde “Ermeniyye, Armenia, Armiyani, Ermenistan” adları verilmiştir. Şüphesiz bu isimler Ermeni Milleti’nin adı olmayıp, bu coğrafi bölgeye verilen addır.

1071’den sonra Ermenilerin yaşadıkları yerler, önce Selçukluların sonra sırasıyla İlhanlıların, Karakoyunlu ve Akkoyunluların ve kısmen de Safevilerin yönetiminde kaldı.

Erivan, Timur zamanında bir köy olarak ortaya çıktı ve sadece XVI. yüzyılda Şah İsmail zamanında bir şehir hüviyeti kazandıktan sonra, yine aynı zamanda şimdiki ismini aldı.

Fatih’in Doğu Anadolu hâkimiyeti için Uzun Hasan ile yaptığı savaş bir ölçüde Osmanlıların bugünkü İran coğrafyasını doğrudan ilgilendiren, doğuya yönelişlerinin ilk adımını oluşturdu.

Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran seferinden sonra, Revan surları önünde konakladığından bahsedilmesi ile bu şehrin adı ilk kez Osmanlı tarihlerinde yer almıştır.

Tebriz’den kışlamak üzere, Aras soluna geçip Karabağ’a giren Yavuz Sultan Selim ile ordusunun Aras’ı geçtikten sonra Bayburt’a varınca uğradıkları konakları ve olup bitenleri en doğru olarak günü gününe resmi “Çaldıran Ruznamesi’ nden öğreniyoruz. Bu eserde şunlar anlatılıyor.

“29 Receb” (20 Eylül 1514) Çarşamba günü “Nehr-i Aras geçilip Alınca-Kal’ası’nın yukarı tarafındaki Kesikkünbet”e varıldı. 20 Perşembe Nahçıvan Şehri’ne 1 Şaban (22 Eylül) Cuma günü (Batı Karabağ veya Nahçıvan-Karabağı da denilen) Karabağ şehri yakınlarına ulaşıldı. Ertesi gün Nahçıvan’ın “Ahmedbeg-Zaviyesi daha gün Sederek’e ve 4 Şabân’da “Çukur-Sâ’ad’la (Revan) bağlı “Hacı Lalalu” yanından geçilerek, “Büyük-Vedi” ile “Küçük-Vedi” köyleri arasında yerleşildi. 26 Eylül günü Çukur-Sa’ad dan Zengi-Çayı geçilrek İrevan şehri yakınlarına ulaşıldı. Ertesi gün İrevan şehrine alınarak Osmanlı topraklarına katıldı. 7 Şaban’da Çukur-Saad bölgesinin önemli yerleşmelerinden ve Ermenilerin dini merkezi olan Üçkilise (Eçmiyazin) fethedildi.
XVI-XVIII. yüzyıllar arasında Osmanlı-Safevi ilişkilerinin karakterini etkileyen faktörlerin başında, jeopolitik, ekonomik ve dini faktörler yer almış ve bu faktörlerin iki devlet arasındaki ilişkilerin çeşitli aşamalarında önemli rolleri olmuştu. Osmanlı-İran savaşlarında Revan şehri hem Osmanlılar hem de Safeviler için stratejik önem arzeden bir şehirdir. Bu yüzden de Revan şehri iki devlet arasında sık sık el değiştirmiştir. Şüphesiz Revan’ın bu coğrafi konumundan kaynaklanan bu el değiştirmeleri Revan’ın etnik yapısını da etkilemiştir.

Erivan, Safevi hükümdarı Şah İsmail’in de önem verdiği şehirlerden biridir. Şah İsmail kumandanı Revangulu Han’ı Erivan’ın hâkimi olarak tayin ettikten sonra şehrin imar edilmesi için de gerekli emirleri vermiştir. Erivan kalesi Şah İsmail’in emri ile (1509-1510) yedi yıllık bir inşaat süresince Revangulu Han tarafından inşa edilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde bu bölgedeki muhtelif faaliyetlerde Revan şehrinden bahsedildiği görülmektedir. Revan’ın Osmanlı topraklarına katılması, III. Murat döneminde Özdemiroğlu Osman ve Ferhat Paşaların Demirkapı’ya kadar yaptıkları seferlerle olmuştur.

Yıl 991 (M. 1583) İslâm askeri menzilden menzile ilerleyerek Revan ülkesine vardı. Bu bölgeler bir iki yıl içinde öncekinden daha bayındır bir hale getirilmiş, imar edilmemiş bir yeri bırakılmamıştı. Çevredeki her köy, üçer, dörder yüz binadan oluşan birer kent ve kasabaya dönüşmüştü. Osmanlı hâkimiyeti döneminde Revan ve çevresi yüksek bir kalkınma düzeyine kavuşmuştu. Halkın refah seviyesi de çok yüksekti.

Şark seferi serdarlığına tayin olunan Ferhat Paşa komutasındaki Osmanlı orduları 22 Recebde (11 Ağustos 1583) Kars’a ulaşmış ve müteakiben güzergâhta bulunan Şuregel ve Talin harap kaleleri Ferhat Paşa’nın emri ile tamir ettirilmiştir. Osmanlı ordularının daha sonra Revan önlerine gelmesi üzerine, Safevi valisi Tokmak Muhammedî Han, Revan’ı tahliye ettiği öğrenildi. Şehre ulaşıldığında civardaki bağlar içine konulup Tokmak Han’ın kasrını ortaya alan bir kale inşa olundu. Sekiz kule, beş demir kapı, bir cami ve hamamı ihtiva eden iç kale ve kırk üç kuleli dış kale 45 gün içinde tamamlandı. Beylerbeyliğine de Hızır Paşa tayin olundu.

Revan 1590 yılında Safeviler ile imzalanan antlaşma sonucu Osmanlı Devleti’nde kalmıştır. Osmanlılar Doğu Anadolu ve Revan’ı Safevilerden alarak Osmanlı topraklarına katmıştır. Osmanlılar Revan’ı fethettiklerinde doğuda 470 yıldan beri herhangi bir bağımsız Ermeni Devleti mevcut değildi.

Revan 1604 yılında Şah Abbas tarafından işgal edilerek Safevi topraklarına katıldı. Başta Revan olmak üzere Osmanlı doğu vilâyetleri alt-üst edilip, ziraî ve iktisadi hayat felce uğratıldı; her tarafta zulüm, asayişsizlik, can emniyetsizliği hakim kılındı ve en mühimi büyük halk kitleleri esir edilerek İran’a sürüldü.

Revan kalesi küçük bir kale olmasına rağmen hudut üzerinde bulunması sebebiyle önemi büyüktü. Kalenin muhafızı Emirgüneoğlu Tahmasb Kulu Han idi. Revan kalesi 1635 Temmuz sonlarında (12 sefer 1045) muhasara edildi; kalede on iki bin muhafız vardı. Revan muhasarası onbir gün sürüp kale muhafızı Emirgûne oğlu kaleden çıkararak padişahla görüşüp kaleyi teslim etti. Sultan Murad Tahmasb Kulu Han’a Yusuf adını ve vezirlik verdi.

Revan kalesi tamir edilip içine onikibin asker, cephane konup muhafızlığı Vezir Murteza Paşaya bırakılarak sefere son verildi. Revan’ın alınmasından, yedi buçuk ay sonra kış esnasında İranlılar tarafından muhasara olunmuş, mevsim dolayısıyla yardım gelmeyince 1636 Nisanında (1045 Şevval 24) Revan şehri yeniden İranlıların işgali altına düşmüştür. 17 Mayıs 1639 tarihli Kasr-ı Şirin Antlaşması ile Osmanlı Devleti Revan’ı İranlılara bırakmıştır.

XVIII. asrın ortalarında Azerbaycan toprağında kurulan hanlıklardan biri de Erivan Hanlığı’dır. Bu hanlık, Nadir Şah’ın hâkimiyeti devrinde bağımsızlık mücadelesine başlamıştır. “Çar Muharebelerinin Salnamesi” adlı eserde 1747 yılında Nadir Şah, kendisine tabi olan bölgelerden aldığı haracın miktarını o kadar artırmıştı ki, yerli feodaller ona karşı silâhlı isyana teşebbüs etmişlerdir. İsyan neticesinde birçok şehir ve Erivan İran’ın tabiliğinden çıkmıştı.

15 Mart 1747 tarihinde Azerbaycan’a gelen Rusya Nümayendesi M.M. Golitsin İran’ın birçok vilayetinde vergilerin ağırlığı yüzünden Nadir Şah’a karşı isyanların başladığını ve bu isyanlardan biri de Erivan şehrindeki isyan olduğunu bildirmekte idi. 1747 yılının Mayıs ayında Nadir Şah Horasan’da öldürüldükten sonra Revan’da yerli feodal Mir Mehdi Han’ın liderliğinde başlayan isyan sonrası İran’daki iç kargaşalıklardan da yararlanan Mir Mehdi Han eski Çukursaad Beylerbeyliği’nin büyük bir bölümünde bağımsız bir hanlık kurmakla birlikte, komşu hanlıklarının da topraklarına göz dikmiştir.

Rusya çarı I. Petro’nun 1723-1724’de Kafkslar’a inmesi ile Rus Hükümeti Hıristiyan Gürcü ve Ermeni prenslikleri ile ayrı ayrı dostluk ve ticaret antlaşmaları imzalamıştır. Taraflar arasındaki bu andlaşmanın, 1783 senesinde muhteviyatı değiştirilerek yenilendiğini görmekteyiz. Bu yeni andlaşmaya göre Ruslar, Hıristiyan Gürcü ve Ermeni prensliklerini İran ve Osmanlı Devletine karşı korumayı vaadediyordu.

Rusya’nın Kafyasya’ya inmesi, Büyük Petro’nun vasiyeti gereğince Hindistan’a, Akdeniz’e İstanbul’a sahip olmak için yapılacak bir hareketin başlangıcı idi. Rusya’nın yüzyıllar boyunca Anadolu ile İran’ı istila etmek istemesi, Hindistan ile Boğazları elde etmeye çalışmasıyla ilgiliydi. Rusya’nın Kafkasya’ya doğru yayılması, Ermeni tarihinde yeni bir sayfa açıyordu. Ermeniler Rusya’daki Eçmiyazin çevresinde birleşerek, Rusya’nın yardımıyla Kafkasya’da başta Revan olmak üzere Türk yerleşim bölgelerini işgal etmeye çalışıyorlardı.

Revan hâkimi Mehemmed Han Gacar, İran hükümetinin izlediği siyasetten rahatsızdı. Revan halkının çoğunu Rum ülkesine gönderdi. Kendisi de kaleye çekilerek Rusya’dan yardım istedi. Knyaz Sisiyanov Erivan’ı almak maksadı ile sefere çıktı. Üçkilise (Ecmiyadzin) yakınlarında Kırkbulak denilen yerde ordularının dört katı olan Abbas Mirza komutasındaki İran ordularını mağlup etti. Daha sonra Rus kumandanı Revan’ı kuşattı. Fakat Rus ordularının erzak sıkıntısı çekmesi ve ordu içinde salgın hastalıkların baş göstermesi üzerine kuşatmaya son verilerek 1219 (1805) Gürcistan’a geri çekilmek zorunda kaldı.

XVIII. yüzyılın sonları ile XIX. yüzyılın başlarında Kafkasya’yı işgal etmeye başlayan Rusya’nın başlıca hedefi Revan Hanlığını ele geçirmek olmuştur. Kafkasya’yı ele geçirmeyi mutlak bir zaruret olarak değerlendiren Ruslar, işgallerini kolaylaştıracak her türlü yola başvurmuşlardır.

1804-1805 yıllarında Revan ve Bakü Hanlıkları, Gürcü menşeli Tsitsianov tarafından Rus hakimiyeti altına alındılar. 1810 yıllarına doğru Kafkasların büyük bir kısmı Rusların eline geçmişti. Rusya’nın sınırları, bu suretle Doğu Anadolu’ya dayanmış Anadolu için Rus tehlikesi başlamış bulunuyordu.

1827’de Ekim ayında Rus orduları Serdar Abad ve Abbas Abad kaleleri önünde bir hayli can kaybından sonra bu kaleleri ele geçirmiş ve Revan kalesini sarmıştır. Bir ay devam eden kuşatmada çetin savaşlar verildikten ve çok kan akıttıktan sonra Ruslar Revan’ı İran kuvvetlerini komuta eden Hasan Han’dan almışlardır. 1826’da Gence ve Aslandüz’de Ruslarla yaptığı büyük meydan muharebesinde yenilen İran Şahı Abbas Mirza, Revan’ı kaderine terk etmiş ve bu savaşlarda hiçbir yardımda bulunamamıştır.

22 Şubat 1828-5 Mart 1828’de Rusya ile İran’daki Devleti Kaçarlar arasında Türkmençayı antlaşması yapılmıştır. Antlaşma ile Kars Eyaleti’nin doğusundaki yarı müstakil Revan-Türk Hanlığı bölgelerinden Gümrü ve Doğu-Şüregel ile Sürmeli çukuru (şimdiki Iğdır ve Tuzluca Bölgesi) gibi Aras’ın iki yanındaki yerlerde Rusya idaresine geçmiş ve Ağrı Dağı Türkiye İran-Rusya sınırlarının kavuştuğu bir yer olmuş, bu durum 1877 Savaşına kadar devam etmiştir.
Rus Çarı I. Nikola, kendisinden önceki Rus çarları gibi bir Türk düşmanı idi. “Osmanlı Devleti’ni ortadan kaldırmak”siyaseti artık Rusya’nın dış siyasetindeki ana prensiplerinden biri haline gelmişti.

Rus Çarı I. Nikola, Ermenilerin yerleştirildiği bir Revan ve Nahçıvan Hanlıklarını içine alan bir Ermeni bölgesi (Armiyanskaya Oblast) kurduğunu ilan etmiştir. Rusya böylece merkezi Revan olmak üzere Ermeniler için bir yerleşme bölgesi oluşturmuştur.

1828’de Kars ve 1829 Erzurum ile Bayburt ve Muş kuzeyine değin istilâ eden Ruslar, 1830’da bu bölgelerden çekilirken yanlarında götürdükleri 40 bin Ermeni göçmenini Revan vilâyetine ve Ahıska bölgesine yerleştirerek Azerbaycan ile Anadolu Türklüğü arasında fizikî bir set, Hıristiyan duvarı oluşturmaya çalışmıştır.
Yeni kurulmuş olan İran’daki Kaçar hanedanı için Kafkas bölgesinde (İran varlığının azınlık olarak bulunduğu yerler), saldırgan Rus kuvvetlerinin önüne set çekebilmesi için hayati önem taşıyordu. Küçük başarılar elde edilse de Kaçar Hanedanının Kafkasya siyaseti müspet gelişme sağlayamadı. Gürcistan’ın ve Ermenistan’ın Hıristiyan bölgeleri Rus Ortodoks vesayetinde “bağımsız” oldular.
Kafkasya’da bugün Ermenistan olarak tanınan coğrafi bölgede yaşayan milletler arasında Ermeniler hiçbir zaman çoğunluk teşkil etmemişlerdir. Erivan da dahil olmak üzere bölgenin her tarafında Türkler çoğunlukta idi.

Çarlık Rusyası; 1804-1813 ve 1826-1828 yılları arasında Rusya-İran savaşları esnasında; İran ve Türkiye’den Zakavkasya’ya (Transkafkasya) bilhassa Dağlık Karabağ’a göç ettirilen Ermenilerle bölgede Ermeni nüfusunun artmasına çalışmışlardır. Sadece 1826-1828 yıllarında Rusya-İran savaşlarında İran’dan 18 bin Ermeni ahalisi göç ettirilmiştir. Bilindiği üzere 1826-1828 Rusya-İran savaşlarının Rusya’nın üstünlüğü ile sona ermesi ve iki devlet arasında imzalanan Türkmençay Antlaşmasına göre; İran Ermenilere herhangi bir zorluk çıkarmadan kendi arazisinden geçmelerine izin vermiştir. Bu anlaşma ile Ermenilerin İran’dan Ermenistan’a bilhassa Karabağ’a kalabalık kitleler halinde geçmelerine zemin hazırlamıştır. 1828-1830 yılları arasında İran’dan 18 bin Ermeni ve Osmanlı ülkesinden 84 bin Ermeni göç ettirilerek onların sayıca çok az oldukları Gümrü ve Erivan bölgelerinin en verimli topraklarına yerleştirilmişlerdir.

1823-1827 yılları arasında Dağlık Karabağ %91’i Türk, %8.4’ü Ermeni idi. Erivan’da da %76’sı Türk, %13.5’i Ermeni halkı yaşıyordu. Erivan’da XIX. yüzyılın sonunda Türk nüfusu %75 iken bu oran I. Dünya Savaşı sonrasında %4.3’e kadar düşmüştür. Bilindiği üzere Çarlık Rusyası Eriven’ı bir hanlık olarak Ermenilerden değil, ahalisi Türk, fakat İran işgalinde olduğu için İranlılardan aldığı tarihi bir gerçektir.

XIX. yüzyılın başlarında Rus Alimi İ.İ. Şavrov “Zakavkazya’da Rus Menfaatleri İçin Yeni Tehlike” adlı eserinde yazdığına göre, “XX.asrın başlangıcında Zakawkazya’da yaşayan 1.300.000 Ermeni’den bir milyondan fazlası bu bölgenin yerli ahalisi değildir. Onlar buraya bizim tarafımızdan yerleştirilmiş” diyerek Rusya’nın Kafkasya’da Türk toprakları üzerinde Ermenistan devleti kurma siyasetine dikkati çekmektedir.

Ruslar, 1827 yılı Kasım ayında Erivan’ı İranlılardan geri aldıktan sonra, orada bulunan zamanın Rus yazarları uzaktan Erivan kalesinden pek çok cami minaresinin göründüğünü ve kale alındıktan sonra ahalinin çoğunluğunun Türk olduğunu görmüş ve eserlerinde belirtmişlerdir. Kısacası XIX. yüzyılda Erivan’ın bir Türk şehri olduğunu Rus kaynakları da doğrulamaktadır.

Erivan Hanlığı’nın siyasi tarihi gibi, sosyal ve iktisadi vaziyeti de araştırmacılar tarafından tam olarak incelenmemiştir. XVII. asrın sonlarında İran’da başlamış hem siyasi ve hem de iktisadi buhran, XVIII. asrın başlarında daha da artmıştı. Nadir Şah’ın silâh gücü ile kurduğu devlet parçalandıktan sonra, ülkede merkezi hakimiyeti ele geçirmek taht-taç ve toprak uğrunda çıkan kanlı feodal iç savaş daha da şiddetlenmişti. Birbirini takip eden saray entrikaları merkezi hükümeti daha da zayıflatmış ve İran’a tabi feodaller İran’ın hâkimiyetinden kurtulmuşlardır. Böylelikle Azerbaycan’da uzun süren İran hâkimiyeti de son buldu. Lakin Azerbaycan arkasından tarih sahnesinde tek devlet değil de müstakil ve dağınık hanlıklar şeklinde görülmüştür. Bu hanlıklardan biri de Erivan Hanlığı idi. Azerbaycan’ın kuzey batısında yerleşen bu hanlığın başkenti Erivan şehri olmakla beraber idari bakımdan 15 bölgeye ayrılmıştır.

1.Kırkbulak, 2.Zengibasar, 3.Garinbasar, 4.Vedibasar, 5.Şerur, 6.Suran, 7.Derek, 8.Saatlı, 9.Tala, 10.Seyidli, 11.Serdarabad, 12.Garpi, 13.Abran, 14.Dereçiçek, 15.Göyçe bölgeleri.

Erivan kalesi sanat tarihi bakımından Türk Dünyasının önemli merkezlerinden biridir. Erivan kalesinin 60 burcu mevcuttur. Kaledeki Han sarayı XVII. asrın nadir mimarlık incisi olan Gök Mescut, bu bölgeyi geçen seyyahları kendisine hayran bırakmıştır. Kalede 7 mescit, erkek ve kadın hamamları ve Gürcü, Culfa, Serdar, Tağlı, Sulu, Susuz, Hacı Ali adlarında kervansaraylarda Erivan’ın önemli bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.

Erivan Kalesi’nden bahseden seyyah ve araştırmacıların kaydettikleri bazı toponimler şunlardır; Şileçi, Demirbulak, Bağçalar, Yoncalık, Börkçü Mahalleleri; Gürcü, Culfa, Serdar, Tağlı, Sulu, Susuz, Hacı Ali Kervansarayları; Demirbulak, Kırkbulak, Delmebulak, Serdar Bulakları; Geredçay, Kırkbulak, Zengi Nehirleri, Dere Bağı, Demirbulag, Derekent, Şehir, Abbas bağları; Mescit Meydanı, Zal Hal Meydanı, Fehle Meydanı, Büyük Meydan, Şehir Meydanı Gök Mescit, Kale Mescidi, Hacı Beyim Mescidi, Zal Han Mescidi, Günlüklü Mescit, Günbezli Mescit, Şehir Mescidi, Novruzeli Mescidi, Hüseynali Mescidi, Kanlı Tepe, Üçtepe, Kızıl Tepe...

Hanlıklar devrinde merkezi şehir olan Erivan yeşilliklerde donanmış bir şehirdi. Kale duvarı Zengiçay Köprüsü, Demirbulak Mahallesi, Abbasdarı, Köşeli, Abagayat, Karabağ, Zokalkale adlanan yerlerden geçerek Zengiçay’ı tarafına dönüp bir daire oluşturuyordu. Kale dahilindeki sahanın önemli bir bölgesini bağlar teşkil ederdi. Revan kalesi, idari bakımdan üç mahalleye ayrılırdı. Şehir mahallesi; Topbaşı mahallesi ve Demirbulak mahallesi en geniş sahayı tutardı. Erivan şu yönden Azerbaycan’ın diğer şehirlerinden farklı idi. Şirinsulu Kırkbulak çayı Abbasdere, Şehir, Demirbulağı ve Hosrovabad adlanan sahalardaki bağları sulayarak Zengi çayına akardı.

Erivan’da 8 mescit Müslümanlara hizmet ederdi. Her bir mescidin kendi mektebi vardı. Hüseyin Ali Han Mescidinde 200 öğrenci tahsil alırdı. Revan’da Seher ve Topbaşı mahalleleri arasında Pazar yerleşirdi. Burada kervansaray tacir ve sanatkâr dükkânları vardı. Revan kalesinde yedi kervansaray mevcuttu.

Erivan Ağrı vadisinin kuzeyinde Zengi Nehri’nin sahilinde yerleşen tarihi Türk-Oğuz yurdudur. Revan muhtelif tarihlerde Çukur-Saad vilâyetinin Revan Hanlığı’nın merkezi olmuştur. Azerbaycan Türkçesinde İrevan/Erivan muhtelif kaynaklarda Erivan, Türkçe’de Revan olarak adlanan bu şehre Ermeniler Yarevan demektedirler.

Tarihi kaynaklarda İrevan adına ilk defa M.Ö. VII. rastlanmaktadır. Şehir, Urartu Kralı I. Erkişti tarafından M.Ö. 782 yılda inşa edilen Edebuni Kalesi’nin Harabalıkları  yakınlarında kurulduğu iddia edilmektedir. Ermeni ilim adamları Erivan tarihini daha eski tarihlere götürmek ve kendilerinin de bölgenin eski halkı olduklarını ortaya koymak gibi gülünç bir uğraş içine girdiklerini görmekteyiz. Çünkü ne Erivan’ın ne de Erebuni kalesinin şimdiki Ermenilere yani Haylara ve onların bilhassa ilimde ihtilâflı olan ecdatları ile tarihi bir bağlarının olmadığı bir gerçektir. Aslında Ermeniler Erivan’ın eski bir yerleşim yeri olduğunu ispat etmekle bu arazilerde Türk-Oğuz Milleti’nin çok eski tarihlerde bu bölgelerde yaşadıklarını doğrulamaktadır.

Ermeniler’in dini merkezi Eçmiadzin’dir. Ermeni Patriği de Yerevan vilâyetine bağlı Eçmiadzin Kilisesi’nde ikâmet etmekte idi. Bu şehir Türk kaynaklarında “Üç Kilise” adıyla geçmektedir. Ermeniler Ermenistan’daki çeşitli yerleşim yerlerinin adlarını değiştirmelerine rağmen, maalesef Hıristiyan taassubu ve Vatikan düşüncesi doğrultusunda buranın adını değiştirmemişlerdir.

Oğuz Türkleri’nin yaylağı Ağrı dağımızı Ermeniler kendi coğrafyaları içinde göstermek için Ağrı dağına önce “Ayrarat” “Ararat” daha sonra da “Masis” adını vermişlerdir. Hâlbuki Ağrı Dağı Türk-İslâm dünyasının manevi ve stratejik bölgelerinden biridir. Dede Korkut kitabında “Arkuri-Yatan Ala Dağ” deyiminin başındaki ilk sözden geldiğini yazmaktadır. 1635’de Revan seferine katılırken bu dağı gören Kâtip Çelebi, bugün bile çevresindeki halkımızın söylediğine uyarak bu dağın adını “Cihannüma” adlı eserinde hem “Argı” hem de “Agrı” şeklinde yazmıştır.

Alagöz dağı Türkçe olup, ilkçağlardan beri Ermenistan’da yaşayan Azerbaycan Türklerinin yaylak yerleri idi. Ağrı dağı etekleri ve Sürmeli Çukuru Orta Asya Türk Dünyasıyla Anadolu Türk Dünyası arasında tarihi, iktisadi, kültürel bir geçiş noktası olması özelliğiyle Oğuz Türklerini birleştiren, bütünleştiren bir kavşak noktasıdır.

Ermeniler dağlar güzeli Türk’ün Oğuz’un “Gökçe Gölü”nü Ermenileştirerek “Sevan Gölü” olarak değiştirmişlerdir. Sevan Gölü’nün adı Urartu dilinden Ermeni diline geçmiş “su” sözünden alınmıştır. Lâkin eski Ermeni kaynaklarında Sevan adına rastlanmaz. Gökçe Gölü’nün Sevan olarak adlandırılması 1930 yılındadır. Tarihte Gökçe bölgesi Azerbaycan Türklüğünün arazisi olmuştur. V. Asır Ermeni tarihçisi Moisey Horenski eserinde Ermenilerin bu araziye yerleşmesinin Ermeni Kralı Artaşes (M.Ö. XI. Asır) ait olduğunu yazmaktadır.Gökçe Bölgesi, Azerbaycan Türklüğünün yoğun yerleştiği ve vatan bildiği bir Türklük coğrafyasıdır. Lakin XIX. asırda Türkiye, İran ve Rusya’dan getirilen 45 bin Ermeni, Azerbaycan Türklerinin topraklarından zorla atılması ile Gökçe Bölgesine yerleştirilmiştir.Bugün Rusların yardımıyla Ermenilerin zorla işgal ettiği Gökçe Gölü, Aygır Gölü sahillerinde, Borçalı ovasında at koşturan, avlanan yiğitler kimin atalarıdır? Erivan’daki Şehir Mescidi, Köprü Kulağı Mescidi, Tepebaşı Mescidi, Kale Mescidi, Serdar Kalesi ve Kervansaray gibi muhteşem eserleri kim inşa etmiştir? Krasni bölgesindeki Karakoyunlu, Ararat yöresindeki Afşar, Ecmiadzin bölgesindeki Türklenli, Artaşat yöresindeki yine Karakoyunlu v.s… köylere verilmiş soyadları hangi millete mahsustur? Elbette bu soruların muhatabı Oğuz Türkleri’dir. Erivan toprağının altı da, üstü de Türk Milleti’ne aittir. Şurası da bir gerçektir ki, Erivan XIX. yüzyılın başına kadar bir Türk-İslam beldesi olma misyonunu sürdürmüştür.

    Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümüwebarsiv.atauni.edu.tr (Yrd. Doç. Dr. Erol KÜRKÇÜOĞLU)

Bölge, bugün Kosova sınırlarında bulunan Kosovska Mitrovitsa bölgesi ile Bosna-Hersek sınırları dahilinde bulunan Rudo Bölgesi’ni de kapsamaktaydı.

Bugün Sırbistan Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalan alanda, Yeni Pazar, Syenitsa, Tutin, Novi Varoş, Priyepolye, Priboy şehirleri yer alıyor. Karadağ sınırları içerisinde ise Akova, Taşlıca, Berane ve Plav şehirleri bulunmaktadır. Sancak, Goliya, Rogozna, Javor, Zlatar ve Bihor dağlarıyla çevrelenmiş bir konumdadır.

Bölünmüş bölge Sancak’ın nüfusunun ne kadar olduğuna ilişkin kesin sayılar bulunmuyor. Bölgede Boşnakların çoğunlukta olduğu ise çeşitli kaynaklarda ifade ediliyor. 1991 yılında yapılan Yugoslavya’da yapılan nüfus sayımında bölgenin toplam nüfusu 420 bin olarak belirlenmiştir. Sayımdan, nüfusun 278 bininin Sırbistan’da, 162 bininin ise Karadağ’da yaşadığı ve toplam nüfusun yüzde 54’ünün Müslüman olduğu sonucu çıkmıştır.

Kısa tarihçe

Sırp tarihinde Sancak bölgesi 11. yüzyılda kurulan bir Sırp Krallığı’nın adı olan Raşka veya Güneybatı Sırbistan olarak anılıyor.

Yeni Pazar bölgesi, 14. ve 15. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu’na katıldı. Osmanlı Devleti’nin 15. yüzyıla kadar kurulan Anadolu, Rumeli ve Amasya eyaletlerinin arkasından, Balkanlar’da Bosna 1590 yılında eyalet haline getirildi. Özerk bir yönetim birimi haline gelen Yeni Pazar Sancak’ından, ilk kez, Bosna eyaletinin yedi bölgesinden biri olarak 1578’de söz edildi. 

Osmanlı İmparatorluğu’nun 1699’da başlayan gerileme döneminde Avrupa’ya karşı akınlarında anahtar rol oynayan Bosna ve dolayısıyla Sancak bundan sonra imparatorluğun savunmasında da aynı şekilde önemli bir işlev üstlendi.

1878 Berlin Antlaşması çerçevesinde Osmanlı sultanının hakimiyeti korunmakla birlikte Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’na Bosna’da asker bulundurma hakkı verildi.

Bölge 1908’de Osmanlı kontrolüne girse de, 1912’de meydana gelen I. Balkan Savaşları’nda Sırbistan ve Karadağ tarafından işgal edilerek ikiye bölündü.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Hırvat, Sloven ve Sırpların oluşturduğu, daha sonra Yugoslavya adını alacak imparatorluğa dahil olan Sancak’ta bu dönemde Müslümanların zor şartlarda yaşadılar ve birçoğu, Türkiye dahil çeşitli yerlere göç etmek zorunda kaldı.

Dönemsel olarak yaşanan etnik krizler sonrası Yugoslavya’daki Josip Broz Tito yönetimi tarafından 1943 yılında özerk bölge ilan edilen bölgenin bu statüsü uzun sürmedi.

1945 yılında Sancak’ın özerkliğinin elinden alınmasının sebebi olarak etnik, ekonomik ve siyasi yeterliliğin Sancak’ta mevcut olmadığı öne sürüldü. Sancak’ın Sırbistan ile Karadağ arasında paylaştırılmasına karar verilerek, bölge ile ilgili 1913 yılındaki sınırlara geri dönüldü.

Bosna Savaşı döneminde, hem Sırbistan, hem de Karadağ yönetimleri tarafından şüpheyle karşılanan Müslümanlara karşı bölgede, zaman zaman ölümlere neden olan şiddet eylemleri yapılsa da, savaşın yoğun şiddetine benzer olaylar yaşanmadı. Bu dönemde de Sancak’tan göç eden Müslümanlar oldu.

Savaş sonrası dönemde kurulan Sırbistan-Karadağ bünyesinde kalan bölge, Karadağ’ın 2008 yılında bağımsızlığını ilan etmesiyle, her ne kadar Sırbistan tanımasa da, dünyanın büyük bölümünün algılamasına göre iki farklı ülke sınırlar içinde yer almaya başladı.

Şehir Sofyadan 259 km ve Bulgaristanın ikinci büyüklükteki Plovdivten 90 km uzaklıkta bulunmaktadır. Şu anda şehre 132 km uzaklıkta bulunan en yakın hudut kapısı Kapitan Andreevo Bulgaristanı Türkiye Cumhuriyeti ve Yunanistan Cumhuriyeti ile bağlamaktadır. Kırcaali ilçesine yıllar boyu çok sayıda sanayi, inşaat ve ticaret şirketlerinin tesisi için önemli miktarda yatırımlar sağlanmıştır. Böylelikle o Kırcaali ilinin ekonomi merkezi durumuna gelmişti.

Nufüs Yapısı; Kırcaali belediyesinde 1990 yılında başlayan nüfusun azalması 2001 yılında da devam eder. Bunun sebebi herşeyden önce olumsuz nüfus artışıdır. 01.03.2001 tarihine karşın Belediyenin devamlı nüfusu 70 196 kişiye çıkar, buna 34 524 erkek ve 35 672 kadın dahildir. Belediyenin 45 muhtarlığına bağlı 118 meskün yeri vardır. Belediye nüfusunun yüzde 60’ı Kırcaali şehrinde ikamet etmektedir, bu da belediyenin yeterince kentleşmiş ve yaşam şartları oldukça iyi olduğunu gösterir. Diğer yandan halk köylerde kalabilmesi için yaşam kalitesini artırmak ve bunun için altyapı ve bir çok iş yapılması gerekir. Birleşmiş Milletler Teşkilatının yaptığı insan gelişimi sıralamasında Bulgaristan’ın toplam 262 belediyesinden Kırcaali 85-inci yerde gösterilmiştir

Müzesi; Kırcaali bölgesel tarih müzesi faaliyetini Güney Bulgaristanın Doğu Rodoplarında gerçekleştirmektedir. Bu müze, bölgenin tarihi anılarını taşıyan kültürel değerlerini incelemek, korumak ve yayınlamak için 1965 yılında kurulmuştır. Genel fonu 19-u tarih öncesi, 122-si antik ve 37-si orta çağdan olan yaklaşık 37 000 nümune içermektedir. Kayıtlı kültür abidelerin 30-u milli değer taşımaktadır.

Turizm

Eğridere yöresi doğal tarihsel ve diğer zenginlikleri ile tatil ve turizm aktiviteleri için çok geniş bir seçenek yelpazesi sağlamaktadır. Şehre 7 km mesafede bir tatil ve turizm tesisi olan “Beli Brezi” yer almaktadır. Kendine özgü bir ağaç türüne sahip olan tesis 3680 dönüm arazi üzerine kuruludur. Temiz havası Akciğer rahatsızlıkları ve Alerjik hastalıkların tedavisi için bir nimettir. Sağlık bakanlığı tarafından “Milli öneme sahip tesis” olarak adlandırılmıştır. Turistik önem teşkil eden diğer objeler Rodop dağlarının en yüksek tepesi olan Aladağ, Arda nehri sahilleri, Kırcaali barajı, Şeytan köprüsü, Stoyan köprüsü ve Momini Gırdi (hanım göğsü) Tepesi’dir. Çok güzel bir iklime sahip olan bölgenin bitki örtüsü de çeşitlilik göstermektedir, bölgede birçok ağaç türü bulunmaktadır. Bölge avlanmak isteyen, balık tutmak isteyen ve gezmek isteyenler için küçük bir cennet köşesidir. Bölge özellikle domuz, tilki ve kurt gibi değerli av hayvanları ile dikkat çekmektedir.

Kültür 

Alakasız konuları alaylı bir dille ifade etmek için kullanılan meşhur “Eğridere’nin topalını Bağdat’ta görmüşler’ deyiminde bahsi geçen şehirdir. Ayrıca Türkiye’nin Bursa vilayetinde faaliyette bulunan“ “Eğridere Kültür ve Dayanışma Derneği” ismi altında bir dernekleri bulunmaktadır. Yazar Sabahattin Ali’nin doğduğu ve babası Yüzbaşı Ali Selahattin’in 1912 yılına kadar görev yaptığı kenttir. 31 Mart 2007 tarihinde Sabahattin Ali’nin 100. doğum yılı Eğriderede bir toplantıyla kutlandı. Koşukavak (Krumovgrad), Bulgaristan’da Kırcaali ilinde, 2005 nufusu 8500 olan, Türklerin yoğun olarak yerleşik olduğu bir şehirdir. Şehir son dönemde Adatepe’deki siyanürle altın aranması tartışmalarına konu olmaktadır. 

Koşukavak adını kavak ağaçlarının yanında yapılan at koşularından almaktadar. Armadaki at ve kavak yaprakları bunu temsil etmektedir. 1934’te Bulgarca adı Birinci Bulgar Devleti hükümdarı Krum (taht: 803 814)’dan gelen “Krumovgrad” olarak değiştirildi. 1934’te ilçedeki köylerin adları Bulgarca adlarla değiştirildi. Koşukavak’ın resmî adı Krumovgrad oldu. 1985 yılında köyler Bulgar Polisleri tarafından kuşatılarak Türklerin zorla isimleri değiştirildi 1989’da birçok Türk Türkiye’ye göç etti.  Bulgaristan’ın güneyinde Doğu Rodop Dağları’nda, Burgaz nehri kıyısında kurulmuştur. Yunanistan sınırına yaklaşık 17 kilometre uzaklıktadır.ü 1989 yılına kadar nüfusu %80 türk müslüman, %15 pomak müslüman ve %5 bulgar ortodoks’tan oluşmaktaydı. Kasabada yaklaşık 600 yıllık bir cami de bulunmaktadır.Mestanlı (Momchilgrad), Bulgaristan’da Kırcaali ilinde, 2005 nüfusu 17.000 olan, Türklerin yoğun olarak yerleşik olduğu bir şehirdir.  Osmanlı döneminde 1450-1500 yılları arasında bölgeye Anadolu’dan Karamanoğulları beyliğine bağlı oymaklar yerleştirilmiştir. Bölge halkına Bulgarlar Konyarlar denmektedir. Aynı hitap Yunanlılar tarafından da kullanılmaktadır.  Bölge coğrafi olarak Batı Trakya’nın bir parçası olarak bilinir.  Mestanlı halkının %95’i Müslüman olan Türklerle meskundur. Bu Müslüman Türkler arasında Alevi-Bektaşi inancına sahip köyler de mevcuttur. Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. 

Kırcaali (Kardzhali), güneydoğu Bulgaristan’da, Kırcaali ilinin ve Kırcaali Belediyesinin merkezi. Nüfusu 76.232 kişidir (2006 verileri). Tren istasyonu bulunmaktadır. Kırcaali’den Hasköy ve Gümülcine (Yunanistan) yönlerine karayolları uzanır.

Coğrafya

Kırcaali ilçesi Bulgaristan’ın Güneydoğu kısmında yerleşiktir. Kırcaali ilçesi Doğu Rodop dağlarında en büyük ilçedir. Kırcaali ili topraklarının %20’sini ve ülke topraklarının % 0.51’ni teşkil eder.  Kırcaali ilçesi 45 muhtarlıktan ibaret 117 yerleşim yerini kapsamaktadır. Haskovo, Stambolovo, Momçilgrad, Ardino ve Çernooçene ilçeleri ile sınırdaştır.  Kırcaali şehri sadece ilçenin doğal idari, ticari, kültür ve sanayi merkezi değil, Doğu Rodopların da bir merkezi olarak gelişmiştir.  Şehir Sofya’dan 259 km ve Bulgaristan’ın ikinci büyüklükteki şehri Plovdiv’den 90 km uzaklıkta bulunmaktadır. 

Şu anda şehre 132 km uzaklıkta bulunan en yakın hudut kapısı Kapitan Andreevo Bulgaristanı Türkiye Cumhuriyeti ve Yunanistan Cumhuriyeti ile bağlamaktadır. 

Kırcaali ilçesine yıllar boyu çok sayıda sanayi, inşaat ve ticaret şirketlerinin tesisi için önemli miktarda yatırımlar sağlanmıştır. Böylelikle Kırcaali ilinin ekonomi merkezi durumuna gelmiştir. 

 Sırbistan’ın UNESCO Dünya Mirası, Novi Pazar

Belgrad’dan kara yoluyla 4 saatlik mesafede olan Novi Pazar, belirgin bir Türk kültürüne sahip.

 Nüfusunun nerdeyse % 90’ı Müslümanlardan oluşan kent diğer Sırp şehirlerine göre bakımsız bir görüntü çiziyor. Diğer yandan Taş Devri’ne dek uzanan bir yerleşim geçmişine sahip olan kentin mimarisi, yakın devirlerde ve özellikle Osmanlı dönemindeki yapılardan oluşuyor. Kosova’dan önceki son durak olan Novi Pazar, aynı zamanda Sırbistan’ın UNESCO Dünya Mirası. Sırbistan’nın eski başkenti olma özelliğine de sahip olan Novi Pazar Stari Ras ve Bizans tarzı Sopoćani Manastırı’na ev sahipliği yapıyor.

17’inci yüzyıla tarihlenen Türk Kalesi ve 15. yüzyılda yapılan Türk Hamamı, Novi Pazar’ın olduğu kadar Sırbistan’ın da en eski Türk eserlerini oluşturuyor. Novi Pazar’ın gezilecek diğer yerlerinden ise 15. yüzyıl yapısı olan ve İshakoviç döneminde inşa edilen İsa Bey Kulesi, 16. Yüzyılda Müslihüddin Abdülgani tarafından faaliyete geçirilen Altun Alem Camii ve 17. Yüzyıla tarihlenen Emir Ağa Konağı öne çıkıyor. Dilerseniz, Novi Pazar’a birkaç kilometre uzaklıkta yer alan ve tarihi ve arkeolojik bölge olan Pliska’yı da ziyaret edebilirsiniz. Bulgaristan’ın ilk başkenti olan Pliska dışında, kente 4 km mesafedeki bir Sırp Ortodoks manastırı olan Djurdjevi Stupovi Manastırı’nı gezebilirsiniz. 1196-1996 yılları arası yapılmış St. Peters Kilisesi ise, şehre 2 km uzaklıkta bulunuyor. Şehre 15 km uzaklıktaki bir manastır olan Sopacani’ye giderken Sırbistan’ın ilk yerleşimlerinden olan Ras’ın kalıntılarını da görebilirsiniz. 

13’üncü yüzyıl yapısı olan Sopacani Manastırı, 9’uncu yüzyıldan kalma eski manastırın kalıntılarının içine inşa edilmiş. Freskleri oldukça güzel olan yapının restorasyonunu ise UNESCO üstlenmiş. Çevresindeki yemyeşil manzaraya ise hayran olmamak elde değil. 

Batı Trakya kentlerinin Osmanlılar tarafından fethedildiği 1387 yılında Kavala şehri de Osmanlı hâkimiyetine girmiştir. Drama ve Serez’i 1383 yılında fetheden Deli Balaban ve Lala Şahin Paşa tarafından şehir savaşmadan; barış yolu Osmanlı topraklarına katılmıştır. Fethin ilk yıllarında Osmanlı devletinin Kavala’da biraz yumuşak bir idare ile şehri yönetmeye kalkması üzerine ortaya çıkan otorite boşluğundan faydalanan Cenevizliler Kavala’yı işgal etmişlerdir. Bunun üzerine Yıldırım Bayezid Han 1390 yılında Kavala’yı tekrar almıştır (Darkot, 1979; Kiel, 2002). 

Rodos seferine çıkmadan önce Kanuni Sultan Süleyman şehirdeki su problemi için günümüze kadar ayakta kalabilen bir su kemeri inşa ettirmiştir. Saraydan yetişmiş ve Kanuni Sultan Süleyman’ın veziri olan İbrahim Paşa da şehrin gelişmesi ve İslamlaşması için bir cami, bir sebil, bir hamam, üç zaviye, bir mescid inşa ettirmiştir (Türkoğlu, 1990).

Kavala, 16. yüzyıl başlarında canlı bir liman şehri olarak yeniden önem kazanmasını ve gelişimini bir Osmanlı veziri (Makbul ve Maktul) İbrahim Paşa ile iki sultana yani I. Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’a borçludur. 1512-1520 yılları arasında tahtta kalan Sultan I. Selim, yarımadanın tepesinde, yaklaşık 1387 yılında tasfiye edilen eski Bizans müstahkem mevkilerinin yerindeki Kavala kalesinin inşaatını tamamlatmıştır. Ayrıca Seyyah Pierre Belon’un da gözlemlerine göre şehrin yeniden canlandırılması için planlı ve köklü tedbirler alındığı anlaşılmaktadır. Şehre yerleştirilen Müslümanlar ve ticareti geliştirmek için getirilen Macar Yahudileri sayesinde nüfus yönünden büyük bir sıçrama gerçekleştiren Kavala, fiziksel olarak da gelişmiş ve ilk kez bu tarihlerde gösterişli Müslüman mabetleri ve eserleri ile donatılmaya başlanmıştır.

Bu dönemde inşa edilen ve günümüzde de varlığını hâlâ sürdüren iki önemli eser, İbrahim Paşa Camii ve Kavala su kemeridir. Kentin siluetine hâkim olan ve günümüzdeki sembolü konumundaki su kemeri Kanuni tarafından yaptırılmıştır. Evliya Çelebi’den edinilen bilgilere göre ise; kemer, bir konak uzaklıkta bulunan suyun şehre taşınması için çok büyük masraflarla inşa edilmiştir. 16. yüzyıl ortalarından itibaren Kavala, Makedonya ile Trakya bölgesinde üretilen başta tütün olmak üzere çeşitli tarım ürünlerinin dış dünyaya gönderildiği bir liman konumuna gelmiştir (Arslan, 2010).

17. yüzyılda gelişmesini sürdüren kenti 1667 yılında ziyaret eden Evliya Çelebi, taştan yapılmış evleri, beş camisi, limanın

yakınlarında yer alan depoları ve müstahkem kalesi ile adeta bir masal kenti gibi tanımlar. O yıllarda Kavala’nın tamamı 5 mahalleden meydana gelmekte olup 500’ü İbrahim Paşa Camii civarında bulunan Aşağı kalede ve 200’ü de küçük iç kalede olmak üzere toplam 700 hanenin varlığından söz eder (Temelkıran ve diğerleri, 1976). 18. yüzyılda nispeten durgun bir görünümde olan Kavala’yı 1799’da ziyaret eden Fransız Seyyah Felix Beaujour, olsa olsa 3.000 civarında nüfusunun bulunduğu bir yerleşim yeri olarak kaydetmektedir. Kavala, 19. yüzyılın başlarında özellikle Drama ve İskeçe bölgesinde yetiştirilen tütünün ihracatı için en büyük yükleme limanı konumuna gelerek hızlı bir gelişme göstermiştir. 5 asır Osmanlı hakimiyetinde kalan Kavala şehri, Birinci Balkan Savaşı’nda önce Bulgaristan’ın daha sonra da Yunanistan’ın idaresine geçti. 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması sonucunda gerçekleştirilen zorunlu mübadele ile de Kavala’da yer alan Türkler Anadolu’ya göç etmiş ve Anadolu’dan gelen 25 bin Rum’da şehre yerleştirilmiştir.

Kültürel Olaylar ve Etkinlikler

Çoğunluğu yaz aylarında olmak üzere çok çeşitli kültürel aktiviteye ev sahipliği yapan Kavala’da en önemli etkinlik Philippi Festivali’dir. İlk olarak 1957 yılında yapılmaya başlanan festival Temmuz-Eylül ayları arasındaki dönemde tiyatro gösterileri ve müzik konserlerini içermektedir. Şehrin ve Yunanistan’ın en önemli kültürel etkinliklerinden birisidir.

Temmuz ayında düzenlenen bir diğer festival ise Cosmopolis’tir. Uluslararası Cosmopolis Festivali dans ve müzik grupları, geleneksel ulusal mutfaklar, sinema ve festivale katılan ülkelerin sergiledikleri ürünler ile Kavala’nın eski kentinde düzenlenmektedir. Bir diğer etkinlik ise Giannis Papaioannou Festivali’dir. Festivalde konser ve müzik seminerleri yer almaktadır. Ilios ke Petra Festivali’de (Güneş ve Taş) Temmuz ayında düzenlenmektedir. Her sene Nea Karvali’deki Akontisma’da yapılan festival, yurtdışından gelen çeşitli dans grupları ile folklorik dans gösterilerine sahne olmaktadır. Kavala’nın eski kentinde düzenlenen bir diğer festival ise Wood Water Wild Festivali’dir. Yunanistan’ın en büyük açık alan festivali Mayıs ayının son hafta sonu ya da Haziran ayının ilk hafta sonu düzenlenmektedir. 2.5 km’lik bir güzergaha  sahip olan festival de, müzik gösterileri, el işi ürünlerin bulunduğu açık hava pazarı, açık hava etkinlikleri (okçuluk, tırmanış) gibi birçok aktivite yapılmaktadır. Önemli etkinliklerin bir diğeri ise Kavala Air Sea Show’dur. Haziran ayının son günlerinde gerçekleştirilen etkinlik her yıl gerçekleştirilen bir hava gösterisidir.

Kavala şehrine giden turistler için çok çeşitli konaklama imkânları ve seçenekleri mevcuttur. Beş yıldızlı otellerden daha ekonomik küçük pansiyonlara kadar çeşitlilik mevcuttur. Zeytinyağlı yemekler ve geleneksel Akdeniz mutfağının lezzetlerini tatmak mümkündür. Kavala’da hediyelik olarak mağnet ve geleneksel ürünlerin yanında Kavala kurabiyesi de ünlüdür. Bu kurabiye; badem, un ve pudra şekerinin mükemmel bir birleşimidir. Türk mutfağına Osmanlılardan miras kalan bir lezzet olup, Mübadele döneminde Kavala Limanından, Trakya’ya geçen göçmenler sayesinde yayılmış ve kısa sürede herkes tarafından sevilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman Su Kemeri

Kanuni tarafından yaptırılan bu su kemeri, evvelden beri su kıtlığı çeken Kavala şehrinin su sıkıntısını gidermek için inşa ettirilmiştir. Nitekim öyle de olmuştur. Bu su kemeri yapıldıktan sonra şehir daha da gelişmeye başlamıştır.  Evliya Çelebi eserinde bu su kemeri için;

“Kanuni Sultan Süleyman’ın bir konak yerden dağları ve belleri deldirerek 60 gözlü bir su kemeri yaptırıp bir kayadan bir dağa ulaştırdığını ve yüksekliğinin 60 metre olduğunu” yazar (Araslı, 1986). Şehrin çıkışına yakın bulunan su kemeri Gümülcine yolu üzerinde yer almaktadır. Kemerin fiziksel özelliklerine bakacak olursak, 5 metre açıklığa ve 4,5 metre genişliğe sahiptir. İki yamacı birbirine bağlayan bu su kemerinin yüksekliği yaklaşık 20 metredir. Su kemerinin bazı kısımları 18. yüzyılda tadilat geçirmiş olup, bazı noktalarında kuş evleri yer almaktadır (Turan ve İbrahimgil, 2004).

Kavala’nın Turizm Çekicilikleri

Kavala genel olarak tarihi ve kültürel zenginliğinden kaynaklanan önemli bir turizm potansiyeline sahiptir. Ancak bunun yanı sıra bir liman ve sahil kenti olması nedeniyle de plaj turizmine imkân sağlamaktadır. Yılın belli dönemlerinde yapılan festivaller, Kavala mutfağına özgü yemekler, alışveriş imkânları Kavala turizminin önemli çekiciliklerindendir.

Tarihi ve Kültürel Yapılar

Kavala’da inşa edilmiş olan müzelerin (Arkeoloji Müzesi, Deniz Müzesi, Tütün Müzesi, Kavalalı Mehmet Ali Paşa Müzesi) yanı sıra birçok kilise ve katedral de vardır. Şehrin yüksek kesiminde Akropolis ve Kavala Kalesi yer almaktadır. Evliya Çelebi bu bölgeye yaptığı ziyaretlerinde Kavala Kalesi’nden uzun uzun bahsederken iç kaleyi, orta ve aşağı hisarları da anlatmıştır. Bölgede yer alan eserleri şu şekilde zikretmiştir: Orta Hisar da 200 ev bulunduğunu bunların bağı bahçesinin olmadığını ve kaya üzerinde olduklarını yazar. Bununla beraber 3 cami bulunduğunu, bunların Alaca Cami, Bey Cami ve Suhte Cami olduğunu söyler. 1 tane de mescid bulunmaktadır. Aşağı Hisar da ise 500 tane ev olup bahçeleri fazla yoktur. 5 mahalleden oluşan bu Aşağı Hisar da 5 adet cami vardır. Bunlardan İbrahim Paşa Cami’ni uzun uzun anlatmaktadır. Bir de mescit yer almaktadır (Kahraman, 2010, s.113-115)

 19. yüzyıla ait olan Selanik Salnamesi’nde yazan bilgilere göre Kavala şehri bir sancak merkeziydi. Şehirde 7 cami, 2 mescid, 16 han, 5 medrese, 3 kilise, 1 sinagog, 12 okul (8 Müslüman, 4 Hristiyan) mevcuttu (Yapar, 2007, s.255).

Günümüzde ise Kavala da belli başlı eserler ayakta kalabilmiştir. Bunlardan ilk göze çarpanlar Mehmet Ali Paşa Külliyesi,

İbrahim Paşa Cami ve Kanuni Sultan Süleyman’ın yaptırdığı Su Kemeridir.

***

Kavala, denize konumu ile Marmaris, altından yol geçen su kemerleri ile İstanbul’a benzeyen bir Osmanlı şehri olarak Yunanistan da karşımıza çıkıyor. Kavala, etekleri Ege denizinin sularına salınmış yeşil başlı bir gelin gibi sabahın ilk ışıklarında bizi karşılıyor. Durgun bir deniz, heybetini kaybetmeyen kale, öteden günümüze hatıralar taşıyan su kemerleri ilk gözümüze çarpanlar oluyor Su kemerlerinin altından geçiyoruz. Günün ilk ışıkları su kemerlerinin arasından sızarak kaldırımlara düşüyor. Güvercinler güneş ışıklarının raksına eşlik ediyor. Limanın kenarında Park edip ediyoruz. Limandaki tekneler dalgaların ritmi ile gelenleri selamlıyor. Kale ve İmarethane bir yarım ada şeklinde denize uzanıyor. Yarım ada ile ana kara arasında  su kemerleri gerdan gibi duruyor. Sanki kaleyi deniz alıp götürecek de su kemerleri onu tutuyor gibi bir izlenim veriyor.

Pargalı İbrahim Paşa tarafından yaptırılmış.Su kemerleri ile beraber şehir kalkınmış. Elli iki metre yüksekliğinde altmış kemer bulunuyor.

Osmanlı eseri olan bu imarethane mahkemelik kolmuş. Mahkeme Mısır’daki vârislerine iadeye karar vermiş. Yunanlı bir işadamı da onlardan kiralayıp restore etmiş.Ege denizi manzaralı otel olarak hizmet veriyor. Şehrin kale çevresi bir Osmanlı şehri görünümünde dar sokaklar, Arnavut taşı yolar bize yabancılık çektirmiyor. Kavala tütün işletmeciliğinin en büyük merkezlerinden birisi olmuş. Şehirde türün müzesi bile bulunuyor. Yunanlılarla asırlarca evli kalmış sonrada boşanmış aileler gibiyiz. Acılarımız ve mutluluklarımız beraber yaşanmış. Balkan savaşlarından sonra yollarımız ayrılmış. Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan mübadele anlaşmasına göre Anadolu’dan Kavala’ya,  Kavala’dan Anadolu’ya göç olmuş. Yunanlıların en iyi yaptıkları işin paketleme olduğunu Kavala kurabiyelerini alırken öğreniyoruz. Üzerinde bol pudrası bulunan çok lezzetli kurabiyeler bir o kadar özenle hazırlanmış kutulara konularak satılıyor. Ağzımızda kavala kurabiyesinin nefis tadı, gözümüz bir deniz mavi bir çam yeşile yol manzarasının eşliğinde bu küçük Yunan şehrini geride bırakıyoruz.

Doğal Çekiciliklerİ

Kavala’daki en önemli doğal çekicilikler, 13 tanesi mavi bayraklı olan ve uluslararası standartlarda kalitesi belgelenen kumsallardır. Kavala ilinin batı kesiminden başlayarak hareket eden birisi sırasıyla Ofrinio, Karianis, Sarakinas, Mirtofito, Eleohoriou, Almira plajlarını görür. Deniz, kum, güneş turizmi için oldukça elverişli olan şehirde daha sonra Yunanistan’ın kuzey bölgelerindeki en güzel sahillerden Ammolofus’a varılır. Bu plaj ve etrafında turistler için tavernalar, balık lokantaları ve gece kulüpleri yer almaktadır. Şehre yaklaşırken Paliu, Toskas ve Batis plajlarını, şehrin içinde Kalamitsa, Rapsani ve Perigiali sahilleri görülmektedir. İlin batısına doğru devam edildiğinde ise Ammoglossa sahili yer almaktadır. Bu bütün sahil ve plajlar Kavala’nın yerli halkı ve turistler için önemli turizm alanlarıdır. Kavala halkının plaj keyfi için Taşoz adasını tercih ettiği de bilinmektedir. 

Kavala’da tatil yapan turistler birçok su sporu, yelkenli sporlar, binicilik, parkur, tırmanma gibi spor aktivitelerini de gerçekleştirebilmektedir. Özellikle yelken Kavala sahillerinde dersleri verilen ve yerli yabancı turistlerin ilgili oldukları bir alandır. Bunların yanı sıra Kavala’nın dağlık alanlarında yer alan köylerde yerel lezzetleri tatmak, doğada vakit geçirmek, dağ yürüyüşleri yapmakta mümkündür.

Kudüs Tarihi

Kudüs şehri ilk olarak Ofil Tepesinin Silvan Köyüne bakan kısmında kuruldu, tepede bir su pınarı vardı ve insanlar su ihtiyaçlarını oradan karşılıyorlardı. Daha sonra bu tepeden Bizita Dağına ve Moriya tümseğine yerleştiler.

Kudüs tarihteki en eski şehirlerdendir. Tarihçiler Kudüs’ün inşa ediliş tarihi için kesin bir şey söylememektedirler. Mescid-i Haram’dan 40 yıl sonra kurulmuştur. Tarihi kaynaklara göre Kudüs şehri kurulduğunda çölden ibaretti, ne vadi ne de dağlara rastlanıyordu. Milattan 3000 yıl önce, Şehre ilk hicreti Arap Kenâniler yaptı. Bu göçler Arap yarımadasının kuzeyine gerçekleşmiştir. Daha sonra Ürdün nehrinin batısına yerleşmişlerdir. Kudüs şehri göçler sonucunda genişledi ve Akdeniz’e kadar uzandı. Bölgenin adını Kenan yeri (Nehirden Denize kadar olan bölgede) koydular. Kenan bölgesin de Kenâniler bir şehir kurup adını Urşelim koydular, şehir merkezi haline getirdiler, vatan ve toprak sahibi oldular, bundan dolayı şehrin adı Yebus oldu. Bu bölgeye saldırılarda bulunan Mısırlıların ve Sina çölündeki kaybolan İbrani kabilelerin saldırılarına karşı çıktılar ve o bölgeye sahip oldular. Kenâniler yıllar boyunca bu bölgeye olan saldırılara da karşı çıktılar.                                          

Hz. Ömer’in Kudüs’ü Fethi

 Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v)’in İsrâ hadisesi gerçekleştiğinde, İslam fetihleri devri başladı. Bu hadisede Kâbe ve Mescid-i Aksa’nın aralarında manevi olarak bağlantı kuruldu. İslam Ordusu Ubeyde Bin Cerrah önderliğinde şehri kuşattılar. Patrik Safronyus şehrin anahtarını Hz.Ömer’in kendisine vermek istedi ve Hz.Ömer şehre geldi. Maddi olarak bağlantı Hz.Ömer (r.a)’ın şehre gelmesiyle gerçekleşti (636). Şehri aldıktan sonra bir emaname (güven fermanı) yazıldı ve Hz Ömer (r.a) şehrin ismini İlya’dan Kudüs’e çevirdi.

Fetih Öncesi Kudüs

M.Ö.16.asırda Kudüs şehri Mısırlı firavunlar tarafından ele geçirildi. Bedevi kabileleri (habiru) Mısırlılara, kralı Ahnatun döneminde saldırıda bulundular ve Mısır kralı Abdihiba onlara karşı çıkamadı ve şehir bedevilerin hâkimiyetinde kaldı. Mısır kontrolüne 1.Sitiy döneminde girdi. (M.Ö 1301-1317) Büyük İskender Filistin’i ele geçirdiğinde Kudüs şehrine sahip oldu. Büyük İskender öldükten sonra yerine gelen halifeleri hâkimiyeti devam ettirdiler. Aynı yıllarda Batilamas Filistin’i ele geçirdi ve Mısır topraklarındaki hâkimiyetine kattı. (M.Ö 323). M.Ö 198 Tarihinde Kudüs Şehrini Suriye’de bulunan Sikolos Nikatur önderliğindeki Sulukilere tabi oldu. Şehir halkı Yunan medeniyetinden etkilendi. M.Ö.63 yılında Roma imparatorluğu kumandanı Bumuci Kudüs’ü ele geçirerek Kudüs’ü Roma imparatorluğu sınırlarına kattı. Kudüs sonra Doğu Roma (Bizans) ve Batı Roma İmparatorluğu olmak üzere 2 kısma ayrıldı. Filistin de doğu tarafın da (Bizans’ta) kaldı. Şehir iktisadi ve ticari olarak 200 yıl boyunca refaha içinde kaldı. Kutsal mekânlara hac mevsimlerinde gelen ziyaretçilerden maddi anlamda çok faydalanıldı. Bu istikrar Kudüs şehrinde fazla devam etmedi. 2. Farisi kral Suriye’yi işgal etti ve bu işgal Kudüs’e kadar uzadı. Kiliseleri, mabetleri ve mukaddes yerleri yerle bir ettiler. Bölgede kalan Yahudiler Hristiyanlardan intikam almak için Farisilere katıldılar ve böylece Bizanslılar şehri kaybetmiş oldular. Bu durum uzun sürmedi ve Bizans imparatoru Filistin’i miladi 628 yılında işgal edip Farisileri şehirden kovdu. Ve Bizans şehre tekrar haç koydu. Genel olarak tarihe baktığımızda Filistin bölgesinde ve özellikle Kudüs şehrinde Yahudilerin bölgede bulunduğu zaman çok kısadır.

Fetih Sonrası Kudüs

Hz.Ömer (r.a) devrinden sonra Emeviler şehri kontrol altına aldılar ve çok önem verdiler. 661 ile 750 yılları arasında hüküm sürdüler. Abbasiler 750 ile 878 yılları arasında Kudüs şehrine hâkim oldular. Abbasiler, Fatimiler ve Karmatiler arasında olan askeri darbelerden dolayı şehirde istikrarsızlık yaşandı. 1071 tarihinde Selçuklular şehre hâkim oldu. Daha sonra Fatimilerle yaptıkları çatışmalardan dolayı haçlılar 88 yıl Kudüs’ü işgal ettiler. Toloni, İhsidi ve Fatimiler (Mısırlılar) zamanında Kudüs ve Filistin Mısıra tabi oldu.

Kudüs’te Selahaddin Eyyubi Dönemi

1187 yılında Selahaddin Eyyubi Kudüs’ü Hittin Savaşında haçlıların elinden geri almayı başardı. Kudüs halkına en iyi şekilde muamele yaptı. Kübbetü’s Sahra’nın üstündeki haç işaretini kaldırttı. Şehrin restore, mimari ve yenilenmesine çok önem verdi. Mübarek Mescid-i Aksa’ya Nureddin Zenki’nin hazırlamış olduğu minberi hediye etti. Bu minberin işlemesi İslam şaheserlerindendir. Selahattin Eyyübi’nin vefatından sonra Fransızlar kral Federik zamanında Kudüs’ü tekrar ele geçirdiler. İngilizlerin elinde 11 yıl boyunca kaldı. 1244 yılında Salih Kral Necmettin Eyyüp tarafından tekrar Müslümanlar tarafından geri alındı. 1243 ile 1244 yılları arasında Moğollar saldırıda bulundular ve şehri aldılar. Fakat Memluküler 1259 yılında Ayn Calut savaşında Seyfettin Kutz ve Zahir Bibars önderliğinde Moğolları yendiler. Ve 1517 yılına kadar Filistin Kudüs dâhil Mısır ve Şam’a hâkim olan Memluklerin hâkimiyetinde kaldı.

Kudüs Coğrafyası

Kudüs şehri Filistin’in orta bölgesinde bulunmaktadır. Şehir Doğu ve Batı olarak iki kısımdan oluşur. Şehrin asıl kısmı Doğu Kudüs (eski Kudüs) tür. Eski Kudüs şehrinin kurulduğu yer dağlık bir bölgeden oluşuyordu. Mescidi Aksa ve Kubbetüs Sahra Moriya Dağında (seçilmiş dağ)kurulmuştur. Dağın yüksekliği 770 metredir. Bölgede Akar Dağı ve Kıyamet Kilisesi bulunmaktadır. Bölgedeki Nabarita Dağı, Sahira Kapısı’na yakın bir bölgededir. Güney ise batıda Sihyon Dağı (Hz.Davud Dağı) vardır. Kudüs şehrinin konumu Akdeniz’in doğusunda sıralı dağları takip ederek hafif batı yönüne meyillidir. Akdeniz’den yüksekliği 750, Ölüdeniz den ise 1150 metredir. Coğrafi olarak Kudüs şehri stratejik bir konuma sahiptir ve önemi büyüktür. Bunun nedeni Kudüs şehrinin bölgeden yüksek olan bir tümseğin üzerinde bulunması ve dağların tepesinde kurulmasındandır. Eski zamanlarda Kudüs şehri çöldü. Şehir doğu, batı ve güneyden vadilerle çevrili idi. Bölge kuzey ve kuzey batı tarafından açıktı. Kudüs şehri Doğudaki Ürdün Vadisinden başlayan batıdaki Akdeniz’e dökülen akarsuların bol olduğu bir bölgededir. Kudüs merkezi konumundan dolayı pek çok bölgeye ulaşım olarak ve ticari olarak aracı olmaktadır.

35. meridyenin ve 13. paralelin doğusunda, 31. meridyen ve 52. meridyenin kuzeyindedir. Akdeniz’e 52 km, Ölü Deniz’e 22km ve Kızıl Deniz’e 250 km uzaklıktadır. Ürdün’ün başkenti Amman’a 88 km, Lübnan’ın başkenti Beyrut’a 388km, Suriye’nin başkenti Şam‘a ise 290 km uzaklıktadır.

Şehrin yüzölçümü ise 19331 km²dir. Surlarla çevrili kare biçimindedir, SURLAR 40 adım yüksekliktedir, surların üstünde 34 adet gözetleme kulesi mevcuttur. Bu surun 7 tane giriş kapısı bulunmaktadır

1- Halil Kapısı

2- Cedid Kapısı

3- Amud Kapısı

4- Sahire Kapısı

5- Megaribe Kapısı

6- Esbat Kapısı

7- Hz.Davud Kapısı     

Osmanlı Sultanı Kanuni Sultan Süleyman surları 1542 yılında inşa ettirdi ve bu tarihten günümüze kadar surlar sağlam bir şekilde yapısını korumuştur. 19. asrın sonrasından 20. asrın başlarına kadar nüfus çoğalmasından dolayı eski Kudüs bölgesinde yer kalmadı ve halk surların dışına çıkarak yeni semtler inşa etmeye başladı bu bölgelere yeni Kudüs denmeye başlandı, yerleşimler kuzey batı ve güneye doğru yayılmıştır. Arap Müslümanların yaşadığı bölgelerde Yahudi yerleşim birimleri oluşturulmasından dolayı belediyenin yaptığı işler orada yaşayan Yahudilerin menfaatineydi, batı bölgesinde sınırların uzaması kilometrelerce oldu. Güneyde ise birkaç 100 metre oldu.

Kudüs ve diğer Arap ve Müslüman köylerinin birleşmesi engellendi ve aralarına sınır konuldu. Örneğin: Attur, Şâfat, Der Yesin, Lefte, Silvan, El Aysuviye, Ayn Karim, El Malihe, Beyt Safafa... Bu köyler Kudüs’ün bir mahallesi derecesinde yakın olmasına rağmen 1921’e kadar Kudüs’ün sınırları dışında kalmıştır.

1921 yılında belediye tarafından Kudüs şehrinin sınırlarını yeniden çizildi. Bu yeni sınırlara da Kudüs’e doğu kısmından 400 metre kadar ilave edildi. Şehrin Kuzey kısmından ise Sahira Kapısı, Ceviz ve Şeyh Cerrah Mahalleleri Kudüs’e ilave edildi. Fakat Kudüs’ün güney kısmında değişiklik yapılmadı ve şehrin sınırı surlara kadar sabit kaldı. Şehrin Batı kısmı Doğu kısmından birkaç kat büyük olmasına rağmen batı kısmında daha çok ilave oldu. Nedeni ise Yahudilerin çoğunlukla Kudüs’ün batı kısmanda yaşamasıydı. Şehrin Batı kısmında bazı Arap Müslüman toplulukları yaşıyordu bunlar Katamun, Buka, Faka, Tahta, Talibiyye, Variyye, Şeyh Bedir ve Memenullah topluluklarıydı.

Belediyenin 2. büyük sınır çizimi ise 1946 -1948 yılları arasında oldu. 1946 yılında başlandı. 1921 batı kısmında yapılan ilavenin daha büyüğü gerçekleşti, büyütmek adına doğu taraftan Silvan köyü ve güney taraftan Ceviz Vadisi Kudüs’e ilave edildi. Yüz ölçümü bu yıllar arasında 20199 dönüme ulaştı, inşa edilen alan 1918 de 4130 dönümden 1948 de 7230 dönüme çıkarıldı.

1947 ve 1949 yılları arasında uluslararası bölünme fikri ortaya çıktı. Bu bölme fikri yeni değildi daha önceden vardı. Bil heyetin bir öneri sundu ve bu öneride Kudüs, Beyt lehem, el düd, Ramle, yafa şehirlerinin Arap ve Yahudi devletlerinin dışında kalmasını, bu iki ülkenin aralarında serbest ve güvenli bir bölge olmasını önermekteydi. Bu öneride geçen maddeler şunlardır;

1. Kudüs şehri bağımsız olacak

2. Arap ve Yahudi şehirleri arasında olacak

3. Uluslararası sisteme bağlı kalacak

4. Birleşik Milletler tarafından yönetimi yapılacak

5. Birleşik devletler tarafından bir meclis kurulup, bu bölgenin yönetimi sağlanacaktı

Bu kararlar Kudüs’ün sınırlarını çizdi ve batıda Ayn Karim ve Mota; kuzeyde Safat; doğuda: Ebu-Dis; güneyde Beytullahim iki ülkenin sınırlarının dışında kalacaktı.   1948 yılında çıkan savaşlar Kudüs’ün bölünmesini hızlandırdı. 13.07.1951 Arap Kudüs Belediyesinin ilk defa seçimleri yapıldı ve Kudüs şehrini genişletmek için büyük çaba sarf edildi, Kudüs’te halkın çoğaltılması için buna ihtiyaç duyuldu.

01.04.1952 de Arap Kudüs Belediyesinin Kudüs’ü genişletmek adına sunduğu öneri ilk defa onaylandı, Bu öneride şu mıntıkalar Kudüs şehrine ilave edildi: Silvan Köyü, Raasul Amud, El-Savvane, Ardul Semmar ve Şahvat Köyünün güney kısmı, böylelikle bu ilave edilen kısım 4.5 km oldu.Bu alanın 3 kilometresine anca bina inşa edildi Zeytin Dağının tepesinde, Meşarif Dağının batısında ve güneyinde ev inşa etme yasağı kanunu kendil tarafından çıkartıldı. Bu yasaktan dolayı 12.02.1957 tarihinde belediye meclisi sınırları genişletmek için proje hazırladı. Bu yasaktan dolayı Kudüs belediye meclisi 22.06.1958 tarihinde belediye sınırının kalendiya havaalanına kadar (500 mt) uzatmak için bu projeyi sundu ve bu karar 1959‘a kadar neticeye varamadı. 1963 seçimlerinden sonra 1964 yılında 75 km’lik bir genişletme projesi önerildi. 1967 de savaştan dolayı proje durduruldu ve başarısız oldu. Fakat batı Kudüs’ün genişletilme projesine devam edildi, batı kısmı ve güney batısı genişletildi, ve yeni Yahudi yerleşim birimleri oluşturuldu bunlar: Kriatoyofi, Kriyatnahiym, İyr Nahanim Ayn Karim Köyleri Beyt Safafa Yasin, Lefta ve El Maliha. Batı Kudüs’ün yüzölçümü 38 km² ulaşmıştır.İsrail Doğu Kudüs’ü 1967 yılında savaşın çıkmasından sonra işgal etti. 28.06.1967 tarihinde Siyonistlerin hedefleri büyük bir alanı kapsamak ve Arap Müslümanları azınlık durumuna düşürmekti. Belediye sınırları genişlettiler, toplam 28 köy ve şehir İsrail Kudüs belediyesine bağlandı. Arap Müslümanlar, İsrail tarafından o bölgelerden çıkartıldı. Bunu sonucunda İsrail Kudüs belediyesinin sınırları 6,5 km²’den 70,5km²’ye ulaştı. Batı ve Doğu Kudüs’ün yüz ölçümü toplam 48,5 km² oldu.

1995 yılında Kudüs’ün yüzölçümü tekrar batı yönüne genişletildi, Günümüzde Kudüs’ün yüz ölçümü toplam 123 km² dir. (Kudüs’te ayda Al-Disi Babul-Khilil bölgesinde bu bölge sıtratajik bir bölge olarak biliniyor bu bölge ağlama duvarına giden tek yolu dur. Bu yol Yahudilerin gündelik yerleşimcilerin uğrak yerleridir. Bu binada 28 den  fazla aile yaşar. Bu evler çok küçüktür. Babu’l – halil’de bulunan tek Müslüman  ev burasıdır.  Bu sebebden dolayı çoğukez saldırılara  neden oluyor. Amaçları Müslümanları evlerinden uzaklaştırıp buralara kendilerinin yerleşmesidir.

 ***

Tüm semavi dinlerinin şehridir. Bunun başta gelen sebebi ise Allah insanları doğru yola yönlendirdiği Peygamberleri’ bir çoğunun  bu şehirlerde yaşamış olması. Veya en azından hayatlarının birçoğunu bu şehirde geçirmiş olmaları. Mescidi Aksa Müslümanların ilk kıblesi ikici haremi şerifi ve Müslümanların  ziyaret etmekle emronulduğu birincisi Mescid-i Harâm (Kâbe), ikincisi Mescid-i Nebevî, üçüncüsü ise Mescid-i Aksâ’dır.üçüncü Mescidi.  Kudüsü’n dar sokakları taş basamakları ve her başka bir maniyle özgürlük üzerine yazılmış taş duvarları sizi içine hapsediyor.

Eski kentin yllarında yürürken yolları hıristiyanları, Yahudileri ve onların  görmek istemediği bu toprakların gerçeksahipleri  Müslümanları görürsünüz. 

Kudüs; Bastığınız her taşın baktığınız her sokağın hikayesini düşündüren şehir.

Camilerin, sinegogların,  kiliselerin iç içe girdiği sabahın erken saatlerinde  ezan seslerine çan sesleri ve burak meydanın yakarmalarının karıştığı şehir.

Kudüs; imanın, azmin, ibadetin ve Allah Aşkının odağı olmuş belkide dünyada hiçbir şehir  insanlık için  hiçbir şehir Kudüs kadar ehemmiyet arz etmemiştir. Üç semavi dinin müntesiplerince kutsal kabul edilen Kudüs eşsiz bir mücevher gibi tarih boyumnca insanlığın ilgi ve iştihakını cezbetmiş, büyük istilaları üstüne çekmiş ve  bu kutsal şehrin insanları sürekli felakete maruz kalmıştır.

Mescidi aksnın ilk ismi Beyt-i Makdis yani (kutsal ev anlamına gelir) Mescidi Aksa yer yüzünde Mescidi Haram’dan sonra 40 yıl sonra inşa edilmiştir. Hicretin 16. Ayına kadar Müslümanların kıblesi olarak kalmıştır. Müslümanların ilk kıblesi olarak kalan kıblesi olak kalmıştır. Müsümanların ilk kıblesi olan mescidi aksanın ilk şekli tarihi kayıtlara göre Hz. Süleyman  tarafından inşa edilmiş ancak  tarih boyunca çeşitli deyişimlere uğramıştır. 1967’den beri müslümanlara fiili saldırada  bulunuyorlar ve küdüs 48 yıldan buya drenişi sürdürüyor.

Canibek Han’ın oğlu Kasım Han devrinde güneyde Şeybani Han ile yapılan mücadelede üstünlük sağlanmış ve Sırderya bölgesinin kontrolü Kazak Hanlığı’nın eline geçmişti. Kuzeyde ise Nogay Hanlığı’nın iç mücadeleler neticesinde zayıflaması üzerine bir kısım halk Kazak Hanlığı’na katıldı. 1523 yılında Kasım Han’ın ölümünden sonra yerine geçen oğlu Tahir Han, Kazak birliğini koruyamadı. Dış baskılar ve iç çekişmeler sonucunda Kazak Hanlığı cüzlere bölündü. Kasım Han’ın ölümünden sonra ortaya çıkan siyasi boşluk ile başlayan siyasi mücadelelerin neticesinde Kazak boylarının siyasi bakımdan birbirlerinden ayrılması ile oluşan yön, taraf, bölüm anlamına gelen cüzler ortaya çıktı. Kişi Cüz, Orta Cüz, ve Ulu Cüz olmak üzere üç siyasi idari bölgeye ayrılan Kazakların, zaman içinde ayrıldıktan sonra da dirayetli hanların yönetiminde ya da ortak tehlike karşısında yeniden birleştikleri görüldü.

1680 yılında han olan Tevke Han zamanında komşu ülkelerle dostane ilişkiler kurulmuş, dağınık Kazak siyasi birliği tekrar bir merkez etrafında birleştirilmeye çalışılmıştır. Tevke Han’ın ölümünden sonra Kazak siyasî birliği yeniden parçalanmış, bir taraftan doğudan gelen Moğol ve Kalmuk kabilelerin saldırıları sonucu sıkışan Kazak cüzleri, diğer taraftan da I. Petro’nun Çar olmasıyla birlikte Kazakistan ve Türkistan üzerinde ilgisi artan Rusya’nın istilasına maruz kalmışlardır. Asya ticaretinin önemli bir kapısı olarak Kazak bozkırlarını gören Çar I.Petro, Kalmuk ve Başkırt kabilelerinin saldırıları sonucunda sıkışan Küçük Cüz Han’ı Ebu’l Hayr Han’a Başkırt kabile reisi Aldarbay vasıtasıyla Başkırtlar ile barış içinde yaşamak istiyorlarsa Rusya’nın himayesini talep etmelerinin gerektiği haberini ulaştırmış, dış saldırılar neticesinde sıkışan Ebu’l Hayr Han’ın yardım talebi Rusya’nın Kazakistan’ı işgal sürecinin başlangıcı olmuştur. 19.yüzyılın ortalarına gelindiğinde Küçük, Orta ve Ulu Cüz olmak üzere Kazak bozkırlarının tamamını işgal eden Rusya, bir taraftan da işgal ettiği bölgelerde otoritesini sağlamlaştırabilmek için idari teşkilatlanmayı gerçekleştirmiştir. 1824 yılında çıkartılan kanunla Kazakistan’ın Turgay ve Ural bölgelerinin yönetimi Orenburg Genel Valiliğine devredilmiştir. Bu dört bölge daha sonraki yıllarda merkez kabul edilerek Step Genel Valiliği adı altında birleştirilmiştir. yaşadıkları Sirderya ve Semireçi eyaletleri ise bu bölgede kurulan Türkistan genel Valiliği yönetimine bırakılmıştır. Kazakistan’ın işgalini tamamlayan Rusya, işgal ettiği bölgelerde katı bir sömürge siyaseti izlemiştir. Rusya’nın Kazakistan’ı sömürgeleştirme hareketinin ilk adımı Kazak uzun bir süre  Kazaklar Ruslardan zulüm şiddet gördü  haklarını aramak için  birçok yola baş vurdular. 

Kazaklar Sovyet döneminde de kültürel alandaki faaliyetlerine devam etmişlerdir. Bu dönemde, Kuanış Satbayev, Muhtar Avezov, Yusufbek Aymatov, Saken Seyfulin, Gabit Musiperov, Sancar Asfendiyarov, Külaş Bayseyitova ve Sara Jiyenkulova gibi şahsiyetler yetişmiştir. Sovyet Rusya’nın uyguladığı kültürel asimilasyona karşı Kazaklar milli kimliklerini korumak için mücadele etmişlerdir.

1. Kazakistan’da Bağımsızlık Hareketleri

1722 yılında Çar Petro, Kazak coğrafyasının Orta Asya’nın kapısı olduğu değerlendirmesinde bulunmuştur. Bu nedenle Orta Asya hâkimiyetine girişen Ruslar öncelikle bu bölgelere hâkim olma amaçlarını gerçekleştirmeye başladılar. 1723 yılında Kalmukların, Sayram, Taşkent ve Türkistan gibi Kazakların yoğunlukta oldukları bölgeleri ele geçirmesi üzerine, Ruslarda Sirderya boyları başta olmak üzere birçok askeri garnizonlar kurmaya başladılar. Bunların yanı sıra Kazakları aldatma siyaseti de yürütmekte idi. Kazakların Rus hâkimiyetini kabul etmeleri yönünde Rus elçisine 1732 yılında “Biz sizlerle barış içinde yaşamak isteriz, ancak sizin hâkimiyetinizi kabul etmeyiz”. Bunun üzerine Ruslar “Rus imparatoru Kazaklara ayrıcalık tanımayacaktır. Kazaklarında hâkimiyetimiz altında yaşayan Kalmuk, Başkurt, Sibir halkı ve Yayık Kazakları (Kossaklar) gibi yok edilecek güçtedir. Rusların bu cevaplarından anlaşılmalıdır ki bundan önceki ve sonraki dönemlerde de Rusların ikili siyasetini görmekteyiz. Bu konuda Doğu Türkistan Kazakları tarihçisi, Jakıp Junısulı şu tespitde bulunmaktadır: “Ruslar Kazakları, Kalmuklara, Kalmukları da Kazaklara karşı kışkırtıp her iki tarafı güçsüzleştirip istilâ programını uygulamaya koyuldular”.

Kazakların Ruslara karşı gerçekleştirdiği en büyük başkaldırılardan biri de 1916 yılında gerçekleşti. 1916 isyânı Kazak Türklerinin asırlardır sürdüre geldikleri milli kurtuluş hareketleri tarihinde büyük bir önem arz eder. Ayaklanma tarihi süreç içerisinde gelişen üç derin ihtilafın sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Seferberlik emri burada ateşleyici bir rol oynamıştır. Bunlardan birincisi ve en önemlisi Rusların sömürgeciliğidir. Savaş sırasında her ne kadar yerleşimler hızını kaybetse de otlak alanlarının sürekli olarak azalması ağır vergiler ve zorunlu çalıştırma durumları, son olarak da Rus tüccarlar tarafından adilane olmayan bir şekilde belirlenen fiyatlar da isyana yol açmıştır. Kazak Türkleri bu isyanda büyük kayıplar vermiştir. On binlerce insan katledilmiştir.

2. 1986 Alma-Ata Olayları

1985 yılında Sovyetler Birliği Genel Sekreterliği görevine gelen Mihail Gorbaçev Glasnost ve Perestroyka politikaları ile Sovyetler Birliği’ne yeni ufuklar açmayı planlamıştı. Ancak bu politikaların Kazakistan’a etkisi olumlu olmadı. Devletin yeniden yapılandırılması sırasında, 1986 yılının 16 Aralığında Moskova’nın kararıyla Dinmuhamed Konayev[12] Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevinden alınarak yerine Kazakistan’ı tanımayan ve Kazak halkının da kendisini tanımadığı G.V. Kolbin atandı. Bu durum, Kazakistan’da özellikle gençlerin büyük tepkisini çekti. Almaata’da, bu atamayı protesto eden Kazak gençler sokaklara ve meydanlara çıkarak mitingler düzenledi, Sovyetler Birliği Merkezi idaresinin kararından geri dönmesini talep etti.

Ruslaşmaya ve nükleer silah ların oluşumuna geçler  haretete  geçmiş pretesto yapmışlardır. 17-18 Aralık 1986 yılında Almaata başta olmak üzere Kazakistan’ın komizimin sonunu gösteriyordu “The Harvest of Sorrov: Soviet Collectization and the Terorfamine” kitabında Robert Konkvest 1930-1933 yıllarında komünist politikacıların yürüttüğü yok etme politikaları neticesinde iki milyon Kazak Türkünün öldürüldüğünü ifade etmektedir.

Almaata da meydana gelen olaylarla ilgili ilk haberi komünist hükümetin resmi yayın ajansı SOTA duyurdu. Haber şu şekildeydi: “Dün gece ve bugün Almaata sokaklarında Kazakistan Komünist Partisi merkezi hükümet temsilcisi seçimlerini kabul etmeyen milliyetçi gruplarca olaylar çıkarıldı.” 

Kazakistan’ın eski başkenti Astana’da Sağlık Fuarına katılmak için yola çıkıyorum. Tek başımayım. Her zamanki yorucu havaalanı maceraları, karşılanma, otele varma vs vs derken otelin önünde başımı kaldırıyorum. Büyülenmişçesine bakıyorum. Karşıda sıradağlar…

Tanrı Dağları diyorlar, Türklerin anavatanı, göçün başladığı yer. Yani başladığım yere gelmişim. Çok etkileniyorum. Coğrafya, alışkanlıklar, örf, anane, adet hep bir parça buluyorum kentte ve sokaklarda. Dolaştıkça içimi sevinç ve hüzün aynı anda kaplıyor. Sanki ben terk etmişim buraları gibi. Sanki orada bir tek varmışım duygusuna kapılıyorum. Sokaklarda keçeden satılan hediyelik eşya ve urbalar, halılar, kilimler ve adıyla bütünleşmiş elmalar. Hepsi bana köklerimi hatırlatıyor, huzur duyuyor, bütünleşiyorum. Eski başkentin adı ‘elmanın atası’ manasında Almaata oluyor. Burada tipik Rus peyzaj ve mimarisini görmek mümkün. Devasa genişlikte bulvarlar, cadde kültürleri, etkileyici konser ve tiyatro binaları, sade ama işlevsel evler. Ve asıl şaşırdığım, daha önce hiç görmediğim ana cadde ile kaldırımlar arasında bir yol daha var ki o da ağaçlara ayrılmış. Yani insanlar kaldırımda yürürken caddeyi değil ağaçları görüyorlar. Zaten son derece yeşillik bir şehir. Etkileyici buluyor yollarda yürümeye devam ediyorum.  Yürüdükçe yeni yeni yapılan modern binalara ulaşıyorum. Burada tam anlamıyla tarih ve yenilenme iç içe geçmiş durumda. Eskimeyen doku ve modern zaman ruhu harmanlanıp, bir bütün oluşturmuş. Altın Adam’ın heykelinin bulunduğu meydana geliyorum. Burası resmi geçit ve törenlerin yapıldığı Cumhuriyet Meydanı etrafında çiçek bahçeleri…

Başkanlık Sarayı ve Devlet müzesi de tam burada yer alıyor. Devlet Müzesinde Tunç devrinden kalma eserler var ve Orta Asya’nın en büyük müzesi. Tarih sevenler için bulunmaz fırsat. Ertesi gün Cumhurbaşkanının Danışmanlarından biriyle randevum var. Yeri bildiriyorlar ama hiçbir şey not edemiyorum. Yanımdaki arkadaşımdan Rusça olarak adresi yazmasını rica ediyorum. Telefonda görüştüğüm kişi söylüyor, o not alıyor. Ben elimde bir adresle kendimi okuma yazma bilmeyen hiçbir şey beceremeyen bir kişi gibi hissediyorum. Hiçbir harf tanıdık gelmiyor. Adres bana ben adrese bakıyorum. Ertesi gün Fuar alanından çıkıyorum. Tek kelime konuşamadığım şehirde (çünkü yerel halk İngilizce bilmiyor) bir taksi çeviriyor elimdeki adresi veriyorum. Yeşillikler içinde tarihi bir binanın önünde duruyor. Burası diye işaret ediyor. Görüşme yapacağım kişinin ismini veriyorum olumsuz anlamda başlarını sallıyorlar burada değil diyor birisi başka binada. Olamaz nasıl bulacağım yeni adresi? Bir kroki çiziyor görevli kişi o krokiyi takip ederek, bu sefer doğru yere ulaşıyorum. Binanın içi sanat müzesi gibi her yerde tablolar, heykeller var. Şaşkınlığımı bırakıp, görüşme odasına giriyorum. Kazakistan’da her milletin bir temsilcisi var ve bu temsilciler devlet için çok değerli. Aynı zamanda Cumhurbaşkanı’na danışmanlık yapıyorlar ki her ilişki düzenli ve güzel gitsin. Çok başarılı bir görüşmenin ardından (hem İngilizce hem Türkçe biliyor) size binayı gezdireyim diyor. Binada bir toplantı salonuna geliyoruz burası SSCB’nin Başkanı Gorbaçov ve diğer ülke başkanlarının SSCB olarak son toplantı yaptıkları yer çünkü dağılma kararı bu salonda veriliyor. Harika bir deneyim yaşıyorum. Bu kadar tarihi ve önemli bir mekanda olduğumun farkına varıyorum. Burası son başkan Kornayev’in eviymiş meğerse… görmeye değer.

Panfilov Parkı’na gidiyorum akşam. İkinci Dünya Savaşında ölen askerlerin anıtlarının bulunduğu ve onların anısına sürekli ateşin yandığı park burası. İçinde Zenkov Katedrali yer alıyor. Etkileyici barok bir mimari.

Türk İslam dünyasının en önemli bilginlerinin yetiştiği şehirlerden biri olan Buhara, Özbekistan sınırları içinde yer almaktadır.

Semerkand ve Buhara’da İslam dünyasının en ünlü ve dünya çapındaki düşünürleri, edebiyatçıları, matematikçileri ve bilim adamları yetişmiştir. Bu kültürel yapının zenginliği günümüze miras olarak gelen muhteşem yapıların izlerinde de görebilmek mümkün. Arkeolojik bulgular şehrin tarihinin en az 2500 yıl olduğunu göstermektedir.

Şehir stratejik önemini, Kızıl Kum Çölünde bir vaha kenarında ve İpek yolu güney güzergâhı üzerinde olmasına borçludur.

Buhara, 9. yüzyılın ortasından 10. yüzyılın sonuna kadar Samanîlerin başkenti oldu. Samanî Devletinin yıkılmasından sonra Karahanlıların yönetimi altına girdi. Daha sonra Kara Hıtay’ların eline geçince, siyasi ehemmiyetini kaybetti. Buhara, Samanîler ve Karahanlılar zamanında kültürel altın çağını yaşamıştır, o dönemden kalan Büyük Minare (kitâbesinde inşaa tarihi olarak 1127 kaydı var) ve Mağâk-i Attârî Camii sayılır.

Samanî hükümdarları âlim, edip ve şairleri himaye ettikleri için çok sayıda edip ve şair Buhara’da toplandı. Birçok saray, medrese, cami ve mescidler inşaa edildi. Buralardan yetişen âlimler İslamiyet’in yayılmasına hizmet ettiler.

İlmin yanında sanayi de gelişti. Özel kumaşlar dokunan Darü’t-Tıraz yaptırıldı. Buhara’da dokunan kumaşlar, halılar, kilimler, yünlü ve pamuklular, seccadeler çeşitli ülkelere ihraç edildi. Buhara ve etrafında ziraat, ticaret ve sanayi çok gelişti, çok büyük çarşılar inşa edildi.

Alaeddin Muhammed Tekiş 1207’de Buhara’yı Harzemşah Devletine dahil etti. Bu dönemde Buhara mâmur hale getirildi. Şehrin çeşitli yerlerine medreseler, kütüphaneler ve camiler yapıldı, şehrin kalesi tamir ettirildi. Harzemşahların idaresi bir müddet daha devam etti. Muhammed Tekiş 1217-18’de Buhara’da Abbasî halifesi Nasır adına okunmakta olan hutbeye son verdi.

1220 yılında, Cengiz Han’ın oğlu Çağatay Otrar’ı zapt edip yağmalarken, bu sırada Cengiz Han da kendi komutasındaki ordu ile Buhara’yı tamamen yaktı. 30.000 kişi katledildi. Bu, tarihin gördüğü en zalimâne hadiselerden biridir. Şehir tamamen yağma edilirken, insanlığın kültürel hazinesi sayılacak önemdeki eserler yakıldı. 

Moğol istilası öncesi dönemde Buhara, İslam medeniyetini derinden etkileyecek büyük bilginler yetiştirmiştir ki, bunların en meşhuru İmam el-Buhari’dir. Buhara’ya yolu düşen ve yetişen diğer âlimlerden bazıları: Hakim Tirmizî, Muhammed bin Selam el-Bikendî, Abdullah bin Muhammed el-Müsnedî, Muhammed bin Yusuf el-Bikendi, İbrahim bin el-Eş’as, İmam-ı Muhammed Şeybani, Yusuf-i Hemedani, Abdülhalık-ı Goncdüvanî, Şah-ı Nakşibend Behaeddin Muhammed bin Muhammed Buhari, Hace Muhammed Parisa, Seyyid Emir Külal, Mahmud Buhari. 

Müslümanlar Buhara’yı fethettikten sonra, pek çok cami, medrese ve kütüphane gibi mimarî eserler yaptılar. Yuvarlak tuğla payeler üzerine sivri kemerli ve kubbeli bir yapı olan ve zamanımıza kadar ulaşan Hazer Degaron Camii, Karahanlılar tarafından yaptırılmıştır. Her kubbenin etrafı tonozlarla çevrili olan cami, 1121 senesinde inşaa edilmiştir. Kuli Hatun ve Hakim Tirmizî türbeleri de zamanımıza kadar ulaşan eski eserler arasında olmakla birlikte, bakımsızlıktan yıkılmaya yüz tutmuşlardır.

Ayrıca Uluğ Bey tarafından yaptırılan Uluğ Bey Medresesi, on beşinci asır mimarisinin güzel bir örneğidir. 1536 senesinde yapılan Mir Arab Medresesi ile 1652 senesinde yapılan Abdülaziz Han Medresesi, on altıncı asır mimarisini çok güzel temsil eder. Buhara’da son medrese, 1807 senesinde Niyazi Kul tarafından yaptırılan Dört Kuleli Medresedir.

Rusya’da komünist rejim, iktidarı ele geçirdikten sonra, Maveraünnehr’de birçok ibadet yerlerini yıktılar. Yalnız Buhara vilayetinde 360 cami ve mescid yıktırıldı. Uluğ Bey Medresesini bıraktılar ki, o da din aleyhtarlığı için müze olarak kullanıldı. Buhara kütüphanelerinde bulunan binlerce Kur’an-ı kerim ve hadis-i şerif kitapları başta olmak üzere, bütün dini eserleri toplayıp yakan komünistler, sokaklarda yırtarak ayaklar altında çiğnediler. Halkın evlerinde bulunan dini, milli ve tarihi kitaplara varıncaya kadar toplayıp imha ettiler. Kitapları teslim etmek istemeyen binlerce Müslümanı da hunharca şehid ettiler.

Rus işgalinden sonra başkenti Taşkent olan Özbekistan, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin bir şehri haline gelen Buhara’da Sovyet idaresine karşı başlatılan silahlı mukavemet 1926 yılına kadar sürdü. 1923 sonunda Buhara hükümeti tamamen Rus kontrolü altına alındı. Halkın büyük bir kısmı Afganistan’a, geri kalanı da kırsal alanlara ve Özbekistan şehirlerine kaçtı. 1930 ve 1940’lı yıllarda da baskılar sebebiyle bir göç daha yaşandı. Şehrin nüfusu tamamen azaldı.

Buhara topraklarından elde edilen doğal gazın boru hattıyla Urallara, Avrupa’nın bir kısmına ve diğer Orta Asya ülkelerine nakledilmesi, şehrin ticarî ve ekonomik yönden önemini arttırmaktadır. Buhara’nın bugünkü nüfusu; Özbekler, Türkmenler, Kırgızlar, Kazaklar, Tatarlar, Uygurlar, Tacikler, Ruslar, Kafkasyalılar, Ukraynalılar ve Yahudilerden meydana gelmektedir. Buhara şehri Özbekistan’ın bağımsızlığını kazanmasından sonra tekrar ilim, kültür ve ticaret merkezi olmaya namzet görünmektedir.

(dunyabulteni.net)

Buhara İslamiyyetin Mekke, Medine ve kudüsten sonra gelen 4. en önemli merkezi konumundadır.

Özbekistan’ın orta kesiminde kent, aynı adı taşıyan yönetim biriminin merkezidir. Aynı adı taşıyan vahanın orta kesiminde, Zerefşan Deltası’nda bulunan Şahrud Kanalı’nın kıyısında yer alır.

Deniz düzeyinden 143 m yükseltide kurulu olan kent, Amu Derya’nın doğusunda, Semerkant’ın batısında kalır. Şahrud sulama kanalı sistemi üzerinde, pamuk ekimi alanlarının merkezindedir. Çiğit dokuma fabrikalarının yanı sıra ülkenin ve eski SSCB’nin en büyük karakul derisi işleme fabrikası da kenttedir.

Pedagoji Enstitüsü ve altı ortaöğrenim kuruluşunda öğrenim Özbekçe, Tacikçe ve Rusça yapılır. İbni Sina Halk Kütüphanesi kentteki en önemli kültür yapısıdır.

TARİHSEL ESERLER

Sovyet yönetimi altında geniş ölçüde yenilenmesine karşın, ortaçağdaki görünümünden ve özelliklerinden çok az şey yitiren kentte camiler, türbeler, kerpiçten yapılma düz damlı evler, kapalı çarşılar bugüne kadar varlıklarını koruyabilen özgün yapılardır. Samanoğlu İsmail Türbesi (9 yüzyıl), Hazara Camisi (11. yüzyıl), Karahanlılar tarafından yaptırılan Kalan Minaresi (12. yüzyıl), yine aynı yüzyılda yapılan Muğak Attari Camisi ve Mescid-i Cuma, Uluğbey Medresesi (15. yüzyıl), Mir Arap Medresesi (16. yüzyıl), Abdülaziz Han Medresesi (16. yüzyıl), Emir Kalesi (18.-19. yüzyıllar) kentteki en önemli tarihsel eserlerdir.

COĞRAFİ KONUMU

Buhara’nın doğusu dağlara; kuzey, batı ve güneyi boskırlar ve çöllerle çevrili olduğundan şehir konumu itibariyle tarih içinde dokusunu kaybetmeden günümüze kadar gelmişdir.

2 bin 500 Yıldan daha eski bir tarihe sahib olan Buharanın tarihi merkezi, 

UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesi’ne dahil edilirek korunma altrına alınmışdır. 

İKLİM ÖZELLİKLERİ

Sıcak ve ılıman bir iklim hakimdir; Buhara Buhara ilinde belirgin yağış görülmektedir. En kurak aylarda bile yağış miktarı oldukça fazladır. Köppen-Geiger’e göre iklim Cfb’dir. Buhara ilinin yıllık ortalama sıcaklığı 17.6’dır. Yıllık ortalama yağış miktarı: 1001 mm

Yılın en kurak ve en yağışlı ayı arasındaki yağış miktarı: 148 mm Yıl boyunca ortalama sıcaklık 0.9 dolaylarında değişim göstermektedir.

YEMEKLERİ

Buhara pilavı

Buhara mutfağında soğanile haşlanmış kuzu etinin karışmasıyla yapılan Baracha, etli domatez dolması olan Buhara Somsa ve Buhara pilavı meşhurdur.

yerel yemklerin dışında restorant ve kafelerde diğer ülke mutfaklarından yemkler de bulunur.

POPÜLER RESTORANTLAR

Rüstem/Aka Ulusal Evi

Sarofon caddesinde yer alan restoranda Özbek, Avrupa ve vejeteryan tarzı yemekler sunulmaktadır.

POPÜLER YEMEKLERİ

Dolma, Mısır Çorbası, Elmalı Turta’dır.

KAMP

Açık bahçe, iki solon, odalar ve çocuk odasından oluşan büyük bir Kamp, M. İkbol caddesinde yer alır. Özbek, Avrupa ve Uygur yemek kültürünü denenebileceği restoranda Uygur tarzı kızarmış sığır eti, çeşitli çorbalar ve tatlılar önerilir.

BELA İTALİA

Şehrin eski ve yeni perçaları arasında yer alan restorant B.Nakshbandi caddesinde yer alır İtalyan tasarımıyla dikkat çeken restoranda Avrupa ve Doğu mutfgak kültürlerinden örnekler servis edilir. Özellikle önerilenler arasında; pizza, Spagetti, Arap Etyemeği ve Gürcü et yemeği vardır.

MİNZİFA

Khujarushnoy Caddesi’ndeki Minzifa, Lyabi-Khauz yakınlarındaki eski şehrin merkezindedir. İki hol ve bir terastan oluşan restoranda Özbek, Avrupa ve Vejetaryen yemekleri servis edilir

en popiler yemeği pilavdır.

DOLON

Şehrin eski kısmında yer alan restoranın mönüsü Avrpa ve Özbek yemekleri ağırlıklıdır. En popüler shashlik ve shourpadır.

Hatta tarihsel  deyinişlere göre;

Gur-Emir, Amir Timur’un ve oğulları ile torunlarının mezarını bulunduran yer. Anlatılan hikaye 1940’lı yıllarda mezarın gerçek olup olmadığını anlamak için açıldığı ve kemiklerin Moskova’ya götürüldüğü; burada incelenince Amir Timur’un yaralı olan kol ve bacağından onun olduğunun tespit edildiği. Ancak mezar açılınca içinde “bu mezar açılırsa barış bozulur” yazılı bir kağıt çıktığı ve 3 gün sonra 2nci Dünya Savaşı’nın başladığı anlatılıyor, bir Indiana Jones hikayesini andırmasına rağmen inanmamak için bir sebep yok. Savaş bitince kemikler yerine geri getirilmiş

Semerkant, ıpek Yolu’nun üzerinde yer alan ve yıllarda Amir Timur’a ev sahipliği yapmış çok tarihi bir kent.

Etimoloji

Semerkant sözü eski Farsçada asmara: “taş”, “kaya” ve Soğdça kand: “kent”, “kale” birleşmesinden gelir.

Semiz kend” denir; büyük olduğu için böyle denilmiştir.”

Kent kelimesi hala gunümüz Türkçesi’nde aynı anlamda kullanılmaktadır. Kadim zamanlarda Semerkant’tan büyük bir dış göç yaşanmıştır. Halen Çin de dahil olmak üzere çevre ülkelerde Türk boyları bulunmaktadır. Bu Türk boylarından azınlıkta olanlardan ornegin Salar Türkleri Türkiye Türkçesi’ne çok yakın kelimeler ile konuşur. (Küçük bir örnek olarak “serçe parmak” tabirini aynen kullanır.)

Bu Semerkantlı kimseler Türkçe konuştuğu gibi bir kısmı Tibet dilini de konuşabilmektedir.

Tarihçe

Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan Semerkant, antik Yunanların Marakanda isminde tanıdığı, M.Ö. 14. yüzyıllarında Zeravşan’nın (Yunanca: Polytimetos) verimli ovasında bir vaha şehri Persler tarıfından kurulmuş ve uzun süre Ahameniş İmparatorluğu’nda önemli bir rol oynamıştır. Eskiçağ’da Soğdlar’ın yaşadığı, M.Ö. 329’da Büyük İskender tarafından alınmştır. Semerkant 6. yüzyılda bir Türk Yabguların etki alanları içindeydi.

İpek Yolu’nun önemli bir kavşağında kurulan kent, tarih boyunca gezginlerin uğrak noktası olmuştur. 14-15. yy’lar Semerkant’ın altın dönemi olarak kabul edilir.  

İslam Dönemi

Semerkant, 712’de Müslüman Araplar tarafından fethedilip, Abbasiler zamanında bir mucize olur . Çok gizli olan kâğıt imalâtı 751 yılında Talas savaşından iki Çin tutuklusundan öğrenilir ve İslâm dünyasında ilk kâğıt değirmeni Semarkant’ta yapılır. Bu icat diğer İslâm ülkelerine, daha sonra da Avrupa’ya yayılır. Semerkant, Samanoğulları döneminde iktisadi açıdan hızla gelişmiştir.

1220’de Cengiz Han’ın kontrolüne geçti, şehri tamamen harap etti. Timur’un Semerkant’ı başkent ilan etmesiyle şehir önemli ölçüde gelişti ve önemli bir kültür merkezi haline geldi.

1500’de göçebe Özbekler’den Muhammed Şiban (Şeyban) tarafından Şiban Hanedanlığı kurulmuştur. Muhammed Şiban Cengiz Han’ın ilk karısı olan Börte Ujin Hatun’dan olan en büyük oğlu Cuci’nin (Moğolca: Züchi) beşinci oğludur. 1282 yılında Şiban (Şeyban) sülâlesi İslâm dinini benimsediler, basamak ve basamak Özbek adını aldıkları varsayılır. Şiban sülâlesinin kurduğu bir başka Şiban Hanlığı olan Sibir Hanlığı (Tatarca: / Seber xanlığ / Seber yortı) İbak tarafından kurulmuş, ve onların en son Hanı Kuchum 1598 yılında görevinden alınıp Rusların kontrolüne geçti.

1499 yılı içinde Özbek Türkleri Semerkant’ı kontrolüne aldı . Şiban sülâlesi Özbekler’e yaklaşık olarak bu zamanda liderlik yapmıştır.

1784 yılında Semerkant Buhara emiri’nin buyuruğuna girmiştir.

Siyasal konumu, geçim kaynağı:

Özbekistan, SSCB’nin dağılmasından sonra cumhuriyet olmuş ve her ne kadar diktatörlükle yönetildiği söylense de komünist düzenin alıntılarını halen görebileceğiniz özgür, ekonomisi oldukça kapalı bir ülke. Başlıca geçim kaynakları pamuk, doğalgaz ve turizm. Dolayısıyla sizin de ziyaretiniz ülke ekonomisi için önemli.

Çarlık Rusyası ve devrimi

Semerkant, 1868’de Ruslara geçerek Türkistan’a bağlandı. 1924’ten 1930’a kadar Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin başkenti oldu.

İklim

İklim tipinin siması güneşli, sıcak, bazen rüzgarlı ve genellikle kurudur. Kışları yumuşak geçer ve hafif don görülür. Yaz ayları sıcak ve kurudur. Temmuz’daki ortalama gündüz sıcaklığı + 34 °C, ortalama gece sıcaklığı + 18 °C’dir. Ocak ayında en sıcak + 7 °C ve en soğuk - 4 °C olur

Tarihi eserler

Bibi Hanım camii

Gur Emir medresesi

Şah-ı Zinde camii ve türbeleri

Eski ticaret çarşısı

Ruhabad türbesi

Semerkant’ta İslâm Mimarisinin en güzel örnekleri bulunur. Şehir UNESCO Dünya Miras Alanları Listesi’ne eklenmiştir.

Registan antik Semerkant’ın kalbidir. Anlamı “Kumlu yer” demektir.

Genel Bilgiler / Rehber

Özbekistan’ın güney kesiminde bulunan Semerkant, başkent Taşkente 275 km uzaklıktadır. Ekonomik olarak Özbekistan’ın önemli merkezlerinden olan Semerkant otomotiv sanayisi, dokuma sanayisi, gübre sanayisi gibi faaliyetleri ile dikkat çekmektedir. Dünyanın en eski şehirlerinden olan Semerkant, M.Ö 14’de Persler tarafından kurulmuştur. İpek Yolu’nun önemli bir kavşağında kurulan kent, tarih boyunca gezginlerin uğrak noktası olmuştur. 14-15. yüzyıllar Semerkand’ın altın dönemi olarak kabul edilir. Ayrıca bir çok İslam devletini de bünyesinde bulundurmuş büyük kentlerden olan Semerkant’da İslam kültürüne ait bir çok tarihi ve mimari yapı bulunmaktadır.

Semer kanttan buhara araya geçiş

Taşkent’ten 3,5 saat süren bir otomobil veya tren yolculuğu ile Semerkant’a varabilirsiniz. Tren sabah 7’de kalkıp, akşam 17’de dönüyor, dolayısıyla günü birlik kısa da olsa bir tur için de şansınız var.

Gezilecek yer daha (Çirvak Gölü)

Eğer vaktiniz varsa ve sizi götürecek bir araç bulursanız, 1 saatlik mesafedeki Çirvak gölü ve Beldersay. dağını da ziyaret edin. Beldersay, tek ancak uzun pisti olan ve iki liftle hizmet veren güzel bir kayak merkezi. Kayak ve elbise de kiralayabilirsiniz. Dağ ziyaretinizde Sky Village ve NBU tesislerinde gize bir dağ evinde kalabilirsiniz. Göle yazın giderseniz, çok muhteşem olmasa da yüzebilir 

Kervansaraylar

İpek Yolu filozofinin, geleneklerin ve dinlerin ve en önemlisi de ticaretin kesişme noktasıdır. Buhara kervanların en çok uğradığı şehirlerden biriydi. 16. ve 20. yüzyıl arasında burada yaklaşık 50 pazar yeri ve 75 kervansaray bulunuyordu.

Buhara ticaret ile gelişen bir şehir olup hala dört adet kubbeli çarşıya sahiptir. Bu tarihi yapı İpek Yolu döneminde şehirlerin nasıl geliştiğinin en güzel örneklerinden biridir. Malların rahatça girip çıkması için tasarlanan bu yapıyı Orta Çağ‘dan kalma devasa pazarlara benzetebiliriz.

Şehrin 11 kapısı

Klitshev Zoircho, Mimar: ‘Şehrin sizi merkeze götüren 11 tane kapısı vardır. Ticaret yapılan bu dörtyol geçişlerine ise Tok adı verilir. Toklar arası bu yollar gölgeliklerle kaplıdır ve küçük çaplı ticaretin yapıldığı yerlerdir.

TİCARET

Alışveriş şehrin her yerine yayılmıştır. Sokaklardaki tezgahlar, kervansaray ve pazarlar İslam dünyasındaki en güzel ve en renkli ticaret bölgelerinden birini oluşturmuştur.

Klitshev Zoircho, Mimar: ‘Ana dörtyol büyük bir kubbe ile örtülü olup diğer sokaklar küçük kubbelerle kaplıdır. Bu tarihi yapılar dörtyol ve kavşakları örter ve onların uzun süre korunmasını sağlar.’

Kervansaraylara adım atmak gerçek bir tecrübedir. Bu tarihi yapılardan sadece birkaç tanesi ayakta kalabilmiş. Sağ tarafta kalan Ayoz Kervansray’ı daha yeni retore edildi ve hala kullanıma kapalı. Kervansarayların ticaret alanında önemli bir yeri vardır.

Klitshev Zoircho, Mimar: ‘Kervansaraylar yaşam alanları ve toptan ticaret yapılan yerlerdi. İçlerinde çok büyük mal depoları bulunurdu. Daha sonra şehirde perakende satılan malların burada toptan ticareti yapılırdı. Kervansarayların dışı dükkanlarla çevriliydi. Tüccarlar buralardan mal alıp, sonra onları sokaklarda satardı.’

Klitshev Zoircho, Mimar: ‘Kervansaraylar kültürel yapılardı. Dini mekanlar gibi bilge insanların olduğu yerler değildi çünkü daha çok avam halk buraları kullanırdı. Ancak bu yapıların tarihi önemi çok büyük.’

Pazarlarda her çeşit ürünü bulabilirsiniz. Ancak halılar Buhara’yı bir marka haline getirmiştir. Bu halılarda hala o eski koyu kırmızı renk ve tarihi 12 kabileyi temsil eden geometrik şekiller kullanılır. 

Yedi nesil boyunca halı işi yapan bir ailenin üyesi Sabina, bu durumu şöyle açıklıyor:

HALISI

Sabina Burkhanova, Halı Tüccarı: ‘Buhara halıları kırmızıdır çünkü Zerdüştlük dönemi insanlar Güneş‘e ve ateşe tapıyorlardı. Secde ettikleri zaman halıya bakıp ateşi hayal ediyorlardı.’

Bir araya gelen yaklaşık 20 kız, bin sene önce bulunan tekniklerle halı dokuyorlar. İşin süresi halının büyüklüğü, deseni ve santimetreye düşen ilmik oranına göre aylar ya da yıllar sürebiliyor.

Sabina Burkhanova, Halı Tüccarı: ‘İşe yeni başlayanlar ilk iki hafta boyunca ilmik yapmayı öğrenir. Çünkü bir kere ilmik yaparken elinizi sekiz defa hareket ettirirsiniz.’

Sabina Burkhanova, Halı Tüccarı: ‘Bu işte ustalaşmak zaman alır ve kişinin hız ve yeteneğine göre değişir.’

Rano Ibragimova, Halı Dokumacısı: ‘İşi öğrenmem iki hafta, ustalaşmam da 3 yıl sürdü ve hala öğrendiğim yeni şeyler var.’

Turistik beldelerin arkasında Buhara hala antik yolların ihtişamını taşıyor ve size yaşadığınız zamanı unutturuyor.

Monica Pinna, Euronews: ‘Buhara’nın pazarlarını ve ustalarını geride bırakıp haftaya Uzbekistan Life’ın üçüncü bölümünde Hiva şehrinde buluşalım.’

İklim / Hava Durumu

Yarı kurak ve karasal bir iklim görülmektedir. Sıcak ve kurak yaz ayları, soğuk ve az yağışlı kış ayları yaşanmaktadır. Kış aylarında hava sıcaklığı ortalaması 3 derece civarındadır. Yaz aylarında ise hava sıcaklığı ortalaması 25 derece civarındadır. Yaz aylarında hava sıcaklığı 35 dereceye kadar çıkabilmektedir.

Nasıl Gidilir?

Türkiye’den Semerkand’a direkt uçuş bulunmamaktadır. Semerkand’a gitmek için öncelikle İstanbul’dan Taşkent’e THY ve Uzbekistan Airlines’ın direkt uçuşu ile gidip (Uçuş süresi yaklaşık 4 saat 35 dakika), oradan karayolu ile Semerkant’a ulaşabilirsiniz. Semerkant-Taşkent arası karayolu ile yaklaşık 4 saat sürmektedir.

Semer kanttan BUHARA araya geçiş

Taşkent’ten 3,5 saat süren bir otomobil veya tren yolculuğu ile Semerkant’a varabilirsiniz. Tren sabah 7’de kalkıp, akşam 17’de dönüyor, dolayısıyla günü birlik kısa da olsa bir tur için de şansınız var.

sert porno izle sekreter porno izle sarışın sikiş erotik porno ]]> Mon, 06 Nov 2017 10:40:40 +0300 BENİM ŞEHİRLERİM https://www.teknikelektrik.com/myanmar-arakan-4985 https://www.teknikelektrik.com/myanmar-arakan-4985 MYANMAR ARAKAN NEREDE?

Myanmar, resmî adıyla Myanmar Birliği Cumhuriyeti ve ayrıca bilinen adlarıyla Burma ya da Birmanya, Güneydoğu Asya’da, Andaman Denizi ve Bengal Körfezi kıyısında, Bangladeş, Çin, Hindistan, Laos ve Tayland arasında yer alan ülkedir. Myanmar, Çinhindi’nin kuzeybatısında yer alır. Komşuları kuzeybatıda Hindistan ve Bangladeş, kuzeydoğuda Çin, güneydoğuda Laos ve Tayland’dır. Ülkenin güneybatı kıyıları Bengal Körfezi ile çevrilidir.

Myanmar’ın 7 eyaletinden biri olan Arakan Bangladeş-Burma sınırının 50.000 kilometre karelik bir alanında bulunur. Nüfusu 4 miyondan fazladır fakat bölgenin nüfüsü yaşananların ardından 1 buçuk milyona kadar gerilemiştir.

MYANMAR’DA İSLAMİYET

Çoğunluğu Budist olan Myanmar’da resmî makamlar, Müslümanların nüfusun % 4’ünü oluşturduğunu iddia etmektedirler. Ancak müslüman önderler bu oranın % 10 ile 14 aralığında olduğunu söylemektedirler. Müslümanların etnik köken dağılımı ise şöyledir:  % 68 Hint, % 30 Myanmarlı, % 2 Çin asıllı. Müslümanların % 41’i Arakan bölgesinde geri kalanı ise ülkenin diğer bölgelerinde yaşamaktadırlar. Büyük çoğunluğu Hanefi mezhebindendir.

Hint asıllı Müslümanlar çoğunlukla başkent ve çevresinde yaşarken Bengal, Urdu ve Burma dillerinin karışımı bir dili konuşan Rohingyalar Arakan bölgesinde yaşamaktadırlar. Diğer Müslümanlara göre daha fakir olan Rohingyalar savaş, sürgün ve baskılara mâruz kalmışlardır. II. Dünya Savaşı’ndan sonra Arakan’da Müslüman devleti kurma faaliyetleri silâhlı çatışmalara ve hükümetin askerî operasyonlar yapmasına neden oldu. Binlerce Müslüman yurtlarından çıkarıldı ve camileri, okulları, evleri zarar gördü. Bunlardan geriye dönenleri Myanmar hükümeti ülkeye kaçak yollardan giren yabancılar olarak kabul etti1989 ve 1991 yıllarındaki operasyonlar sonucunda 250.000 Arakanlı müslüman tekrar Bangladeş’e sığındı ve ancak BMMYK’nın baskısı neticesinde 1992’de ülkeye geri dönebildiler. Müslümanların bir kısmı halen mülteci olarak Bangladeş’te kamplarda yaşamaktadır. Myanmar hükümeti Rohingyalar’a tam vatandaşlık hakkı vermeyi reddederek onların Myanmar vatandaşı sayılabilmeleri için vatandaşlık kanununa göre İngiliz işgali ve Hint göçmen akını başlamadan yani atalarının 1824 tarihinden önce ülkede yaşadıklarını ispatlamaya zorlamaktadır. 1948’den beri savaşan Müslümanlar ise 1999’da Arakan Rohingya Millî Teşkilâtı’nı ve 2000 yılında da Rohingya Dayanışma Örgütü’nü kurarak faaliyetlerini Bangladeş üzerinden sürdürmektedirler.

Ülkedeki müslümanlar arasında sosyal yaşamda ve dinî görevleri ifa etme hususunda farklı görüntüler sergilenmektedir. Hint asıllılar konuşma dili olarak Urduca’yı kullanırken yerliler Burma dilini kullanmaktadır. Hint asıllılar dini vecibelerine daha çok dikkat ederken yerliler ise eski Budist kültüründen gelen alışkanlıklarıyla karışmış bir dini hayat sürdürmektedir. Siyasî ve sosyokültürel açıdan da bölünmüşlük vardır ve her toplumun kendi derneği vardır.

ARAKANLILARA HİCAZ DEMİRYOLU MADALYASI VERİLDİ

Arakanlıların ifade ettiği Osmanlı bize madalya verdi sözlerini tarihçi Erhan Afyoncu, “Arakan’da katledilen Müslümanlar’ın dedelerinin Türkiye’ye yardımı” başlıklı yazısında Osmanlının Arakanlı Müslümanlara neden madalya verdiğini şöyle anlatıyor:”Osmanlı İmparatorluğu bizim zayıf zannettiğimiz dönemlerde bile dünyanın en önemli devletlerinden biriydi ve dünyadaki bütün Müslümanlar’ın şemsiyesi konumundaydı. Afrika’dan Asya’ya bütün Müslümanlar’ın gözü kulağı hilafetin merkezinde, yani İstanbul’daydı. Asya Müslümanları özellikle de Hindistan Müslümanları, hilafetin merkezi olduğu için Osmanlı İmparatorluğu’nu yakından takip ediyorlardı. Madagaskar’dan Myanmar’a kadar her taraftaki Müslümanlar halifeyle ilişki kurmuşlardı. 1870’te Birmanya’daki (Myanmar) Ava sultanının sadrazamı Osmanlı yönetimiyle ilişki kurmak için mektup göndermişti.

II. Abdülhamid döneminde Osmanlı’nın Asya’daki faaliyetleri neticesinde padişah Hindistan, Çin veMyanmar Müslümanları arasında popüler olmuştu. 1897’de Türk-Yunan Savaşı çıkınca Asya’daki Müslümanlar hemen yardım toplayarak Türkiye’ye gönderdiler. Savaş kısa bir süre sonra Osmanlı’nın zaferiyle sona erdi.Osmanlı İmparatorluğu’nda 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren birçok demiryolu yapılmıştı; ancak bunların çoğu Avrupalı sermaye çevreleri tarafından inşa edilmişti. Kutsal hac yolculuğunu kolaylaştıracak Hicaz demiryolu dünyanın dört bir tarafındaki Müslümanlar’ın yardımlarıyla inşa edildi. Başta Hindistan, Mısır, Rusya ve Fas’tan olmak üzere Endonezya’dan, Singapur’dan, Güney Afrika’dan, Tunus, Cezayir, İngiltere ve Amerika’dan bağışlar yapıldı. Hicaz demiryoluna yardım edenler arasında Myanmarlı Müslümanlar da vardı. Osmanlı yönetimi Myanmar’dan yardım gönderenlere Hicaz demiryolu madalyaları göndererek teşekkür etti.

BALKAN SAVAŞINDA BİZE YARDIM GÖNDERDİLER

II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonra hükümdar olan Sultan Mehmed Reşad’ın tahta çıkışı; dünyanın her tarafındaki Müslümanlar’ın yanı sıra, Myanmar’daki Müslümanlar tarafından da telgraf gönderilerek kutlandı.

1911’de İtalyanlar’ın Libya’yı işgali üzerine dünyanın dört bir tarafındaki Müslümanlar’dan yardım gönderildi ve İtalya değişik ülkelerde protesto edildi. 

1912’de Balkan savaşları sırasında Hindistan, Çin, Singapur ve Myanmar’daki Müslümanlar’dan maddi yardımlar geldiği gibi, sağlık eki¬pleri de teşkil edilerek Türkiye’ye gönderilmişti.

O dönemde Myanmar’ın adı Birmanya (Burma) idi. Birmanya’daki Müslümanlar topladıkları yardımları konsolosluk, Osmanlı Bankası ve Avrupa bankaları aracılığıyla Türkiye’ye gönderdiler. Örneğin, İbrahim Ali Molla ve Abdurrahman efendiler topladıkları 800 İngiliz lirasını Rangoon’daki fahri Osmanlı şehbenderliğine teslim etmişlerdi. Yine savaş yardımı olarak Birmanya Hilâl-i Ahmer’i, yani Kızılay’ı üyelerinden İbrahim Ali Molla ve Abdurrahman ve Cemal efendiler topladıkları 3000 İngiliz lirasını göndermişlerdi. Rangoon’un yanı sıra Birmanya’nın önemli şehirlerinden Mandalay’daki Müslümanlar da para toplayarak Osmanlı İmparatorluğu’na gönderdiler. Moulmein şehrindeki Müslümanlar da yardıma katıldılar. Birmanyalı Müslümanlar fakir ve ülkede azınlıkta olduklarına bakmadan ellerinde ne varsa Türkiye’ye yollamışlardı.”

“O topraklarda, buradan gitmiş insanların mezarlarına Fatiha okumak boynumuzun borcudur.”

ARAKAN’DA KATLİAM NASIL BAŞLADI ? 

Rohingya’da müslüman azınlığa karşı başlatılan soykırım, Budist Rahiplerin 3 müslüman gencin üzerine attıkları iftiranın alevlenmesi ile başladı. Öncelikle 3 kişilik bir Budist Rahip grubu, 26 yaşındaki Burmalı bir kadına tecavüz edip ardından onu öldürdüler. Kadına tecavüz eden 3 kişiden birisi, kendisinin erkek arkadaşıydı ve kısa süre önce kadın tarafından terkedilmişti. Fakat aynı kadına tekrar geri dönmek istemesine rağmen, kadın tarafından reddedildi. Bunun ardından aynı kadın kendisine farklı bir erkek arkadaşı buldu. Bu durumu kaldıramayan eski erkek arkadaşı, yanına 2 kişiyi de alarak önce kadına tecavüz etti ve daha sonra da onu öldürdüler.Katil Budist Rahipler, öldürdükleri kadının cesedini, bölgede bulunan bir müslüman köyünün yakınlarına bırakıp kaçtılar. Cesedin bulunmasının ardından yetkili Budist Rahipleri ve Burma Hükümet yetkilileri kadının başına gelen hadiselerden ötürü müslümanları sorumlu tuttular. Neticede 3 tane masum müslüman genç tutuklandılar. Tutuklanan gençlerden bir tanesi dövülerek öldürüldü. Diğer ikisi de mahkeme tarafından ölüm cezasına çarptırıldı. Böylece hükümet, bir iftira vasıtası ile tüm dünyanın gözü önünde müslümanlara karşı bir soykırımın ilk tohumlarını atmış oldu... Bu hadiseyi takip eden aylarda, bir çok radikal rahip, Burma içerisinde ve dışarısında Rohingyalılara karşı bir anti-propoganda başlattılar. Burmalılara karşı kullandı slogan şöyleydi; “Rohingya Burmanın bir vilayeti değildir. Onlar Bangladeşten gelen illegal göçmenlerdir”... Daha sonra bu gösteriler, bir takım hükümet yetkililerinin katılımı ve desteği ile amacından saptırılarak çizgiden çıkmıştır.

SOYKIRIM NASIL BAŞLADI ?

3 Haziran 2012 – Arakan şehri güneyinde bulunan Toungup şehir merkezinde, 8 müslüman hacı ve yanlarında bulunan 2 otobüs muavini ve bir kadın, Budist Rahipler tarafından öldürüldüler. 5 kişi ise kaçarak canlarını kurtarabildi. Hadise olduğu sırada öldürülen hacılar Thandwe’deki Thetsa mescidindeki bir dini merasimden (islami/ilmi bir top lantı ya da münazara) dönüyorlardı. Hacıları taşıyan otobüs, dönüş yolundayken terörist Budist rahipler tarafından durduruldu. Durdurulan otobüsün plakası 7(Ga)7868’dir.  Rahiplerden birisi kapıya gelerek “Hepiniz inin aşağıya” diye seslendi. Otobüs şöförü ve muavin müdahale etmek istediler, otobüste herhangi yabancı birisinin olmadığını söylediler. Buna rağmen budist rahipler ilk olarak onları dövmeye başladılar. Daha sonra otobüsün içine dalan Budistler müslüman hacıları döverek otobüsten dışarı çıkardılar.

Sayıları 300’ü bulan Budistler, müslüman hacıları yolun ortasına alarak ölünceye kadar dövdüler. Buna rağmen ne bir polis ne de bir hükümet yetkilisi olaya müdahale etmedi. Ne olay sırasında ne de olay bittikten sonra... Otobüs baskını sonrasında dövülerek Şehid Edilen müslüman hacılar... 

Tam anlamıyla  7 Hacı adayı dövülerek şehid edildi. Ve bunlarla birlikte otobüste görevli olan bir karı-koca çift aynın şekilde dövülerek Şehid edildi. 

Diğer 5 müslüman hacı bu katliamdan kaçarak kurtulmayı başardılar. Rahipler kazandıkları bu zaferi (...?) yola attıkları cesetlerin üzerlerine tuvaletlerini yaparak ve içtikleri şaraplarından dökerek kutladılar. 

Buna rağmen hiçkimse tutuklanmadı ve bu katillere karşı herhangi resmi bir soruşturma dahi açılmadı. Cesetler aynı günün akşamında Thandwe de toprağa verildiler. Hacıların cesetleri cenaze için götürülürken... Bu elim hadisenin ardından ise, Burma hükümetinin verdiği destekle ve iç güvenliği tehdit ettikleri gerekçesi ile rahipler tarafından müslümanların köyleri baskına uğramaya ve yakılmaya başlandı... 

Budist rahipler Burma güvenlik güçleri ile beraber gece vakti bir müslüman köyü yakıyorlar...Rahipler müslümanların evlerini yakarken, güvenlik güçleri rahiplerin emniyetini sağlamakla görevlendirilmişlerdi. Bir Burmalı güvenlik görevlisi gündüz vakti müslüman köyü yaktıktan sonra böyle resmedildi. Çıkan bu hadiselerde güvenlik güçleri ve Rahipler güruhu, Razak, Lalu ve Syed Ahmet köylerindeki evleri yaktılar. Müslümanların ticarethaneleri ve 150,000,000 Kyatlık ticari malları yakıldı. Sawmawna köyündeki bir cami ateşe verildi. 200 Rohingyalı evsiz kaldı. “Köylere giren güvenlik yetkilileri, köyün erkekleri tek bir meydana toplayarak onlarla gelecekteki durumları hakkında bir toplantı yapacaklarını söylediler. Evlerden çıkıp köyün dışında bir meydanda toplanan erkekler, orada bir grup tarafından oyalanırken diğer bir grup polis ve rahip köye girerek onlarca kadına tecavüz ettiler.” 

“Günümüzde Arakanlı müslümanları koruyan hiç bir kuvvet yoktur. Maruz kaldıkları onca zulüm, tecavüz ve evlerinden çıkarılmaya karşı hiç bir koruyucuları bulunmamaktadır. 

Buna rağmen Burma hükümeti tarafından, Rahiplerin ölcülük ettiği bu katliamı meşrulaştıran bir çok kanun tasarısı devamlı olarak kabul edilip yürütmeye konmaktadır. Hükümet destekli bu sistematik soykırım faaliyeti günden güne hıncını ve hırsını arttırarak devam etmektedir.“

MYANMAR ARAKAN'A MADDİ VE MANEVİ TÜM DESTEĞİNİZİ ESİRGEMEYİ UNUTMAYIN ORDA Kİ MUSTAZAFLAR  BİZLERİN DESTEĞİNE İHTİYAÇLARI VAR...!!!

  Havalimanından on dakika mesafedeki şehre, iki yanı ağaçlarla kaplı bulvarın sonundan bize göz kırpan Kafkas Dağları manzarası eşliğinde varıyoruz.

Şehirde ilk ilgimi çekenler bağımsız cumhuriyet öncesi döneminden kalmış ve özenle korunmuş yapılar oluyor. Mimari yönüyle her birinin ayrı bir güzelliği var. 

500 yıllık Şah Abbas Camii’ninde o eşsiz mimarisinin altın da kılacağınız iki rekat namaz kılmadan geçmeyin... 

ilk durağım olan şehrin en popüler sokağı olan Javad Khan. Mağazalar, gündüz vakti ağaçların gölgelediği ve akşamları gösterişli ışıklandırmaların aydınlattığı 

Cevad Han sokağına sıra sıra dizilmişler. Güzel kafelerin olduğu bir sokak. Eğer tatilinizi pazar akşamına denk getirdiyseniz bu kafelerden birinde gitar ve keman dinletisine denk gelebilirsiniz.  

Soğuk ama oldukça güneşli havadan da istifa ederek öğleden sonramızı yol boyunca restoranların dizili olduğu Hacıkend bölgesinde geçirmeye karar veriyoruz. Gidince öğreniyorum ki Azeri restoranlarında ortak bir yemek alanı yok. Her grup ana binanın çevresinde konuşlanmış özel kulübelerde ağırlanıyor ve siparişler kulübedeki telefon ile veriliyor. 

Biz de dağ manzaralı kulübemize geçip ilk olarak sobaya odun dolduruyoruz. Bu soba birazdan ekmeklerimizi de kızartacak. Et siparişimiz alındıktan sonra gelen meze tabağı lezzet yönünden Türkiye’dekilere çok benziyor. Menünüz oldukça kıvamlı hazırlanıyor yoğurtlu mezelerden yana oluyor (tabi isteğe bağlı birbirinden lezzetli meze çeşitlerini seçebilirsiniz).

Azeri sofralarının olmazsa olmazı nar da geliyor sofraya(buradaki yediğiniz narın lezzetini hiç unutamayacaksınız, ama masadan en büyük tezahüratı tatlı niyetine gelen elma kebabı alıyor. Yemek biterken güneş Küçük Kafkas Dağları arasına sıkışmış Kepez Dağı’nın üzerinde batmaya başlıyor. Şehre dönüyoruz. 

Gence’nin güzel mimarisi gece ışıklandırması altında daha da etkileyici gözüküyor. Işıklandırmanın şehirde en çok yakıştığı bina Belediye Sarayı. Sarayın önündeki meydansa hafta sonu Gence’lilerin olduğu gibi benim de ilk tercihim oldu. İhtişamlı meydan 2015 Bakü Avrupa Oyunları’na ithafken 6 bin kişinin katılımıyla dünyanın en büyük flash mob gösterisini misafir etmişti. Şimdi bu gösteri, Guinness Dünya Rekorları arasına girmek için inceleme sürecinde bulunuyor. 

Lela ile Mecnun’u bilmeyen belki hiç yoktur ama bu aşk hikâyesinin neredeyse bir edebi tür haline gelmesini sağlayanların başında gelen Nizamî’nin Genceli olduğunu bilen de bir o kadar azdır. Roma’da Borghese Bahçeleri içinde bir anıtı olan Nizamî Gencevî’nin kendi şehrindeki mozolesini ziyaret ediyoruz. Bir sonraki durak ise havaalanından şehre giderken gözüme kestirdiğim, Güney Kafkasya’nın en büyük parkı olan Haydar Aliyev Parkı. Parkın girişindeki bisikletlerin Azeri sivil toplum kuruluşu IDEA tarafından çevre duyarlılığını arttırmak için kullanıma sunulduğunu ve parkın göçmen kuşlara yuva yapılmasını da içerecek şekilde birçok çevreye duyarlı projeye konu olduğunu öğreniyorum.  

 Gence seyahatim sona erip havalimanına doğru yol alırken bu zarif ve tarihiyle bir zamanın medeniyetini, kültürünü içinde barındırmış ve o güzelim zarafetiyle hiç bozulmadan günümüze kadar getirmiş olan bu tarih bir zamanlar ecdadımızın izlerini  ve OSMANLI İMPARATORU’NUN  bıraktığı o derin kültürü  görmek mevcut olan  bu  güzel şehir den ayrılırken içinizden “keşke gün hiç geçmese diyebileceğiniz şehir…

ek tek şehirlere geçmeden önce Endülüs’ü özel yapan unsura değinmek istiyorum. Aynı unsur kanaatime göre Türkiye’yi de özel yapıyor. Bu tam da kültürlerin ve medeniyetlerin iç içe geçmesi durumu. Her ne kadar 15.yy’dan sonra Katolikler İber yarımadasını tek tipleştirmeye çalıştıysa da oraları terkedenlerin kültürleri her zaman bu topraklarda yaşamaya devam etti.

Bilmem bu size bir yerden tanıdık geliyor mu? Endülüs’te her şehirde Magriplerin yani Müslümanlar’ın etkilerini görmek mümkün zaten her şehirde de bir Yahudi mahallesi var… Her şeyin başında Avrupa’da birçok şehri gören bir insan olarak buralara sıradışı bir avrupa tanımlaması yapmak mümkün…(Hem de Endülüs turistik olmasına rağmen Madrid’e göre çok ucuz   )

Ve gelelim gezimize…27 Euro’ya bulduğum Madrid-Sevilla çift yön bileti daha exchange dönemimin başında yolumu endülüs’e düşürdü. Havaalanından başlamak üzere Madrid’den sonra Sevilla adeta tropik bir ada ülkesi izlenimi uyandırdı. Sevilla da göze kesinlikle batacak bazı şeyler var. Bunların başında adeta her sokakta bulunan turunç ağaçları… Bir Adanalı olarak bana çok tanıdık gelse de şehre gerçekten çok yakıştığını ve çok sıcak bir his verdiğini itiraf etmeliyim. Yine daracık sokaklarında kavuştuğu anda bir anda karşınıza çıkan küçük meydanlar öylesine güzel ki; hem hepsinde turunç ağaçlarının altına kurulmuş lokantalar da var… Şahsen bu gezimi çok ucuza mal etmeye çalıştığım için deneme fırsatım olmadı ama herkese tavsiye ediyorum.

Peki ne yapalım Sevilla’da? Bana sorarsanız Barrio Judeo’nun dar sokaklarında saatlerce dolaşmak ayrı bir keyif. Hem sokakları daracık kılan evlerin duvarlarının ardını görmeden aman evler hakkında pek fikir yürütmeyin.

Çünkü dışarıdan kimisi harap ve sıradan görünen evlerin hepsinin muazzam avluları var, şansınızı zorlayıp birkaçını deneyebilirsiniz. Bir de İspanya’da hayli popüler olan sokakta içmek “botellon” kesinlikle tavsiye edilir, özellikle Sevilla’da bir meydan dolusu insanın “botellon” yaptığını görünce inanın sizin de katılasınız geliyor. Bir de turistik olduğu kadar hala ispanyollar’ın sevdiği “flamenco” var. Ama bana sorarsanız para verip de flamenco gösterisine gitmeyin, zira bazı barlarda hiçbir ekstra ücret ödemeden flamenco gösterisi seyredebiliyorsunuz ve çok daha keyifli oluyor. Ama unutmayın bedava olduğu için inanılmaz kalabalık olabiliyor…

Peki nereleri görmeli Sevilla’da? Her katolik şehrinde olduğu gibi en merkezde kocaman bir katedrali var. Bir de yine merkezde “El real alcazar” yani kale-saray arası güzel bir bahçesi olan yapı var, yine tavsiye edilir… Özel olarak son belirteceğim yer ise “Plaza de Espana” daki iki kuleli enteresan ama çok özel olan bina, “Museo Militar” yani Savaş Müzesi… Tabii şehrin geri kalan kısmı da çok güzel ve özel ancak geri kalan kısmı rastgele gezerek de keyifle gezebilirsiniz.

Sevilla’dan Granada’da Cordoba’da aslında yakın yaklaşık 2 saatlik yolculuklarla iki şehre ulaşmak da mümkün. Ama biz Cordoba’ya geçelim şimdi.

Cordob, Sevilla’ya göre daha küçük bir şehir. Ve açıkçası Müslüman etkisinin daha yoğun hissedildiği de ayrı bir gerçek. Cordoba’nın da tam ortasında bir katedral var. Şaşırtıcı olan ise bu katedralin “Mezquita” yani camii diye anılması. Zira bu yapı aslında bir camii olarak yapılmış ancak şehir hristiyanların eline geçince katedrale çevrilmiş. İşin enteresan yanı hala tabelalarda “Mezquita” olarak gösteriliyor. Bol sütunlu etkileyici bu yapı şehrin en büyük turistik unsuru. İşine yarayabilecek bir detay olarak normal girişi 8 euro kadar olan bu yapıya sabah 8 civarı bedava girebileceğinizi müjdelemek isterim. Katedral gerçekten çok büyük ve içinde gerçekten de farklı kültürlerden ögeleri görmek mümkün ve heyecan verici.

Yine hemen “mezquita”nın yanında “Alcazar de los Reyes Cristianos” yani Hristiyan Kralların Kalesi var.Açıkçası kalenin önündeki bahçe de en az kalenin kendisi kadar güzel. Ayrıca kaleyi güzel kılan özelliklerden bir tanesi ise küçük ve şehrin kalanı ile uyumlu olması. Bu bahçelerin hemen önünden ise bir otobüs kalkıyor. Bu otobüs “Medina al Zahara”ya gidiyor…

fHep tarih derslerinde duyup da anlam veremediğimiz bir devlet vardı, en azından kendi adıma öyleydi:”Endülüs Emevi Devleti”. Hem o kadar uzak olması hem de hep hristiyan bildiğimiz İspanya’da olması durumu daha da enteresan kılıyordu. İşte tam da o zamanlarda Endülüs Emevi’lerinin başındaki kişi kendisini halife ilan edip muazzam bir saray yaptırıyor kendisine. Şehirden bir kaç kilometre dışında olan bu kompleks şu anda biraz yıkık ve harap halde de olsa; var olan hali bile geçmişte ne ölçüde ihtişamlı olduğunu tahmin etmenize yetiyor.

Evet, peki daha nereleri gezebiliriz Cordoba’da? Bana sorarsanız elinize bir harita alıp enterasan gördüğünüz herhangi bir yere gidin; bununla birlikte şehrin merkezinde arşınlanmadık sokak bırakmayın derim. Cordoba küçük bir şehir olduğu için insan hemen alışıyor ve benimsiyor, ayrıca her köşeden tarihi eserler de size bir yerden tanıdık gelecektir. Yine çok ucuz bir şehir olduğundan yemek konusunda şansınızı zorlarken çok düşünmenize gerek kalmayacaktır.

Kalacak yer konusunda sadece bir uyarım olsun. Genel olarak sıcak bir yer olsa da ben oradayken yani şubat ayında en azından akşamları soğuk oluyor, ancak binalara bir ısıtma sistemi yapma gereği hissetmediklerinden yatağınızda hayli üşüyebiliyorsunuz, aman dikkat.

Evet; şimdi de endülüsteki son durağımız Granada’ya gelelim. Granada Hristiyanlar’ın en son aldığı şehir olduğundan burası müslüman etkisinin en çok hissedildiği yer. Ancak bunu derken satıcıların hepsinin Faslı olmasından bahsetmiyorum.”Albayzin” olarka anılan ve alhambra tam karşısına düşen ve bence şehrin en özel olan mahallesi yanlış hatırlamıyorsam arap mahallesi diye anılıyordu. Burada daracık sokaklara üst üste kondurulmuş beyaz ve az katlı evler dikkat çekiyor. Yine dışarıdan hiç gözükmese de evlerin çok muazzam avluları var.

Özellikle tavsiyem “Albayzin”in altını üstüne getirmeniz. Gerçi bir tepeye kurulduğu için biraz yorucu olabilir ama kesinlikle değecektir. Genel olarak dikkatimi çeken Granada’daki Hippi yoğunluğuydu, tabii bununla birlikte yoğunlaşan ot kokusunu da yadırgamayın.   Alhambra’yı ziyaret etmeden önce önce ona bir karşıdan bakın derim. Bunun için en uygun yer “Mirador de San Nicolas” denebilir ki; burası halka açık bir meydan ve önde alhambra arkada “Sierra Nevada” karlı dağlar var…Benim size daha özel tavsiyem ise bu meydanın hemen yanındaki camiye girmeniz. Tabii isterseniz namaz kılın ama benim tavsiyemin nedeni muazzam olan manzarası…Uzun uzun seyredin derim bu özel manzarayı.

Ve evet sırada Alhambra var.Granada hatta endülüs denince birçok kişinin aklına Alhambra gelir. Granada’nın Magrip Kralının Sarayı… Bir tepeye kurulan bu sarayın birçok avludan oluşan yapısı kesinlikle çok özel ve her duvarında hatta köşesinde görebileceğiniz işlemer de yine çok etkileyici. Şahsi olarak yapıdan çok etkilenmeme rağmen bize çok uzak olan bir mimarı yapı olmadığı için eminim ki Avrupalılar daha çok etkileniyordur. Buna rağmen hemen eski sarayın yanına kurulmuş çok açık şekilde Avurpa tarzı inşa edilmiş Saray binası ise eski sarayın kesinlikle gölgesinde kalıyor. Ancak Alhambra bir tam gününüzü alacak bir komplekse bunu da belirtmeliyim, ayrıca bilet konusu da bazen sıkıntı olduğundan sabah erken saatlerinde gitmek avantaj olacaktır.

Bir de bahsetmeden geçmek istemedim, Katolik bir şehir olduğundan göreceli olarak şehrin daha yeni kısmında bir katedral mevcut. Aslında güzel bir katedral olduğunu söylemeliyim, ayrıca “Gran via de colon” çevresi konumlanan Avrupa tarzında inşa edilmiş tahminen 19-20.yy’a tarihlenen şehir de görülmeye değer.

Tam anlamıyla hayat kurtaracak tavsiyelerde bulunamasam da aklımda kaldığı kadarıyla fikirlerimi paylaşmış oldum. Umarım Endülüs yolunda işinize yarar ya da en azından Endülüs’e dair gözünüzde güzel şeyler canlandırır da bir gün niyet edersiniz bu güzel ülkeye gitmeye…

Vasco da Gama’nın Afrika topraklarına ayak basmasının ardından ülke, Portekiz sömürgesi olmuş. 18. yüzyıla kadar süren bu durum Ummanlı Arapların toprakları işgaliyle son bulmuş. Daha sonra Almanya’nın, onun sonrasında da İngiltere’nin himayesi altında kalmış. 961 yılında Julius Nyerere tarafından ingiliz sömürgesinden kurtarılıp bağımsızlığını ilan etmiş ve şu anda da bağımsızlığını koruyor. Julius Nyerere, ülkeyi hem işgalden kurtarması, hem de her birinin kendine özgü bir dili olan 120 değişik kabileyi tek bir dilde, Swahili‘de, birleştirmesiyle unutulmaz bir şahıs olarak Tanzanya ve Afrika tarihinde yerini almış mühim bir önder. 

Büyük ekolojik parklara, doğa harikalarına ve bizden çok farklı bir yaşam tarzına sahip bir ülkeyi ziyaret etmek istiyorsanız Tanzanya’yı listenize kesinlikle almalısınız ve Tanzanyanın en güzide şehri, eski başkenti Darüsselam.

“Darüsselam ne demek ?” 

Diyecek olursanız : Darüsselam, “Dar” ve “slm” sözcüklerinden bir araya geliyor. Tam karşılığı ise “Barışın Evi” olarak bizi selamlıyor. Ek olarak Tanzanya saat mevzusunda da bizimle aynı dilimde içeriyor doğrusu Türkiye – Tanzanya içinde saat farkı yok.  Şu demek oluyor ki Tanzanya’da saat kaç acaba diye düşünmenize gerek yok.

Darüsselam’da gezilecek yerler

Darüsselam ülkenin eski başkenti olmasına rağmen, yeni başkent Dodoma’yı geride bırakıyor. Hala birçok devlet binası burada ve ülkenin kalbi de burada atıyor. Muhteşem manzaralar eşliğinde bir geziye hazır olun.

 İşte Darüsselam’da mutlaka görmeniz gereken yerler:

> Village Museum

> Udzungwa Mountains National Park

> National Museum

> Mbudya Island

> Bongoyo Island

> Dar Es Salaam Zoo

> Dar Es Salaam War Cemetery

Ne yiyip içelim?

Tanzanya Mutfağı’nda tropik meyveler, deniz ürünleri ve sebzeler çokça kullanılıyor. Özellikle yengeç ve ahtapotu sofralarda sıklıkla görmeniz mümkün. Mtori, mchicha, chai maziwa, mandazi ve cips mayai ülkenin denemeniz gereken yerel tatları arasında. Geleneksel lezzetleri tatmanız için önerebileceğimiz restoranlar ise Arusha’da The Station Tanzania, River House; Darüsselam’da ise The Palm Restaurant ve New Zahir. Ayrıca ülkenin meşhur kahvesini de mutlaka denemelisiniz.

Nasıl giderim?

Darüsselam’da gideceğiniz havalimanı Julius Nyerere Havalimanı (DAR). Tanzanya uçak bileti konusunda: THY ve Qatar Airways her gün karşılıklı seferler düzenliyor. Havalimanından şehrin merkezi sayılan Stesheni‘ye gitmek için en mantıklı yöntem pazarlık ile taksi tutmak. İstanbul – Tanzanya kaç saat diye soranlara, direkt olarak Darüsselam’a uçuşların 7 saat sürdüğünü  belirtmek isterim.

Darüsselam’da Alışveriş – Eğlence

Darüsselam’da hayat oldukça ucuz. Yerel kıyafetler alabileceğiniz, renklerinde kendinizi kaybedeceğiniz “Kariakoo Market” şehrin tam merkezinde. Bol miktarda uygun rakamlardan paranızı bozan döviz büroları ve yüzlerce hatta binlerce yöresel kıyafet dükkanı var bu pazarda.

Darüsselam’da her sene Haziran sonu – Temmuz aynın 7’si arasında Darüsselam Uluslararası Ticaret Fuarı ya da diğer halk arasındaki adıyla “Saba Saba” gerçekleşiyor. “Saba” Swahili’de “7″ anlamına geliyor.

Bu fuara Afrika genelindeki büyük şirketler, Tanzanya ekonomisine yön veren şirketler ve tüm bakanlıklardan temsilciler dev standlar kurarar katılıyor. Öyle büyük bir alanda yapılıyor ki bu fuar, fuar alanın içerisine minik bir hayvanat bahçesi kuruyorlar. Ancak hayvanların küçücük kafeslere koyulmasını görmek oldukça üzücü.

Kenya’nın güney doğusunda deniz kıyısında yer alan Mombasa geçmişinden bu yana önemli bir liman kenti olmuştur. 1.2 milyon nüfusuyla başkent Nairobi’den sonra ülkenin ikinci büyük şehri olan Mombasa, tarihi yapıları, büyük ve kaliteli otelleri, denizi ve farklı yaşam tarzıyla turistlerin ilgisini çekmektedir. Kenya’nın tek büyük limanı Kilindini ile ülkenin ticaret merkezi haline gelen Mombasa, eski şehrin güzelliğiyle de turizm açısından önemli bir gelir kaynağına sahiptir. Tropikal iklimin hakim olduğu ve her dönem sıcak havanın yaşandığı şehir, yağışların sık görüldüğü nisan ve mayıs ayları dışında tüm yıl rahatlıkla ziyaret edilebilir

Mombasa’da Gezilecek Yerler

Tarihi yapıları, büyük ve kaliteli otelleri, denizi ve farklı yaşam tarzıyla turistlerin ilgisini çekien Mombasa’nın bir liman kenti oluşu da turizm açısından önemli bir ayrıntı.

Holy Ghost Katedrali, Lord Shiva Tapınağı, Swaminarayan Tapınağı, Sikh Tapınağı, Khonzi Camii.

Fort Jesus Müzesi

Hint Okyanusu kıyısındaki bu ihtişamlı hisar, aynı zamanda bir müze olarak kullanılmaktadırr. UNESCO’nun Dünya Mirası Listesi’nde olan Fort Jesus, Mombasa’nın turistler tarafından en çok ziyaret edilen yeridir. Uzun kalın duvarlara ve fresklerle süslü iç alana sahip olan hisar, 1593 yılında Portekizliler tarafından inşa edilmiştir.

Mandhry Camii

Eski şehir bölümündeki sokaklarda gezerken karşınıza çıkacak olan Mandhry Camii, her ne kadar küçük olsa da bembeyaz rengi ve farklı mimarisiyle dikkat çekmektedir. Svahili mimarisinin önemli bir örneği olan camide Arap stilinin izleri de görülüyor.

Baharat Pazarı

Eski şehrin batısında Nehru ve Langoni arasında kalan baharat pazarı, bölgenin yerel baharatlarını tatmak ya da satın almak için en ideal yerdir. Alışveriş yaparken çoğu mağazaya uğrayıp fiyat araştırması ve pazarlık yapmayı unutmayın.

Mombasa’ya Ne Zaman Gidilir?

Tropikal iklimin hakim olduğu ve her dönem sıcak havanın yaşandığı şehir, yağışların sık görüldüğü nisan ve mayıs ayları dışında tüm yıl rahatlıkla ziyaret edilebilir

Mombasa’ya Nasıl Gidilir?

Türkiye’den Mombasa Moi Uluslararasu Havalimanı’na direkt uçuşlar mevcuttur. Ayrıca kente gidişte önce başkent Nairobi’ye gidip oradan aktarmalı uçmak da bir diğer alternatiftir. Başkentten Mombasa’ya gidişte ise tren yolculuğunu tercih edebilirsiniz. Zira hayli gelişmiş bir raylı sistem mevcuttur. Ayrıca Nairobi’den Mombasa’ya uçak ya da otobüsle gitmek de mümkündür.

 Mombasa Şehir İçi Ulaşım

Mombasa’da “matatus” adı verilen minibüsler toplu taşıma aracı olarak kullanılmaktadır. Her ne kadar bilet fiyatları ucuz olsa da çok toplu taşımalar kalabalık olduğundan yabancı turistler genellikle taksi kullanmayı tercih etmektedir. Otomobil şeklindeki taksiler dışında, “tuk-tuk” adı verilen üç tekerlekli bisiklet benzeri taksiler de kullanılabilir.

 Mombasa Mutfağı

Kenya’nın en önemli tarım ürünleri; kahve, çay, mısır, buğday, şeker kamışı, pirinç, tropikal meyve ve sebzelerdir. Ülkede hayvancılık gelişmiştir. Buna bağlı olarak sığır, domuz eti, kümes hayvanları yetiştiriciliği yaygındır. Sığır, tavuk, kuzu ve domuz etleri lezzetlidir. Süt ürünleri ile Afrika’nın önemli ülkelerindendir. Denize yakın bölgelerde, denizden geçimini sağlayanlar bol deniz ürünleriyle sağlıklı bir şekilde beslenmektedir. Mombasa da okyanusa kıyısı olduğundan yeme alışkanlıkları bu şekildedir. Yerel alabalık, Nil levreği, ıstakoz, karides ve Mombasa istiridyesi mevsiminde tüketilir. Kenya mutfağında pirinç önemli bir yer tutmaktadır. Her evde pirinç öğünlerde vazgeçilmezdir. Yine aynı şekilde tropikal meyvelerin tüketimi çoktur. Kenya mutfağının “sukuma wiki” adlı ıspanak ve kavrulmuş soğandan oluşan yemeği en çok bilinen yemekleridir. Ayrıca “pilau” adı verilen etli ve patatesli pilav da Kenya mutfağına özgü farklı bir lezzettir. “Nyama choma” kızarmış etle yapılan ünlü bir yemektir.

Afrika’nın doğusundaki Somali ülkesinin en büyük şehri ve başkenti olan Mogadişu, Banaadir bölgesindeki Hint Okyanusu’nun kıyısındaki konumuyla yüzlerce yıldır önemli bir liman kenti olmuştur. Şehrin kuruluş tarihi tam olarak bilinmese de, yüzyıllar boyunca bölgedeki farklı kolonilerin, beyliklerin ya da sultanların hüküm sürdüğü Mogadişu, yakın dönemde, 1871 yılında Zanzibar Sultanı’nın idaresine girmiştir. İtalya, Mogadişu’yu önce 1892’de kiralamış, ardından da 1905’te de satın almıştır. 1911 yılında İtalya Somali’yi sömürge ilan ederek Mogadişu’yu başkent yapmıştır. 1938’de İtalya’nın Etiyopya ile yaptığı savaş esnasında 50 bin kişinin yaşadığı şehirde nüfusun yüzde 40’ını İtalyanlar oluşturmuştur. II. Dünya Savaşı sırasında İtalya’nın Somali sömürgesi İngilizler tarafından işgal edildiyse de şehrin idaresi geçici olarak tekrar İtalya’ya bırakılmıştır. Somali 1960 yılında bağımsızlığını ilan ettikten sonra Mogadişu, “Hint Okyanusu’nun Beyaz İncisi” olarak tanıtılmıştır. 1991’de Siad Barre rejimi ve iç savaş ile pek çok güç şehri kontrolü altına almaya çalışmıştır. 2000’li yılların başında bu durumların yarasını saran şehir, yoğun bir yeniden yapılanma dönemi geçirmiştir. Somali’nin başkenti olması sebebiyle pek çok önemli kurumun burada konumlandırılması, şehrin daha çabuk gelişmesini sağlamıştır. Şehir aynı zamanda, farklı kültürlere ev sahipliği yaptığından pek çok tarihi eser barındırmaktadır. 667 yılı civarında inşa edilen Arba’a Rukun Camii, 1928 yılında İtalyanlar’ın inşa ettiği Mogadişu Katedrali ya da Afrika Boynuzu’ndaki en büyük cami olan İslam Birliği Camii bunlardan bazılarıdır. Somali’nin en büyük limanının bulunduğu şehir, bir ticaret merkezi olarak da görülmektedir.

Mogadişu, farklı kültürlere ev sahipliği yaptığından pek çok tarihi eser barındırmaktadır. 667 yılı civarında inşa edilen Arba’a Rukun Camii, 1928 yılında İtalyanların inşa ettiği Mogadişu Katedrali ya da Afrika Boynuzu’ndaki en büyük cami olan İslam Birliği Camii bunlardan bazılarıdır. Mogadişu’da görülmesi gereken diğer yerler

Villa Somalia, Ulusal Kütüphane, Ulusal Tiyato, Ansaloti Pazarı.

Arba’a Rukun Camii

Arba Rucun olarak da anılan bu cami, şehrin en eski camilerindendir. 661 yılı civarında, Fakr ad-Din Camii ile eşzamanlı olarak inşa edilmiştir.

İslam Birliği Camii

10 bin kişilik kapasitesiyle Afrika Boynuzu’ndaki en büyük cami olan İslam Birliği Camii, 1987 yılında Suudi Fahd bin Abdul Aziz Al Saud derneğinin finansal desteğiyle inşa edilmiştir. 1990’da iç savaş döneminde kapanan cami, 2006 yılında İslam Mahkemeleri Birliği’nin iş dünyasından aldığı maddi yardımlarla hasar gören alanları yenilenerek tekrar açılmıştır.

Mogadişu Katedrali

Şehrin İtalya sömürgesi olduğu dönemde, 1928 yılında inşa edilen bu Katolik katedral, Normak Gotik tarzında tasarlanmıştır. Hem iç savaş hem de radikal İslamcı kesimin etkisiyle katedralin büyük bir kısmı zarar görmüştür. 2013 yılından bu yana yeniden inşa edilmesi beklenmektedir.

Mogadişu Nerededir? 

Afrika’nın doğusundaki Somali ülkesinin en büyük şehri ve başkenti olan Mogadişu, Banaadir bölgesindeki Hint Okyanusu’nun kıyısında yer almaktadır.

Mogadişu Ne Zaman Gidilir

Şehir, her ne kadar Ekvator’a yakın olsa ve tropikal bir iklime sahip olsa da, daha çok kuru bir havaya sahiptir. Hava sıcaklığı yıl boyunca en düşük ekim ve nisan ayında 17 derece ve en yüksek kasım-mart ayları arasında 32 derece civarında görülmektedir.

 Mogadişu’ye Nasıl Gidilir?

Uluslararası bir havalimanına sahip olan Mogadişu’ya Türkiye’den direkt olarak uçmak mümkündür.

Mogadişu’da Nerede Kalmalı? 

Halen gelişen ve yenilenmeye devam eden Mogadişu’da konaklama seçenekleri de her geçen gün artmaktadır. Şehir merkezi dışında özellikle iş seyahati yapanlar için havalimanı yakınında da oteller bulunmaktadır. 

Mogadişu Şehir İçi Ulaşım 

Halen gelişmeye devam eden Mogadişu’da en yaygın toplu taşıma aracı minibüslerdir. Bunun dışında “bajaj” adı verilen üç tekerlekli araçlara da binebilirsiniz. Bu araçlar nasıl pazarlık yaptığınıza bağlı olarak çoğu zaman minibüs ve taksiden daha ucuz bir alternatifler olmaktadır. Sarı taksiler ise sizi 5 dolar karşılığında tüm şehri boydan boya götürebilir. 

Mogadişu Mutfağı 

Tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan Mogadişu’nun yemek kültüründe pek çoğunun izleri görülmektedir. En önemli unsur, tüm yemeklerin “helal” olma zorunluluğudur. Yani, domuz eti ya da alkol kullanımı yoktur. Akşam yemeği genelde saat 21.00 itibariyle yenmektedir. Yemeklerde çok fazla kullanılan pirinç, kimi zaman içine kimyon, kakule, karanfil ve adaçayı eklenerek ana yemeğe dönüştürülmektedir. Tatlı olaraksa helva tercih edilmektedir.

Mogadişu Para Birimi 

Somali ülkesindeki Mogadişu şehrinin para birimi Somali Şilini’dir. 1 TL yaklaşık 212 Somali Şilini’dir. 

Mogadişu Resmi Dili 

Somali ülkesinde bulunan Mogadişu’nun resmi dili Somalice ve Arapça’dır. Ülkede bunlar dışında İngilizce, İtalyanca, Bantu Svahili dilleri konuşulmaktadır

Mogadişu Resmi Tatiller 

Yeni Yıl (1 Ocak) İşçi Bayramı (1 Mayıs) İsra ve Miraç Bağımsızlık Günü (1 Temmuz) Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı Muharrem Aşure Günü ve Hz. Peygamberin Doğum Günü

Rabat’ta Gezilecek Yerler

Rabat Kolonyal mimarisi, palmiye ağaçlarıyla çevrili kimisi trafiğe kapalı caddeleri, küçük dükkânları, sokak anıtları ve heykelleriyle görülmeye değer bir şehirdir. Muhteşem mimariye ve zengin bir tarihe sahip şehrin sokaklarında yürürken hissedeceğiniz sakinlik de sizi ayrıca mutlu edecektir. Fenike, Roma, Muvahhid ya da Merenid döneminden kalan anıtları görebilirsiniz. Arkeoloji Müzesi, St. Paul Mağarası, Royal Palace, Çağdaş Sanat Müzesi, Galerie d’Art Nouiga, Büyük Camii, Plateforme du Semaphore, Bilim ve Doğa Müzesi.

Chellah

Şehrin güneyinde yer alan Chellah, Orta Çağ döneminden kalma bir antik kenttir. 2012 yılında Dünya Mirası Statüsü’ne kabul edilen bu antik kentte dolaşırken çevresindeki doğanın da keyfini çıkarmayı unutmayın. 2005’ten bu yana her eylül ayında antik kentte “Jazz au Chellah” adlı bir caz festivali de düzenlenmektedir.

Hassan Kulesi

Hassan Kulesi 1195 yılında Yaqub al Mansur’un inşasına başladığı ve dünyanın en büyük minaresine sahip cami olacağına inanılan ama ne yazık ki bitirilemeyen bir caminin minaresidir. 1199 yılında Mansur ölünce, çalışmalar da durdurulmuştur. 86 metre yapılması planlanan minare, 44 metre olarak kalmıştır. Caminin geri kalan kısımları da tamamlanmadığından şimdilerde minarenin çevresinde sadece 200 adet sütun görülmektedir.

Kasbah

Kasbah kelimesi Kuzey Afrika kentlerinde Arap mahallelerine verilen isimdir. Rabat’taki Kasbah da Bou Regreg Nehri’nin Sale şehrinin karşısına gelen, yarımada şeklindeki alanda bulunmaktadır. Muvahhidler döneminde (1121-1269) inşa edilen alanda bir saray ve cami de vardır. Dar sokakları, mavi-beyaz küçük evleriyle dikkat çeken alanın ana caddesinin ismi Rue Jamaa’dır. Sokağın 200 metre ilerisindeyse 12. yüzyılda inşa edilen ve 18. yüzyılda restore edilen, Rabat’ın en eski camisini görülebilir.

Hassan Kulesi’nin karşısında yer alan ve 1971 senesinde geleneksel mimaride inşa edilmiş olan Mohammed V Mozolesi’nde Fas Kralı Hassan II ve iki oğlunun mezarları yer almaktadır. Mozolenin içindeki mezarları ziyaret ederken sürekli Kur’an okuyan bir müezzinle de karşılaşacaksınız

Andalusian Bahçeleri

Kasbah’ın ara sokaklarında gizli bir bahçe olarak nitelendirilen Andalusian Bahçeleri, koloni döneminde yani 20. yüzyılda Fransızlar tarafından yapılmıştır. Peyzaj ve mimari açıdan eşsiz bir güzelliğe sahip bu bahçelerde kuş ve su sesleriyle dinlenebilirsiniz.

Rabat Nerededir? 

Rabat şehri, Fas’ın kuzeybatısında Atlantik Okyanusu kıyısına dökülen Bou Regreg Nehri kıyısında kuruludur.

Rabat’a Ne Zaman Gidilir? 

Atlantik Okyanusu’nun kıyısında olan Rabat’ta Akdeniz iklimi hâkimdir. Okyanusun etkisiyle esintili bir şehir olan Rabat’ta kışlar serin, yazlar ise sıcakgeçmektedir. Kışın en düşük sıcaklık ortalama 7 derece iken, yazın en yüksek sıcaklık 27 derecedir.

Rabat’a Nasıl Gidilir? 

Türkiye’den Rabat’a direkt uçuş bulunmamaktadır. Kente aktarmalı olarak seyahat edebilirsiniz.

Rabat Mutfağı 

Rabat ve Fas mutfağında yemeklerin en belirgin ortak özelliği, fazla baharat kullanılmasıdır. Safran ve nane bunların başında gelir. Kırmızı et ve tavukkullanılan ana yemeklerin çoğu sosla hazırlanmaktadır. Her ne kadar bölgede sebze tarımı yapılıyor olsa da, sebze yemeklerine de mutlaka et konmaktadır. Berberice’de “seksu” adı verilen, İngilizce ve Türkçe’de “kuskus” olarak anılan irmik, et ve sebzelerle hazırlanan yemek, en geleneksel lezzetleridir. Hem tatlısı hem de tuzlusu yapılan, bir tür turtayı andıran “bestila”, güveç yemekleri olarak adlandırabileceğimiz “tajine” ve geleneksel çorbaları “harira”, mutlaka tatmanız gereken lezzetler arasındadır.

Rabat Para Birimi

Fas ülkesindeki Rabat şehrinin para birimi Fas Dirhemi’dir. 1 TL yaklaşık 3,40 Fas Dirhemi’dir.

Rabat Resmi Dili

Fas ülkesinde bulunan Rabat’ın resmi dili Arapça ve Berberice’dir. Bunlar dışında Rabat’ta Fransızca, İngilizce ve İspanyolca konuşulmaktadır.

Rabat Vize İşlemleri

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Rabat’a girmek için vize almasına gerek yoktur.

Nereleri Gezmeli

Frankfurt, Hessen eyaletinin en büyük, Almanya’nın ise beşinci büyük kentidir. Kentte çok sayıda gökdelen ve kuleler bulunmaktadır. Main Nehri kenarında yer alan bu yapılar kente dinamik bir atmosfer verirken aynı zamanda yeşilin tonları da kente doğal bir hava katmaktadır.

Frankfurt’ta tüm turistik merkezleri, tarihi şehir merkezi ve etrafında toplanmıştır. Goethe’nin ailesiyle yaşadığı ev BroberHirschgraben’de yer alır. 850 yılında Domplatz’da yapılan Katedral’de yer alan kulede Nisan ve Ekim ayları arasında açılan sergi gezilebilir. Frankfurt 600 yıllık belediye binası olan Römer, ortaçağ mimarisini yansıtan bir yapıdır. Bunun dışında kentte yer alan gökdelenlerin kuleleri çok ünlüdür, Commerzbank Kulesi şehrin sembolü haline gelmiştir. Main Kulesi, Messeturm, Silver Kule diğer ünlü kuleler arasındadır. Main Nehri’nin iki kıyısı Avrupa’nın en önemli müze alanlarındandır. Giersch Müzesi, Museum of Applied Art, Museum of World Cultures, Museum of Communication ve Liebieghaus bu müzelerden bazılarıdır.

Kültür ve Eğlence

Frankfurt bir ticaret kenti olması ve sürekli fuar, konferans, seminer, sergi ve sayısız organizasyonlara ev sahipliği yapması sonucu renkli ve geniş bir kültür yelpazesine sahiptir. Frankfurt’ta düzenlenen Kitap Fuarı ve Ambiente şehrin en önemli fuarları arasında yer almaktadır. Dünyaca ünlü fuar merkezi Messe Frankfurt GmbH, her sene onlarca fuara ev sahipliği yapmaktadır. Kentte yer alan en önemli kültür merkezleri; Frankfurt Operası, Eski Opera Evi, İngiliz Tiyatrosu, Uluslararası Tiyatro’dur. Genç nüfusun çoğunlukta olduğu Frankfurt’ta gece hayatı da oldukça renkli ve eğlencelidir.

Neleri Tatmalı

Kentin kozmopolit yapısını yemek kültüründe de hissedebilirsiniz. Frankfurt’ta yer alan binlerce restoranda dünyanın farklı tatlarını bulacaksınız. Almanların Fressgass olarak da adlandırdığı GrosseBockenheimerStrasse üzerinde yer alan restoranlarda, kente özel bir lezzet olan bira katılarak yapılan Sauerkraut, Handkase denilen ekşi süt peyniri, elma şarabı, FrankfurterKranz gibi lezzetleri deneyebilirsiniz.

Neler Almalı

Frankurt’ta alışveriş konusunda aradığınız her şeyi bulabilirsiniz. Elektronik eşyalar, parfümeri ve kozmetik ürünleri, sportif malzemeler, giyim ürünleri, Avrupa’nın en iyi şarapları, peynir ve çeşitli soslar kentten satın alınabilir. Kentin en iyi alışveriş ve gezi caddesi Zeil’dir, en büyük alışveriş mağazaları da burada yer almaktadır. Goethestrasse,  Kaiserstrasse, HanauerLandstrasse, Berger Strasse ve LeipzigerStrasse gibi caddeler de şehrin diğer önemli caddeleri arasındadır.

Krallıklar ırmağının bereketiyle büyüyen şehir, çok kültürlülüğü ve doğal güzellikleriyle büyüleyici. 

Marco Polo’nun anılarında “Krallıklar Irmağı” olarak geçen İndus Vadisi’nde Hint Okyanusu kıyısında kurulu olan Karaçi, Pakistan’ın en kalabalık şehri ve Sindh bölgesinin başkenti. Bereketli toprakları ve limanıyla her zaman gözde olan Karaçi, Pakistan ekonomisindeki en önemli paya sahip. Karaçi doğa ile iç içe bir şehir. Bereketli İndus Vadisi’nin sarmaladığı kentin sembolü parklar arasında Asya’nın en büyük parkı sayılan Baghe-ibn-e- Quasim dikkat çekici.

Karaçi görülmesi gereken yerler…

EMPRESS MARKET

‘İmparatoriçe Çarşısı’ da denilen, Kraliçe Victoria döneminde yapılan neo klasik mimari özelliklere sahip çarşının içersinde benzerleri Avrupa’da görülen kiliselerden de bulunuyor. Faal durumdaki çarşıda özellikle baharat alışverişi yapabilirsiniz.

MASJİD E TOOBA

Dünyanın en büyük kubbeli camisi. Kubbesi 72 metre çapındaki Masjid e Tooba’nın en önemli mimari özelliği hiç kolon ya da sütun kullanılmamış olması. Denge, kubbeyi yerden çevreleyen alçak duvarla sağlanmış.

MUHAMMED ALİ CİNNAH MOZOLESİ

Modern Pakistan’ın kurucusu, “Quaid-i Azam” unvanlı Muhammed Ali Cinnah’ın beyaz mermerden yapılma büyük mozolesi görülmeye değer.

Quaid-I-Azam Türbesi’ni ziyaret edebilirsiniz. Bu türbe tüm Hindistan Müslüman Birliği ve Pakistan bağımsızlık mücadelesinin önderi, aynı zamanda Pakistan’ın kurucusu ve ilk devlet başkanı olan Muhammed Ali Cinnah’a ait. Türbenin hemen çok yakınında aynı yerde bir de müze bulunmakta. Gitmişken her ikisini de gezebilirsiniz. 

Karaçi’nin modern yüzünü görmek amacıyla Hyperstar Mall’a gidebilirsiniz. Bu mall neredeyse Türkiye’deki AVM’lerle aynı.Aradığınız her şey bulunmakta. Eğer vaktiniz olursa orayı da gezebilirsiniz.

Karaçi’de Bagh Ibne Qasim isminde çok büyük bir park da bulunmakta. Yılda yaklaşık 10 milyon kişi bu parka geliyormuş. Park gerçekten de çok büyük, gittiğinizde biraz şaşırıyorsunuz açıkçası.

Sonuç olarak Karaçi çok ilginç bir yer.  Giderken biraz ön yargılarla ve korkularla gidiyorsunuz ama görülmesi gereken çok değişik bir yer. 

Karaçi Tarihi

17.yüzyıl’ın ortalarında Hint Okyanusu kıyılarında İndus Nehri’nin denize döküldüğü yere çok yakın bir noktada küçük bir balıkçı köyü kuruldu. İndus’un ağzının batısında iki ırmak arasındaki küçük bir yarımada üstünde yer alan bu köy denize açıktı, çok güvenli bir bölgede kurulmuştu ve çölün arkasında kurulmuş olduğu için korunaklıydı. Ayrıca dalgaların haraketi ırmakların alüvyonlu birikintilerini doğuya doğru sürükleyerek bir noktada yığılmalarını önlüyordu. Bütün bu özellikleri gören İngilizler 19. yüzyıl’ın ortalarında köye bir liman yapıp, çevredeki bereketli ovanın tarım ürünlerini bu limana yönlendirmeyi düşündüler. Böylece Karaçi kurulmuş oldu. 1947’de Pakistan bağımsızlığını kazanınca, kent başkent oldu. Hindistan’dan gelen Müslüman göçmenler buraya yerleştirildi. Böylece, şehir ekonomik ve demografik anlamda büyük bir dönüşüm yaşadı.

İngilizler, Karaçi’nin askeri önemini ve İndus havzasından elde edilen ürünlerin ihracında önemli bir liman olduğunu fark ettiler. Ardından limanını balıkçılık için geliştirdiler. Böylece, yeni iş yerleri açıldı ve nüfus hızlı bir şekilde artmaya başladı. Karaçi büyük bir şehir haline geldi.

1864’te, Karaçi ile Londra arasında ilk telgraf mesajı yollandı. 1878’de, Karaçi diğer İngiliz sömürgesi altındaki Hint kentleriyle tren yoluyla bağlandı. 1914’te, Karaçi tüm Britanya İmparatorluğu’nun en büyük tahıl üreten limanı haline geldi. 1924’te, bir havaalanı inşa edildi ve böylelikle Hindistan’ın temel giriş kapısı oldu.

Karaçi, hâlâ ülkenin en önemli ekonomi ve sanayi merkezidir. Pakistan’ın denizaşırı ve Orta Asya ülkeleriyle yaptığı ticareti idare eder. Pakistan’ın GSYH’sının büyük bir miktarını ve ofis çalışanını elinde bulundurur. Karaçi’nin nüfusu büyümeye devam ediyor. Pakistan’da son zamanlarda yaşanan ekonomik büyüme, Karaçi’de yaşanan ekonomik dirilmenin sonucudur.

Ekonomi

Manastır, önemli bir endüstri, tarım, ticaret, eğitim ve kültür merkezidir. Makedonya’nın ikinci üniversitesi buradadır.

 İklim / Hava Durumu

 Yazlar ılık, kışlar ise soğuk ve karlı geçer. Şehirde yıllık ortalama sıcaklık 11 derecedir. En soğuk ay ocak ayıdır. Ocak ayında sıcaklıklar genelde sıfırın altındadır. En sıcak ay ise temmuzdur. Temmuz ayında ortalama sıcaklık 22 derecedir. Genellikle soğuk havaya sahip olan bu şehir deniz seviyesinden 576 metre yüksekliktedir. 

Nasıl Gidilir? 

Türkiye’den direkt olarak Makedonya’nın Üsküp kentine uçabilir, oradan da karayolu ile Bitola şehrine gidebilirsiniz. Üsküp ile Bitola arası yaklaşık 175 kilometredir. 

Ne Zaman Gidilir? 

Kış aylarının oldukça soğuk geçtiği kentte sıcaklıklar nadiren de olsa eksi 20 - 25 derecelere düşebilmektedir. Bu nedenle Mayıs - Eylül arası Bitola’yı ziyaret etmek için en ideal dönemdir.

Ne Yenir Ne İçilir? 

Makedon mutfağının genel özelliklerini yansıtan şehirde, baharat kullanımı da yaygındır. Bununla birlikte şehir merkezindeki “Grne” adındaki restoran ziyaretçiler tarafından çoklukla tercih edilen yerel bir restorandır. Bunun yanı sıra Pekara Tserera ve Kaj Popo yerel restoranlarını da tercih edebilirsiniz. Bitola’da merkezinde yer alan Hotel Epinal’in menüsü oldukça geniştir. Burada yemek yerken aynı zamanda Makedon müziklerini de dinleyebilirsiniz. Fast-food restoranları özellikle pizzacılar da Bitola’da yemek yenilebilecek yerler arasındadır. En popüler pizzacıları Millenium ve Bure’dir. 

Önemli Yerler / Gezilecek Yerler

 Manastır Askeri İdadisi Saat kulesi Yeni Cami İshakiye Camii Manastır Bedesteni Tarihî Postahane St. Dimitrie Kilisesi Heraklea ve St. Bogorodica Kilisesi Ne Yapılır? Şehir çok büyük olmadığından rahatlıkla yürüyerek gezilebilir. Kentte önce Eski Pazar bölgesini gezebilir ardından kent meydanını ve tarihi eserleri görebilirsiniz. Manastır Bedesteni kentin en hareketli bölgelerindendir. Buradaki en önemli yapılardan biri İshakiye olarak da bilinen İshak Çelebi Camisi’dir. Cami ilk olarak Hasan Çelebi bin İsa tarafından yapılmıştır. Zaman içerisinde pek çok değişikliğe uğramıştır. diğer bir önemli cami ise Yeni Cami’dir. Manastır Askeri İdadisi ise Mustafa Kemal Atatürk’ün 1896-1898 yılları arasında okuduğu okuldur. Günümüzde müze olarak kullanılan okulun ikinci katında Mustafa Kemal icin ayrılmış bir bölüm vardır. Kentte yer alan tarihi Postahane küçük olsa da etkileyicidir. St. Dimitrie Kilisesi ve St. Bogorodica Kilisesi de kentte ziyaret etmeniz gereken yerler arasındadır. 

Alışveriş / Ne Alınır? 

Şehirde küçük mağazalarda ve yerel pazarlarda istediğiniz ürünleri bulabilirsiniz. Mağazalar haftaiçi 08:00 – 20:00, cumartesi ise 08:00 – 14:00 arası açıktır. Pazar günleri kentte açık yer bulmak bir hayli zordur.

Festival / Fuar 

Bitola’da kutlanan en önemli festival Eylül ayındaki Uluslararası Kısa film ve Belgesel Festivalidir. Bu festival “Manaki Brothers” adı ile de bilinmektedir. Manaki Kardeşler, Balkan sinemasının ilk kameramanlarıdır.

Tatiller / Bayramlar / Önemli Günler

Yeni Yıl (1 Ocak), Ortodoks Noeli (7 Ocak), Kadınlar Güğnü (8 Mart), Ortodoks Paskalyası (Nisan), İşçi Bayramı (1 Mayıs), Sts Cyrilus ve Methodius Günü (24 Mayıs), 1903 Ayaklanması (2 Ağustos), Cumhuriyet Bayramı (8 Eylül), Ulusal Ayaklanma Günü (11 Ekim)

Dikkat Edilmesi Gerekenler / Önemli Bilgiler

 Bitola şehri küçük bir şehir olması nedeniyle oldukça güvenlidir.Türklere karşı sempati duyan şehir halkı oldukça yardımseverdir. Beklenmedik durumlarda ve yardım ihtiyacında ise Türk konsolosluğuna gidebilirsiniz. Konsolosluk adresi ve numarası: Str. Anesti Panovski Nr. 10/1-8 +389 47 254 944 

Makedonya Vizesi 

Umuma Mahsus Pasaport hamili Türk vatandaşları 90 güne kadar ikamet süreli seyahatlerinde vizeden muaftır. Diplomatik, Hususi ve Hizmet Pasaportu hamili Türk vatandaşları 90 güne kadar ikamet süreli seyahatlerinde vizeden muaftır.

Lahor, Karaçi’den sonra Pakistan’ın en büyük ikinci şehri olma özelliğine sahip. Bu arada Pakistan’ın, dört eyalet ve doğrudan merkezi yönetime bağlı üç özerk bölgeden oluşan federatif bir yönetim şekline sahip olduğunu da ekleyeyim. Bu eyaletler Pencap, Sind, Hayber Paktunva ve Belucistan’dır. Üç özerk bölge ise Gilgit-Baltistan Bölgesi, Özgür Keşmir Bölgesi ve Afganistan sınırında yer alan ve kabilelerin denetimine bırakılan Kabileler Bölgesi’dir. İşte Lahor da Pakistan nüfusunun yüzde 56’sına, ülkenin ekonomik üretiminin yüzde 62’sine tek başına sahip olan Pencap Eyaleti’nin başkenti olan bir şehir. Dolayısıyla Pakistan için çok önemli bir kent.

Lahor’un tarihî bir şehir olduğunu ifade etmiştim. Bu meyanda ziyaret ettiğim ilk yer Pâdişâhî Camii oldu. Bâbürlüler’in altıncı sultanı olan Evrengzîb tarafından inşa ettirilen muhteşem Pâdişâhî Camii... 1671 yılında başlanıp 1673 yılında tamamlanan bu caminin, Pakistan ve Güney Asya’nın ikinci, dünyanın da en büyük beşinci camisi olduğu söyleniyor. Gerçekten de çok büyük bir iç avlusu var. Lahor’un da, Pakistan’ın da en önemli tarihi eserlerinden biri durumunda.

1947 yılında Hindistan ve Pakistan ayrılınca tarihi değer taşıyan eserler genelde Hindistan tarafında kalmış. Pakistan’ın bu konuda çok da zengin olduğu söylenemez. Lahor’da 1799 ile 1849 yılları arasında Sih hakimiyeti olmuş. Sih Kralı Maharaja Ranjit Singh tarafından Lahor ele geçirilince, Pâdişâhî Camii de kralın ordusuna ve atlarına tahsis edilmiş. 1841 yılındaki Sih İç Savaşı’nda da bu kralın oğlu Maharaja Şer Singh, caminin minarelerine silahlar yerleştirip buradan rakiplerine saldırarak üstünlük elde etmiş. Tabi bu esnada özellikle caminin yakınlarında olan Lahor Kalesiciddi zayiat almış. Bu dönemde kalenin yok olan Dîvân-ı Âm binası daha sonra İngilizler tarafından yaptırılmış olmakla beraber eskisi gibi olmamış haliyle.

Lahor, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi tarafından ele geçirilice, caminin kullanımında bir değişiklik olmamış ve Sih Dönemi’nden itibaren ordu için kullanılan cami, İngiliz hakimiyeti döneminde de bu şeklini devam ettirmiş. Bu durum Müslümanların isyanına sebep olunca İngilizler camiyi boşaltmak durumunda kalmış ve bu tarihten sonra müslümanların gayretiyle camide restorasyon çalışmaları başlayarak, cami asıl amacına yönelik kullanılmaya başlanmış. Pakistan Devleti’nin kurulmasının ardından da Lahor Pakistan sınırları içerisinde kalmış.

Caminin tarihinde önemli olan bir olayı da, 1974 yılındaki İkinci İslam Zirvesi’nin Lahor’da yapılması ve 39 müslüman devlet liderinin burada namaz kılması oluşturuyor. Zülfikar Ali Butto, Kral Faysal, Kaddafi, Yaser Arafat gibi isimler burada hep birlikte Cuma namazı kılmışlar. Ayrıca TİKA’nın, burada bulunan kutsal emanetlerin restorasyonu ve daha iyi koşullarda sergilenmesi için Kültür Bakanlığı’yla işbirliği yaptığını da ekleyeyim.

Pâdişâhî Camii’nin hemen dibinde meşhur mütefekkir Muhammed İkbal’in mütevâzı kabri bulunuyor. Muhtemel saldırı ihtimalleri dolayısıyla dolayısıyla etrafı demir tellerle çevrilmiş ve kabrin başında da silahlı askerler bulunuyordu. 

Lahor Kalesi azametli bir yermiş

Lahor’da 1799 ile 1849 yılları arasında Sih hakimiyeti olduğunu söylemiştim. Bu dönemden kalma yapılar da bulunuyor şehirde. Sih Kralı Maharaja Ranjit Singh’in küllerinin saklandığı kapların bulunduğu Samadhi of Ranjit Singh ile yine Sih Dönemi’nde düzenlenen Huzûrî Bağ bunlardan birkaçı..

Lahor Kalesi de Pâdişâhî Camii’nin hemen yakınında bulunuyor. 

Bugün “Kadim Kent” olarak adlandırılan bölge, Bâbürlü Sultanı Ekber Şah döneminde surla çevrilerek 13 kapılı bir kale şehir konumuna getirilmiş. Genel itibariyle tarihî değer taşıyan eserler de burada bulunuyor. Lahor Kalesi de burada. Bu kalenin bulunduğu yerde daha öncelerden kalma bir başka kale bulunurken, yine Ekber Şah 1566 yılında bu kalenin bulunduğu yere bugün mevcut olan kaleyi inşa ettirmeye başlamış. Cihangir, Şah Cihan ve Evrengzîb dönemlerinde de önemli ilave ve değişiklikler yapılmış kalede. Delhi’deki Kızıl Kale, Agra’daki Agra Kalesi ve Caypûr’daki diğer kaleler ile karşılaştırıldığında buraya gereken önemin verilmediği hemen farkediliyor. Yapılan restorasyon çalışmaları da çok sırıtıyor. Umarım bir el atan çıkar. Her ne kadar restorasyona ihtiyaç olsa da kalede yaptığım gezinti, bir zamanlar buranın ne kadar da şâşaalı ve azametli bir yer olduğu hissini uyandırdı bende... Tac Mahal’i yaptıran Bâbürlü Sultanı Şah Cihan döneminde başlanıp, Vezîr Hân olarak bilinen Şah Cihan’ın Lahor Valisi tarafından tamamlanan Vezîr Hân Camii, tezyînâtı ve ebatıyla muhteşem bir eser... Tabi ciddi bakıma ihtiyacı olduğunu da söylemeliyim. dunyabizim

Tarihi:

Beyrut’a ilk yerleşenler Fenikelilerdir. Roma İmparatoru Augustus kenti ele geçirdi. 551’de bir deprem sonucunda yıkılan kente 635’te Araplar yerleşti. 1110’da Haçlı işgaline uğradı ve Kudüs Latin Krallığı’nın yönetimine girdi. 16. yüzyılın başlarında Osmanlı topraklarına katılan kent, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Fransızlara bırakıldı, 1920’de Lübnan’ın başkenti oldu. 1941’de bağımsızlığına kavuşan Lübnan, 1973 Arap-İsrail savaşı’na katılmamasına karşın (Filistin Kurtuluş Örgütünün merkezi Beyrut’ta bulunduğundan) Filistinlilere yönelik saldırılara hedef oldu. 1975’te Lübnan solunun desteklediği Filistinlilerle, Hristiyanların desteklediği Falanjistler arasında çıkan iç savaş, 1976’da Suriyelilerin çoğunluğunu oluşturduğu Arap Barış Gücü’nün ülkeye gelmesiyle biraz yatıştı. 1978’de Güney Lübnan’ı işgal ettiyse de Birleşmiş Milletler gücü bölgeye gelince geri çekildi. 1982’de Güney Lübnan’ı yeniden ele geçiren İsrail Ordusu Filistinlilerin bulunduğu Doğu Beyrut’u kuşattı. Uzun süren çatışmalar sonunda Beyrut’ta yaşayan Filistinli 8.000 mücahit, deniz yoluyla Lübnan’ dan ayrılmak zorunda kaldı (30 Ağustos 1982). 23 Ağustosta Lübnan cumhurbaşkanı olan Beşir Cemayel’in 14 Eylül 1982’de öldürülmesi üzerine İsrail bu kez Batı Beyrut’u işgal etti. 15 Eylülde tamamlanan işgalden sonra Filistinlilere ait on binlerce sivilin yaşadığı Sabra ve Şatila kampları da sarıldı. Bu kuşatmadan destek alan Hristiyan Falanjistler İsrail Savunma Bakanı Ariel Şaron’un açık desteğiyle Beyrut’taki İsrail karargahına 200 m uzaklıktaki Şabra ve Şatila, Filistin mülteci kamplarına baskın yaparak, 16, 17, 18 Eylül 1982’de binlerce Filistinli sivili öldürdüler. FKÖ gerillaları, Yaser Arafat ve binlerce Filistinli mülteci, Beyrut’tan ayrılmak zorunda kaldı. 1983’te Lübnan’da Raşit Kerami başkanlığında bir Ulusal Birlik Hükümeti’nin kurulmasından sonra, önce Beyrut’u boşaltan İsrail ve Suriye, daha sonra kademeli olarak Lübnan’ın içlerine çekildi. Kerami Hükümeti Beyrut uluslararası havaalanını açtı, kentte canlanma yeniden başladı. Ancak bu kez Dürzi-Şii birliği ile, İsrail desteğindeki Hristiyanlar arasında olagelen çatışmaların dağlardan Beyrut’a taşınması üzerine Beyrut’ta bir “Yeşil Hat” oluşturuldu (1984). Kentte sık sık top ve tankın kullanıldığı çatışmaların yanı sıra, sayıları 100-150’yi bulan ölüm olaylarına yol açan bombalı saldırıların önü alınamadı. 1975-1991 arasında Dürziler, Hristiyan Falanjlar, İran yanlısı Şii Hizbullah Örgütü, Suriye yanlısı Şii Emel Örgütü, Suriye ve İsrail askeri güçleri arasında egemenlik çekişmeleri ve terör eylemleri sürüp gitti; 15 yıldır süregelen (1975-1990) iç savaşta ölen 120 bin, yaralanan 200 bin insanın büyük bir bölümü Beyrut’ ta yaşamını yitirdi ya da sakat kaldı. 1991’de Lübnan Ordusu’nun denetimi ele geçirmesinden sonra kentte huzur sağlanabildi.

Ülkede Şii, Sunni, Ortodoks, Katolik, Protestan, Durzi, Maruni vs. gibi yaklaşık 14 adet din/mezhep bulunduğu biliniyor. Şehrin her yanında iç savaştan kalma kurşun izlerinin bulunduğu harabe binalar, adeta ibret olurcasına şehir merkezinde duruyor. Holiday Inn Oteli de balkondan balkona çatışmaların yaşandığı bir otel ve Beyrut İç Savaşı’nın simgelerinden biri. Benzeri binaları Bosna Hersek’te de görebilirsiniz. 

Osmanlı Devleti 420 sene Lübnan’a hakim oldu ve ne zaman ki topraklar kaybedildi, Lübnan’da çatışmalar boy göstermeye başladı. Osmanlı’nın 420 sene hakim olduğu bu topraklarda çok az Osmanlı işaretlerine rastlansa da sadece 25 yıl elinde bulunduran Fransa, ülkeyi küçük Fransa haline getirmiş. Sokaklarda Fransız mimarisi göze çarpıyor ve Fransızca ülkedeki ikinci dil durumunda. 

Şehirde görülen son büyük olay, ülke zenginlerinden Refik El Hariri’ye düzenlenen suikasttır. Ülkede o dönemde bulunan Suriye askerleri sebebiyle suç Suriye’nin üstüne kalmıştır. Fakat suikastten sonra Suriye’nin ülkeden çıkmak zorunda kalması da bunun kime yaradığı konusunda düşünülmesi gerekli olan bir konudur. Suikastte 1 tonluk TNT kullanılmış olup, patlamanın olduğu yerde 12 metrelik bir çukur oluşmuştur.Hariri için hazırlanan bir anıt var ancak şu an çadırla kaplı durumda. Muhtemelen pek yakında Lübnanlılar onun için daha düzgün bir anıt yapacaktır.

Gezilecek Yerler

Beyrut’a gelen herkesin mutlaka gördüğü Güvercin Kayalıkları (Pigeon Rocks) ilk durak. Burası Beyrut’un Rouche ya da Corniche (korniş) adı verilen bir bölgesinde. Kıyı boyunca yürüyebileceğiniz ve yemek yiyebileceğiniz restoranlar burada. Hamra’dan yürüyerek 10 dakika kadar sürer. 

Ardından fotoğraf açısından Hamra’ya göre daha zengin olan Downtown’a vardık. Roma Hamamı, Al Omar Cami, El Emin Cami, Martys Meydanı, Şehitler anıtı vs. gibi fotoğraf açısından daha zengin bir yer. Ara sokakları gezerek birçok fotoğraflanacak yer bulabilirsiniz.

Place de Etoile turistik açıdan süper bir yer. Tam ortasında Rolex’in armağanı olan bir saat kulesini barındıran alan yıldız şeklinde sokaklardan oluşmuş ve birçok cafe ve dükkan var. 

Byblos. Fenikelilerin bir liman kenti olan Byblos’ta gerçek fosiller hediye olarak satılmaktadır. Yurtdışına çıkarken sorun olmaması açısından fosillerin yanında bir de sertifika veriyorlar. 50 dolar civarından başlıyor fiyatları.

Jeita Mağarası Dünya’nın yeni seçilecek harikalarından biri olmaya aday ve benim de Beyrut’ta en etkilendiğim yer. Jeita, Beyrut’un kuzeyinde yer alıyor. Jeita Grotto iki mağaradan oluşuyor. Park yerinden birinci mağaraya teleferikle ya da tren şeklindeki traktörlerle çıkabiliyorsunuz.

Jeita Grotto, içerisinde birçok dikit ve sarkıtın oluştuğu ve Amerikalı bir kaşif tarafından bulunan bir mağara. Aslında kilometrelerce uzunluğu var ancak 750 metrelik bir kısmı ziyarete açık. Yürüyüş yaparken mağaranın derinliğini gördüğünüzde gerçekten gözlerinize inanamıyorsunuz.

İkinci mağara ise sallarla geziliyor ve gezi alanı daha az.

Meryem Ana’nın heykelinin olduğu Harissa’ya Tonlarca ağırlıktaki bu heykel, Beyrut’u tepeden görebileceğiniz bir yerde konumlanmış. Hemen yakınında bir kilise ve geniş bahçesi var. Heykelin etrafını saran merdivenlerle en yakınına kadar çıkabiliyorsunuz ve bence fotoğraf açısından en güzel açı o.

Baalbek, Selahattin Eyyubi’nin doğduğu, UNESCO tarafından da koruma altına alınan Roma kadar önemli çok eski bir antik bir kenttir. 

onurozdemir/ nkfu

Şehir: 2013 yılı “Travelers Choice Destinasyonları” ödüllerinden: yükselişte bulunan en iyi üçüncü şehir ödülüne layık görülmüştür.

İspanya-Barcelona şehrinde ünlü mimar “Gaudi” ne ise, bu şehirde de “Makintosh” aynıdır. Ünlü mimar Charles Rennie Mackintosh: 1868 yılında bu şehirde doğmuş ve şehirdeki birçok mimari yapının yaratıcısı olmuştur.

Şehrin en büyük özelliği: tüm müzelerin ücretsiz olmasıdır. Bunun yanında: Edinburg şehrinden sonra burayı ziyaret edenler belki sıkılacaklardır. Çünkü: bu şehrin turistik yönü pek ağırlıklı değildir. İskoçya bölgesi gezinize, önce Glasgow ve ardından Edinburg şehri ile devam etmenizi öneririm. Edinburg şehri ne kadar güzel ve turizm yönü güçlü ise, Glasgow şehri de hareketli ve canlı olması ile tanınır.

Yanlızca giriş bölümünde değinmek istediğim bir husus var. İskoçya’nın diğer yerlerinde olduğu gibi, buranın kırsal kesimlerinde de “Scottish Cattle” denilen bir tür “sığır” görebilirsiniz ki, bunlar uzun saçlı ve sakallı gibi görünürler. 

TARİH:

Şehirde ilk yerleşimcilerin kim ve ne zaman yerleştikleri bilinmemektedir. Ancak: bilinen ilk yerleşimcilerin, MS.550 civarında buraya gelip yerleşen Hıristiyan toplulukları olduğu tahmin edilmektedir. Yani; şehir 543 yılında Saint Mungo olarak bilinen Aziz Kentigern tarafından burada bir manastır kilisesi kurulduğu söyleniyor. Zaten: 1123 yılında, Glasgow katedralinin, Aziz Kentigen mezarı yerinde inşa edilmiştir.

6.yüzyılda ise, burada bir katedral yapılır ve bölgenin dini merkezi haline gelir.

1286 yılında, River Clyde üzerinde, keresteren Glasgow Bridge köprüsü yapılmıştır. 1297 yılında: William Wallace: İngiliz vali tarafından kaçırılan eşinin intikamını almak için, İngiliz işgal kuvvetlerine karşı, Lanark bölgesinde bir ayaklanma düzenlemiştir. 1410 yılında, River Clyde üzerindeki köprü, taş kemerli bir köprü ile değiştirilir. 1438 yılında Bishop kalesi inşa edilir ve katedral piskopos ve başpiskoposu için ikametgah olarak kullanılmaya başlanır. 1451 yılında, Üniversite kurulur. 1574 yılında şehirde veba görülür. 1625 yılında şehirde ilk iskele inşa edilir. 1652 yılında, yangın, şehirdeki birçok insanı evsiz bırakır. Bu yangına, dünyanın ilk itfaiye teşkilatı, Edinburg şehrinden gelerek müdahale eder. 1660 yılında, şehirde ilk kömür yatakları bulunur. 1776 yılında, Adam Smith, Glasgow Üniversitesinde görev yapmıştır. 1807 yılında Hunterian Müzesi ve sanat galerisi açılır.

1841 yılında, şehir İskoçya’nın en büyük şehridir, ancak bu büyük nüfus, gecekondu tipi, kötü evlerde yaşamaktadırlar. 1896 yılında Glasgow metrosu açılır.

Şehrin limanına gemilerin yanaşabilmesi mümkün değil iken, 18.yüzyılın başlarında: Clyde ırmağının dibi temizlenerek derinleştirilmiş ve büyük gemilerin şehir limanına yanaşabilmeleri sağlanmıştır. Böylece; Glasgow limanından: Batı Hint Adaları ve Amerika’daki kolonilere İskoç malları ve Afrikalı köleler götürülmüş: oradan ise şeker, tütün ve rom getirilmiştir. Özellikle: tütün ticareti konusunda, şehir önemli bir merkez haline gelmiştir. Zamanla: pamuklu dokumu da önem kazanmıştır.

19.yüzyılda: şehir, Avrupa’da Londra ve Paris ile birlikte en çok nüfusa sahip şehirlerinden birisi olarak bilinir. Çünkü: bu dönemde, bölgede kömür ve demir yatakları bulunmuş ve demir-çelik endüstrisi hızla ilerlemiş, sanayileşme sonucu, ülkenin birçok yerinden buraya gelen insanlar, işçi olarak çalışmaya başlamışlar ve şehrin nüfusu 1 milyona yaklaşmıştır.

İKLİM:

Glasgow şehri: Moskova ile aynı enlem üzerindedir ancak sıcak Atlantik Okyanusu kıyılarında bulunması nedeniyle, hakim batı rüzgarı, buradaki iklimin ılıman olmasına neden olmuştur. Evet, şehirde: yazların sıcak ve kışların ılıman olduğu bir iklim düzeni hakimdir. Ülkenin genelinde olduğu gibi, burada da yağış eksik olmaz, ama diğer bölgelere nazaran şehrin bulunduğu yer daha sıcak denilebilir.

Öte yandan: yine adanın diğer yerlerinde olduğu gibi, burada da hava şartları kısa zaman içinde değişir, bir bakarsınız güneş, biraz sonra ise, yoğun bir yağmur ve ardından yine güneş.

Bu şehri ziyaret etmek isterseniz: Haziran-Temmuz-Ağustos ayında buraya gitmelisiniz.

DİN:

Şehirde: 1860 yılından itibaren şehre göçen Katolikler ve şehir merkezindeki Protestanlar arasında zaman zaman ciddi çatışmalar çıktığı görülmektedir. Hatta: dünyanın en büyük ikinci derbisi olarak kabul edilen Glasgow Rangers ve Celtic futbol takımları arasındaki rekabette bu dini yapılara dayanmaktadır. Çünkü: Glasgow Rangers taraftarları Protestan iken, Celtic taraftarları katoliktir.

Bunları bilmenizde yarar var, çünkü olura bir futbol takımı forması alır ve rakip takımın mahallesinden veya mekanından geçerseniz, başınıza büyük dertler gelebilecektir. Bu yüzden: şehirde “din” faktörünün önemli olduğunun bilincinde olmanız gerekir. bilgiviki

Küçük bir havaalanı var, Türkiye’den direk uçuş yok. Viyana ya da Budapeşte Havalimanı tercih edilebilir. Bratislava’ya gelecek herkese ‘büyük beklentilerle gitmeyin, yoksa hayal kırıklığı yaşarsınız’ demek adet haline gelmiş olsa gerek, biz de buraya gelirken ısrarla ufak bir şehir olduğu vurgulandı. Gerçekten de öyle, ancak bu ufaklığa koskoca modern bir şehir sığdırmış Slovaklar. Avrupa’nın kalbi diye nitelendirilebilecek bir konumda; hatta dünyada 2 ülkeye sınırı olan bir başkentlerden biri, diğeri ise komşusu Viyana.

Bratislava, her ne kadar Viyana ve Budapeşte’nin gölgesinde kalmış olsa da, düzenli şehir yapısı ve tertemiz sokaklarıyla oldukça cana yakın. Sistemli bir ulaşım ağı var. Şehrin her noktasına tramvay ve otobüslerle ulaşabildiğiniz gibi, nehir yolu taşımacılığı da oldukça gelişmiş. Şehrin etrafındaki tüm köylere bot seferleri düzenliyorlar.

Tuna Nehri‘nin kıyılarına kurulmuş bir başka kent Bratislava, aslında tam olarak Slav kökenli Avrupalıların yaşadığı bir geçiş bölgesinde konumlandırılmış, bir bakıma da biraz ortada kalmış bir şehir. Resmi dilleri Slovakça olmasına rağmen gerek Viyana’yla olan sıkı ilişkiler, gerekse de şehire gelen yoğun Germenler sayesinde Almanca da burada ikinci dil konumunda. AB’ye dahil ve Euro kullanıyorlar. Slovakların çoğu İngilizce bilmiyor ancak etrafta kolaylıkla Erasmus Öğrencisi bulabilir ve rahatlıkla tanışabilirsiniz. Bratislava tam bir gençlerle kaynaşma şehri. Genç nüfus çok yoğun ve çok fazla yabancı öğrenci var. Üniversiteleri, özellikle Comenius Üniversitesi bilimsel anlamda çok kaliteli.

Bu bölgedeki barok tarzı yapılar ilk bakışta insanın içini ısıtıyor. Keskin hatlar ve olağanüstü süslemeler görülmeye değer. Bölge ve tüm ara sokakları sadece yayalara açık, bu da inanılmaz rahat bir yürüyüş sağlıyor. Bölgede kiliseleri görebilir veya dar sokaklardan yürüyüp tarihi Slovak binaları önünde fotoğraf çektirebilirsiniz. Bu bölgenin meydanı sayılabilecek konum ise Hlavné Námestie. Kafelerin meydana attığı masalara oturup Roland Çeşmesi’nden gelen suyun sesi eşliğinde zamanın akışını seyredebilir, ardından bölgenin kuzeydoğusundaki Şehir Müzesi’ni ziyaret edebilirsiniz.

Bratislava denilince ilk akla gelen meşhur heykelleri. Bir rögar kapağından poz veren ve eski şehrin tekrar gün yüzüne çıkışını tasvir eden ‘Cumil’, etrafa gülümseyerek bakan ve şapkasıyla insanları selamlayan; sokaklara mutluluk getirmesi amacıyla eski bir palyaçonun oğlunu simgeleyen  ‘Schöner Naci’ ya da 1805’teki istilanın anılarını canlı tutmayı amaçlayan ‘Napolyon’ heykeli bunlardan en bilinenleri.  Heykeller şehir merkezinin hemen her yerine serpilmiş durumda ve keşfetmenizi bekliyor. Her birinin ayrı anlamı var, bunları gezerken Bratislava Heykeller Rehberi’ne göz atmanızda fayda var.

Hlavne Meydanı haricinde şehrin en bilinen diğer meydanı ise Hviezdoslav Meydanı. Burası tam bir Kültür-Sanat ve Alışveriş Merkezi olarak göze çarpıyor. Bu uzun meydanda Tarihi Slovak Ulusal Tiyatrosu’nda Opera, Bale ve Tiyatro gibi kültür sanat faaliyetlerine dahil olabileceğiniz gibi, önünde hatıra fotoğrafı da çekebilirsiniz; etkileyici bir yapı.

Mavi Kilise; ya da tam adıyla Church of St. Elizabeth ise anıta uzak, eski şehir bölgesinin yakınında yer alıyor. Kiliseyi sona bırakmak planlarınızı alt üst edebilir, bu yüzden eski şehir bölgesini gezerken buraya da mutlaka uğrayın. Kilise adeta bir biblo gibi, masmavi rengi ve zarif dekoratif süslemeleriyle sizi bir süreliğine etkisinde bırakıyor. Tam bir Art Nouveau eseri. İçine girmeye vaktimiz olmadı ama dışı bile bu kadar büyüledi bizi.

Zaten: şehrin ilk yerleşimcileri, burada hayatlarını “zengin tuz çökeltileri” nden kazanmışlardır. Şehrin isminin Almanca anlamı “Tuz kalesi” demektir. Bu şehir: Avusturya ülkesinin genelinde olduğu gibi, klasik müzikle anılır. Ünlü besteci “Mozart” bu şehirde doğmuştur. Mozart’ın doğumunun 250’nci yılı: 27 Ocak 2006 tarihinde büyük törenlerle kutlanmıştır. Öte yandan, 36 yaşında yani çok genç yaşta ölen bu ünlü bestecinin ölüm nedeni olarak, üstün zekası söyleniyor. Her yıl düzenlenen “Salzburg Festivali” sırasında, klasik müzik konserleri, binlerce kişinin buraya akın etmesine neden olur.

Şehir, Avusturya ülkesinin dördüncü büyük şehridir. Kışın karlarla kaplı şehir: kışların en güzel yaşanabileceği bir yer olarak önem kazanır. Eski şehir ve yeni şehir: birbirinden kesin çizgilerle ayrılmıştır. Salzach nehrini geçer geçmez bunu rahatlıkla hissedersiniz.

Şehrin başlıca gelir kaynağı “turizm” dir. Turizm özellikle “Mozart” üzerine yoğunlaşmıştır. Mozart ürünleri o kadar yoğundur ki, turistler bu ürünlere milyonlarca euro öderler. Şehrin turizm özellikleri: her yerinden huzur akan, müzeleri bol, sokaklarında piyano sesleri çınlayan, tepesinde bir kale bulunan, havası tertemiz bir şehir olarak bilinir. Hatta: bu şehirde evden çok kilise bulunduğu söylenir. Özellikle, şehrin ortasından akıp giden nehir ve kıyısındaki evler, muhteşem güzeldir ve aynı zamanda düzgün şehirleşmenin örneklerini sunarlar. Nehir kıyısındaki çimenlere uzanarak, kalenin muhteşem görüntüsünün eşliğinde, eski şehri izlerken güneşin batışını da görebilirsiniz. Evet, bu şehirde yaklaşık 160 bin kişi yaşarken, Casino nedeniyle özellikle yerli turistler de yoğun bir hareketlilik sağlar ve şehir nüfusu sürekli olarak bu rakamın üstünde bulunur. Günümüzde: Salzburg, Avusturya ülkesi içinde, bağımsız bir şekilde yönetilen tek eyalettir. Aynı zamanda: Roma İmparatorluğundan geriye kalan tek bağımsız eyalettir.

Keltler ve Romalılar döneminde de varlığını sürdürmüştür. Ancak, şehrin önemini kazanması: 8. yüzyıldaki misyonerlik hareketleriyle gerçekleşmiştir. Yaklaşık 700 yılında St.Rupert tarafından kurulan kilise ile şehir, bölgenin en önemli spritüel merkezlerinden biri haline gelmiştir ki, bu özelliğini günümüzde de sürdürmektedir. Şehir, 798 yılında, Kutsal Roma İmparatorluğu içinde, arşidüklük ünvanını kazanır.

Şehrin asıl gelişme dönemi ise, 14. yüzyılda başlamıştır. Ana vatanı olan Bavyera’dan ayrılan şehir: 1816 yılında: Avusturya’ya katılmıştır.

12 Mart 1938 tarihinde, şehir Almanlar tarafından işgal edilir. Alman birlikleri şehre girmelerinin hemen ardından: şehirdeki Yahudileri ve diğer azınlıkları toplayarak, ölüm kamplarına sürgün ettiler. II. Dünya savaşı sırasında kurulan “Salzburg-Maxglan” toplama kampı: bu ölüm kamplarından birisi olarak bilinir. İnsanlar buraya toplanıyor ve yerli sanayide ucuz işgücü olarak, ölene kadar çalıştırılıyorlardı. Savaşın bitimine yakın, müttefik güçler tarafından şehir bombalanır. Özellikle. Salzburg tren istasyonunun çevresinde, yoğun bombardıman sonucu mevcut yapıların büyük bölümü yıkılır, yok olur.

Sonuçta: Müttefik güçleri 5 Mayıs 1945 tarihinde, Salzburg şehrine girerler. Şehrin yakın geçmişinde, yine önemli bir olay vardır. II. Dünya savaşından kalma bir bombanın tespit edilmesi üzerine, bulunduğu yerden çıkarılması çalışmaları sırasında, bomba patlar ve tren istasyonunda büyük hasar meydana gelir, 2 kişi ölür ve çok sayıda insan yaralanır. Hatta: takip eden süreçte, uzun zaman, evlerin çatılarında şarapnel parçaları görülmüştür.

1997 yılında, Salzburg şehrinde bulunan “Eski Şehir” ve “Schönbrun Sarayı”: Dünya Kültür Mirası Listesi’ne dahil edilerek koruma altına alınmıştır. gezi-yorum

Toledo bugün önemli bir turizm alanına sahiptir. Dış ülkelerden buraya yoğun bir turizm akımı vardır. Toledo’nun tarihi bölümünün de dahil olduğu 40 İspanya eseri UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girmiştir.

Tarih

Romalı tarihçi Livius eski bir yerleşme olan Toledo’dan küçük, ama konumu açısından müstahkem bir kent olarak söz eder. Yunan ya da Fenike kökenli olan Toledo, MÖ 193’te Romalı general Marcus Fulvius Nobilior tarafından fethedildi ve Romalılaştı; Toletum adını alan kent, zamanla önemli bir Roma kolonisi ve Carpentia’nın merkezi oldu.

6. yüzyılın ikinci yarısında, 554’e doğru Athanagild buraya yerleşince, Vizigotlar’ın gerçek tinsel başkenti durumuna geldi. Ariusçu Kral Recaredo kentte toplanan bir konsil sırasında Hıristiyanlığı benimsedi (589).

711’de Müslüman Araplar’ın eline geçen kent, ayrıcalıklarını Córdoba’ya kaptırdı. Tuleytule olarak anıldığı Magripliler döneminde (712-1085) kentte önemli bir Mustarib (Arapça konuşan Hıristiyanlar) topluluğu yaşıyordu. Çok geçmeden, İslama karşı bir direniş ve ulusal bağımsızlık merkezi durumuna geldi ve bu durum kanlı bastırmalara, özellikle 797 bastırmasına yol açtı. 10. yy başında, yaklaşık elli yıl boyunca özerk bir Arap devletine merkezlik etti. Ülkeye egemen olan Emeviler, belediyecilik, kültür ve iktisat alanında (toledo deri ve çelikleri) kentin gelişmesine katkıda bulundular.

11. yüzyılın başında, Córdoba halifesi güçsüzlüğünü belli edince, 1085’te León ve Castilla kralı VI. Alfonso Toledo’yu fethetti. Toledo bu tarihten sonra Kastilya’nın en önemli siyasal ve toplumsal merkezi haline geldi. Aynı dönemde kentte Hıristiyan, Arap ve Yahudi kültürleri arasında bir kaynaşma yaşandı. Bunun en iyi örneği X. Alfonso’nun (Akıllı) 13. yüzyılda kurduğu Çevirmenler Okulu’ydu. Özellikle kentin çevirmenler okulu, Arap bilim ve felsefesiyle Yunan felsefesinin bir bölümünün Avrupa’da tanıtılmasını sağladı. Toledo dört yüzyıl boyunca, İber Yarımadası’nın kültür ve din merkezi işlevini sürdürdü. Ancak, 16. yüzyılda Comunero Ayaklanmaları ve bu ayaklanmaları bastırmak için yapılanlar kenti güçten düşürdü. Kral II. Felipe’nin Madrid’i başkent yapmasından (1560) sonra Toledo’nun önemi azaldı.

Bunun üzerine ve imperial y coronada kenti unvanına karşın, Toledo artık bir sanat kenti ve hayvancılıkla ipek üretimine yönelik geniş bir bölgenin merkezi olmaktan öteye gidemedi. 1803-1813 arasında Fransızlartarafından işgal edildi. Alcázar de Toledo savunması (22 Temmuz-28 Eylül 1936), İspanya İç Savaşı’nın çarpıcı olgularından biridir.

Gezilecek yerler

Kültürel özellikleriyle İspanya’yı en iyi temsil eden şehir olarak kabul edilen Toledo, ulusal anıt ilan edilmiştir. Engebeli arazi yapısı nedeniyle çoğu yokuş olan dar ve dolambaçlı sokakların hepsi Zocodover Meydanı’nda birleşir. Bazı kesimleri Roma ve Magripliler dönemine ait, ortaçağdan kalma San Servando Şatosu’nun eteğindeki Alcántara Köprüsü (kuzeydoğu) ile 13. yüzyılın sonlarında inşa edilen San Martin Köprüsü (kuzeybatı) Tajo Nehrinin iki yakasını birbirine bağlar. Kent surlarının bazı bölümleri Vizigotlardan kalmış, ama büyük bölümü Magripliler ya da Hıristiyanlar tarafından inşa edilmiştir. Aralarında VI. Alfonso’nun 1085’te şehre girerken kullandığı Eski Bisagra Kapısı’nın (Puerta Vieja de Bisagra) da bulunduğu, değişik dönemlerden kalma kapılar fazla hasar görmemiştir.

Babü’l-Merdum (10. yüzyıl) ve Las Toernerias camileri, Mudéjar üslubundaki (karma İspanyol-İslam mimari tarzı) Santa Maria la Blanca (12. yüzyıl) ve El Tránsito (14. yüzyıl; Sefhardi Müzesi’ni kapsar) sinagogları, gene Mudéjar üslubundaki San Román, Cristo de la Vega, Santiago del Arrabal ve Santo Tomé kiliseleri şehrin İslam etkisi taşıyan önemli tarihsel yapılardandır. Ressam El Greco’nun “Kont Orgaz’ın Gömülmesi” (1568-88) adlı ünlü tablosu Santo Tomé Kilisesi’nin şapelindedir.

İspanyol gotik katedrallerinin en iyi örneği olarak kabul edilen Toledo Katedralinin yapımına 1226’da Kral III. Fernando döneminde başlanmıştır. Kilisenin El Greco, Francisco Goya, Anthony van Dyck, Luis de Morales ve öteki ünlü ressamların tabloların bulunduğu zengin bir müzesi vardır. San Juan de los Reyes Kilisesi Isabel üslubundadır. Bugün bir bölümü müze olan Santa Hermandad Evi (Casa de la Santa Hermandad) de aynı döneme aittir. Hospital de Santa Cruz (16. yy) Arkeoloji ve Güzel Sanatlar Müzesi, kente egemen konumdaki kale ise Ordu Müzesi olarak kullanılmaktadır.

Toledo çeliği, özellikle de kılıçları, MÖ 1. yüzyıldan beri ünlüdür. Kentte büyük bir sailah fabrikasıyla Mudéjar üslubunda metal eşya üreten atölyeler vardır.tr wikipedia

Günümüzde şehir son derece planlı ve konut sorununun yaşanmadığı bir şehirdir. Romanya’nın ticaret merkezidir.

Tarih

Çok eski yerleşim yeri olduğunu gösteren arkeolojik kalıntılar olmakla beraber Bükreş (Bucureşti) adına ilk defa 1459’dan kalma yazılı belgelerde rastlanmıştır. 1448-1476 arasında üç dönem tahta çıkan III. Vlad Tepeş (Kazıklı Voyvoda), Eflak Devletini ve özellikle o dönemde başkent olan Tirgovişte’yi Osmanlılara karşı korumak için Bükreş Kalesi’ni yaptırdı. Ardından birçok başka yer de tahkim edilmişti. Bilhassa eline geçirdiği Müslümanları kazığa vurarak azap içinde öldürmesi sebebiyle Türkler Vlad Tepeş’e Kazıklı Voyvoda derlerdi.

Fatih Sultan Mehmet, Vlad’ın bu katliamları üzerine 1462’de Eflak üzerine büyük bir sefer düzenledi. Bir ay süren hareket neticesinde Eflak, Osmanlıların mümtaz bir eyaleti hâline geldi. Böylece Osmanlı idaresine giren Bükreş, hızla gelişerek Eflak’ın başlıca ekonomi merkezi oldu. 1659’da başkent yapıldı. Kürkçüler sokağı ve Eyerciler sokağı gibi bazı sokak isimleri şehirde loncaların kurulduğunu göstermektedir.

Eflak ve Boğdan, Romanya Prensliğini oluşturmak üzere birleştirildi ve 1862 yılında, Bükreş yeniden ülkenin başkenti oldu; 1881 yılında, 19. yüzyılın ikinci yarısında I. Carol altında Romanya’nın yeniden ilan Krallığı’nın siyasi merkezi haline geldi. Bu yüzyılda kentin nüfusu önemli ölçüde artmıştır ve kentsel gelişmede yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde, gaz aydınlatmasında, tramvaylar ve sınırlı elektrifikasyon getirilmiştir.

18. yüzyıldan başlayarak Bükreş’e mahallî prensler yerine İstanbul’daki Fenerli Rumlardan seçilen yöneticiler yollandı. 1821’de Tudor Vladimirescu önderliğinde başlayan ayaklanma sonucunda, Fener yönetimine son verildi. 1859’daki ayaklanmadan sonra da Eflak ve Boğdan birleşti ve 1862’de de Bükreş Romanya’nın başkenti ilan edildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Romanya tamamen ayrıldı.

Romanya’da komünizmin kurulmasının ardından, şehir büyümeye devam etti. Çoğu kule bloklarına hakim olan yeni ilçeler inşa edildi. Nikolay Çavuşesku liderliği (1965-1989) sırasında şehrin tarihi bölümlerinin çoğu yıkıldı. 4 Mart 1977’te kentin 135 km (83.89 mil) uzağında, Vrancea merkezli olarak bir deprem meydana geldi ve 1500 kişinin ölümüne ve şehrin tarihi merkezinde fazla hasara yol açtı.

2000 yılından sonra kentin modernize ve kentsel yenilemesi deva etmektedir. Bükreş’in tarihi merkezinde restorasyon çalışmalarının yanı sıra, Konut ve ticari gelişmeler özellikle kuzey bölgelerinde devam etmektedir.

Bükreş’teki en önemli yüksek öğretim kurumları Gheorge Gheorghui-Dej Politeknik Enstitüsü ve Bükreş Üniversitesi’dir. Ayrıca, çok sayıda araştırma merkezi ile bilim ve sanat dallarında öğrenim veren yüksek okullar vardır.

İmalat sanayisi olarak, başta makine aletleri ve tarım makineleri, elektrik ve otomotiv donanımı, otobüs ve troleybüs yapımı sayılabilir. Ulaşım bakımından metro ve tramvay olarak gelişmiş durumdadır. Kaynak:tr.wikipedia

İklim / Hava Durumu

Sert ve sıcak çöl ikliminin hakim olduğu Cidde iç kesimlere nazaran sahil şeridinde olması nedeni ile biraz daha yumuşak bir havaya sahiptir. Yazlar 45 derece, kışlar 20 derecelerde seyretmektedir.

Nasıl Gidilir?

THY ve Saudi Arabian Airlines’ın İstanbul’dan Cidde’ye direkt uçuşu bulunmaktadır. Uçuş süresi yaklaşık 3 saat 45 dakikadır.

Ne Zaman Gidilir?

Yazların aşırı sıcak geçmesi nedeniyle, kış aylarında seyahat etmek daha uygundur 

Yemek / Restoran / Ne Yenir Ne İçilir?

Cidde, aklınıza gelebilecek bütün mutfaklardan lezzetler sunan bir menüye sahiptir. İtalya, Orta Doğu, Fars, Fransa, geleneksel mutfaklar, örnek olarak gösterilebilir.

Kentte yaşayan farklı etnik kökenli nüfus yapısı, oldukça zengin bir geleneksel mutfağı ortaya çıkarmıştır. Nejdi Kabsa ve Yemeni Mandi, geleneksel Suudi mutfağının en önemli tatları arasında yer alır. Izgara et, ulusal mutfakta apayrı bir yere sahiptir. Kavurma, köfte ve kebap, bu tür lezzetlerin başında gelir. Öte yandan Cidde, dünyaca ünlü fast-food zincirlerine ev sahipliği yapan bir kenttir.

Önemli Yerler / Gezilecek Yerler

Antik kent bölümü,

Kızıl Deniz sahilindeki Ortaçağ kalıntıları,

Eski kent bölgesi, Al-Balad bölgesi,

Sharbatly ve Naseef evleri,

Kral Fahd Su Fiskiyesi 

Ulusal Ticaret Bankası,Cidde Belediye Kulesi,

Ne Yapılır?

Lüks yaşam, Cidde’de hemen göze çarpar. Yedi yıldızlı oteller, modern binalar, geniş bulvarlar, antik kent bölümü ve Kızıl Deniz sahilindeki Ortaçağ kalıntıları, kentin en etkileyici parçalarıdır. Kentin eski bölümü, geleneksel evler ile süslüdür. Al-Balad, yan yana duran görkemli gökdelenlere ve tarihi binalara ev sahipliği yapar. Kızıl Deniz sahilinden alınan mercan kayalarından yapılmış buradaki evlerden Sharbatly ve Naseef, en ilgi çekenleridir. 1980’li yıllarda inşa edilmiş olan Kral Fahd Su Fiskiyesi, suyu 312 m yüksekliğe kadar püskürtür. 

Limanda yer alan bu eser, dünyanın en yükseğe su püskürten fiskiyesidir. Aydınlatılmış renkli görüntüleriyle geceleyin bambaşka bir büyüye sahiptir. 

Ulusal Ticaret Bankası, Suudi Arabistan’daki en uzun binalarıdır ülkenin ilk bankasıdır. Ayrıca, Cidde metropolünün merkezi konumundaki Cidde Belediye Kulesi, ülkedeki diğer yüksek kulelerdendir. Cidde, çok sayıda gezilebilecek tatil bölgesine sahiptir. 

Durrat Al-Arouse, bunların en çarpıcı ve mükemmel olanıdır. Bu turizm köyü;

ticaret merkezlerine, alışveriş mekanlarına, otellere, dinlenme yerlerine, eğlence parklarına, golf kulüpleri ve daha birçok olanağa ev sahipliği yapar.

Gece Hayatı

Tüm Körfez ülkelerinde olduğu gibi gündüzlerin aşırı sıcak geçmesi, Arapların gece gezmesine ve alışveriş merkezlerinin geç saatlere kadar açık olmasına neden olmaktadır. Tüm alışveriş merkezlerinde ve merkezi lokasyonlarda hayat geç saatlere kadar devam eder.

Alışveriş / Ne Alınır?

Tahliya, Cidde’nin en gözde alışveriş caddesidir. Bu önemli moda caddesi; dünyaca ünlü zincir mağzalarını bulunduran çok sayıda lüks mağaza ve butiğe ev sahipliği yapar. Kentin tarihi bölümü olan Al-Balad; lüks alışveriş merkezlerine, geleneksel sokak satıcılarına ve açık hava pazarlarına ev sahipliği yapar. Mahmood Saeed

Alandalus, Cidde’nin en büyük alışveriş merkezlerindendir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler / Önemli Bilgiler 

Riyad’a göre çok daha lüks ve modern bir kenttir. Ancak yine burada da tüm ülkede olduğu gibi kılık kıyafet konusunda dikkatli davranılmalıdır. Şehirde çok sayıda 7 yıldızlı otel ve lüks restoranlar olsa da otellerde dahi alkol bulunmamaktadır.

 Ramazan döneminde yiyecek içecek satan dükkanlar ve restoranlar kapalıdır. Ülkemizden Cidde’ye yapılan turlar oldukça seyrektir.  Kaynak: Wikipekia, Gezimanya

Hz. Ömer’in emriyle Sa’d b. Ebû Vakkâs tarafından kurulan şehir, Bâbil harabelerinin güneyinde Fırat’ın batı kenarında kurulmuş olup Necef ile Kerbelâ arasında ve Hîre’nin 5 km. kuzeyindedir; Bağdat’tan uzaklığı ise 170 kilometredir. Bağdat’tan bir asır önce kurulmuş olan Kûfe İslam tarihinde önemli kültür ve idare merkezlerindendir. Kâdisiye Savaşı’nın ardından fethedilen Medâin şehrine geçici olarak yerleştirilen Arapların sağlığı yörenin rutubetli iklimi ve sivrisineklerinin çokluğu sebebiyle bozulmuş, aynı şekilde deve ve koyunlar da zarar görmüştü. Bugün türbesi/makamı Çorum’da bulunan kendisi ilk Müslümanlardan ve cennetle müjdelenen on sahabeden biri olan ayrıca Irak’ın fethinde başkomutan olan Sa’d b. Ebû Vakkâs’ın durumu Hz. Ömer’e bildirmesi üzerine halife, ordugâh şehir olması için Medine ile arasında nehir engeli olmayan daha uygun bir yer tespit edilmesini istedi. Çeşitli araştırmalardan sonra uygun arazi bulunarak Haddülezrâ (Sûrestân) denilen yerde  hicri 17/miladi 638 yılında Kûfe adıyla yeni bir şehir kuruldu.

Hz.Ömer cevabî mektubunda sahabî Sa’d b. Ebi Vakkas’ a şöyle demekteydi: “Araplar deve ile yaşarlar; deveye yarayan yerler, onlara da yarar. Bunun için sen, onlara acımtırak ot biten bir yer bul.  Fakat benimle onlar arasında deniz olmasın!”

 Sa’d b. Ebî Vakkas; burayı kent merkezi olarak tespit ederken bölgenin yapılacak seferler için stratejik bir konuma sahip olması, yeni İslam’a girenlerden farklı etnik kökene mensup insanların burada yaşayabilmeleri, arazinin zengin tarım havzasına sahip olması ve ticaret güzergâhında bulunması gibi özelliklerini göz önüne alarak karar vermişti. Plana göre merkeze cami yerleştirilmiş. Ana caddelerin tamamı da merkezi alana çıkmaktadır. Mescidin yakınında pazar yeri ve çarşı yer alıyor. Mescit ile hükümet konağının batısında geniş bir meydan bulunuyor. Yani şehir merkezden dışa doğru dairesel bir şekilde planlanmıştı.

Kûfe’nin kurulduğu yerin, özellikle bölgede yapılacak askerî harekât için stratejik öneme ve zengin tarım havzalarına sahip olması ve ticarî güzergâh üzerinde bulunması gibi sebeplerle tercih edildiği anlaşılmaktadır. Askerî bir kamp ve garnizon olarak kurulmakla birlikte zamanla bir şehre dönüşen Kûfe bölgenin idarî, ticarî ve kültürel bakımdan gelişmesinde rol oynamış, bu özelliğiyle tercih sebebi olmuştur. Kûfe şehri, ilk İslami fetihlerin ardından kurulan şehirlerden biridir. Şehir, o tarihlerde bile bugün birçok modern şehri geride bırakabilecek şehir planına sahipti. Şehir, dışardan içeriye doğru 40, 30, 20 arşın genişliklerinde ve düz caddelerin uzandığı, dairevi bir plan üzerine yapılmıştı. Şehrin merkezinde yaklaşık bin metre çapında genişçe bir şehir meydanı hazırlanmıştı. Camii, alış- veriş merkezleri, idari ve kültürel yapılar şehrin merkezine konmuştur. İlki Sa’d bin Ebî Vakkas tarafından yaptırılan Dâru’l-İmâre/vali konağı ve Beytü’l-Mal binası Kûfe caminin güney batı tarafında, meydana en yakın sokağa inşa ettirilmiştir. Özellikle Hz. Ömer’in emriyle Kûfe caminin hemen yanına yapılan ve içerisinde hem ilmi faaliyetlerin yapıldığı, hem de ticari faaliyetlerin yapıldığı ayrıca ipek pazarı olarak da kayıtlara geçen Künâse isimli bir alışveriş ve kültür merkezinin yaptırılmış olması ileri görüşlülüğün bir göstergesi olsa gerek. Kûfe, İslam tarihi içinde önemli bir kültür ve siyaset merkezidir. Ancak halkı idarecilerden hep şikayetçi olmuştur. Hatta onlar Hz. Sa’d’ı da Ömer’e şikayet etmişler, “ namazı iyi kıldırmıyor” demişlerdi. Sa’d, halifeye durumu şöyle anlattı: “  Ben onlara, Resulullah’ın (s.a.) namazı gibi namaz kıldırıyorum; ilk iki rek’atı yavaş, son iki rek’atı sür’atli kıldırıyorum.” Halife Hz. Ömer, bir kaç vali değiştirdikten sonra, bir ara, “Kûfe halkına karşı, bana kim yardım eder? Onlara dirayetli  birini vali tayin etsem, onu azgın ve facir gösteriyorlar; zayıf birini tayin etsem, küçük görüyorlar” diye çaresizliğini dile getirdi.

Bugün ki modern ticaret merkezleriyle boy ölçüşebilecek merkezler vardı. Örneğin; Sûku’d-Decâc, Sûku’s-Senânîr denen kedi, köpek, kaz tavuk, hindi gibi evcil hayvanların satıldığı, Sûku’l-Hurrade denilen temizlik maddelerinin satıldığı, Sûku’r-Rumiyyûn denilen yağ ticaretinin yapıldığı daha birçok özel pazarlar ve bölümler vardı. Kûfe şehri köprüleriyle, otel/han, hamamlar ve hapishaneleriyle, eğlence merkezleriyle, park ve bahçeleriyle, kerpiç yerine tuğladan yapılmış evleriyle, geniş yol ve meydanlarıyla, bol içme suyu teminiyle, şehrin çöplerini toplayan resmi görevlileriyle modern bir şehirde görülebilen tüm ana unsurları barındırmaktaydı. Kûfe gizlilik içinde yürütülen Abbasî davetinin merkezi durumundaydı. İmam Muhammed b. Ali, Abbasî propagandasını önce Kûfe’de başlatmıştı. Bağdat kuruluncaya kadar bir süre Abbâsîler’in yönetim merkezlerinden biri olarak kalan Kûfe’nin önemi daha sonra Özellikle askerî ve ilmî açıdan uzun süre devam etti.  Abbasiler, Emevilere karşı ilk mücadeleyi Kufe’den başlatmıştır. Yine ilk Abbasi halifesi Seffah 749 yılında halifeliğini  burada ilan etmiştir. Şehir, Bağdat kurulana dek Abbasi hanedanının başkenti olmayı sürdürmüştür. Abbasiler döneminde de isyanlar yaşayan şehir bu dönemde harap oldu ve gözden düştü.

Kûfe’deki İlmî Faaliyetler

Kûfe’nin kuruluş amacına ilaveten coğrafi konumu, hac güzergâhında oluşu, zamanla ticaret merkezi haline dönüşmesi sebepleriyle bölgede önemli bir cazibe merkezi olmuştur. Özellikle de Hz. Ömer’in, “kendisine Medine’de ihtiyacım var” dediği halde Abdullah b. Mes’ud’u (ö.32) Kûfe’ye Kadı ve Beytülmal emini olarak tayin etmesiyle beraber orada ilmi bir hareketlenme başlamıştır.Yine Abdullah b. Mes’ud’dan sonrada birçok sahabe gerek yaşamak için gerekse davet yurdu olarak Kûfe’yi seçmişlerdir. 

Hz. Ali’nin Rolü

Resûlullah’ın arkadaşlarından Kûfe’ye gelip yerleşenlerden biride Hz. Ali b. Ebû Talip’tir. Resûlullah’ın ifadesiyle ilmin kapısıdır. İbn Abbas’ın ifadesiyle insanların en âlimidir. Ancak O’nun siyasi açıdan çok karışık bir dönem yaşaması, hep bu tür mücadeleler ve savaşlarla uğraşması O’nu ilimle uğraşmaktan alıkoymuştur. Ancak Ali’nin Kûfe’de valilerine yazdığı mektuplarla, bizzat kendisinin gerek ticari işlerde gerekse siyasi ve cinaî işlerde uygulamaları hukuka önemli dayanak teşkil etmiştir. Çünkü O, ashabın en bilgililerindendi. İbn Abbas Hz. Ali’nin verdiği hükümler konusunda “Eğer hüküm Ali’den gelmişse artık başkasının bilgisine başvurmazdık. Hz. Ali’nin hilafetinde Kûfe’de Ebû Musa el-Eş’arî, Muğîre b. Şu’be, Enes b. Malik ve Huzeyfe gibi büyük sahabeler de bulunmaktaydı 

Sonuç Olarak

Kufe İslamın ilk yıllarında pek çok siyasi karışıklığın yaşandığı şehir olmuştur. Halifeler Ömer ve Osman zamnında halk ile gönderilen valiler arasındaki huzursuzluklar çıktı. Hz.Osman’ın yönetiminden de hoşnut olmayan Basra ve Kufeliler Medineyi  kusattı. Hz.Osman’ı şehit grup içinde Kufeliler de bulunmaktaydı. Yeni halife Hz.Ali’ye Cemel ve Sıffin savaşlarında destek  veren Kufeliler hakem olayında Hz.Ali’ye muhalefet ettiler. Hariciler tarafından Kufe Cami’nde şehit edilen Hz.Ali Kufe’de defnedildi.Yerine gelen Muaviye isyan eden Kufeli Haricilerle mücadeleye başladı. Vali İbn Ümmü’l Hakem isyanı bastırdı ve Haricileri  ortadan kaldırdı. Kufeliler Muaviye’nin yerine kendini halife ilan eden Yezid’e biat etmeyen Hz.Hüseyin’e destek oldular ve onu halife olarak tanıyacaklarına dair haberler gönderdiler. Ancak Yezid’in valisi Ubeydullah bin Ziyad sert önlemleriyle Kufeliler hüseyin’e biatten vazgeçtiler. Bundan habersiz olarak Kufe’ye yola çıkan Hz.Hüseyin ve yakınları valinin gönderdiği ordu tarafından 680 yılında Kerbela’da şehit edildiler. Bu olaydan etkilenen Kufelileri vali kılıçtan geçirdi. Daha sonra şehri sert önlemlerle yöneten Emevi halifeleri zamnında isyanlar hiç durmadı.

Osmanlı Dönemi 

Osmanlılar döneminde Kûfe, Kerbelâ sancağının Necef kazasına bağlı bir nahiye merkezi durumunda kimliğini devam ettirmiştir. Günümüzde ise Kûfe, Necef muhafazasına bağlı bir ilçe merkezidir. Başlangıçta Necef ile aralarında 10 km. kadar bir uzaklık bulunurken bugün iki şehir âdeta birbiriyle bitişmiş durumdadır.  Kaynaklar;  1-Prof. Dr. Mustafa Fayda tarafından tercüme edilmiş olan Belazürî’nin Futûhu ‘l-büldan eseri, 2-Ali YÜKSEK - İslam Hukuk Tarihinde Kufe’nin yeri, 3-tr.wikipedia.org

Hannover, II. Dünya Savaşı’ndan çok zarar görmüş olan bir kent olduğu için tarihi yerleri az, eski şehri (Altstadt) ise küçüktür. Ünlü filozof ve matematikçi Gottfried Wilhelm Leibniz bu kente hayatının bir dönemini geçirmiş ve burada ölmüştür.

Tarihçe

Ortaçağda Leine nehrinin sol (güney) kıyısında kurulmuş olan kentin adının Yüksek Kıyı anlamına gelen Honovere tabirinden geldiği sanılmaktadır. Önceleri salcı ve balıkçıların yaşadığı küçük bir kent olan Hannover, 13. yüzyılda ticaret yollarının kesiştiği, nispeten büyük bir şehir haline gelmiştir. Kara taşımacılığının zorlu olduğu bir dönemde, nehrin gemilerle kullanılabilir kuzey kısmında yer alması, ticari açıdan büyümesinin etkenlerinden biri olarak sayılır. Bir Hansa ticaret birliği şehri olan Bremerhaven’e Leine nehri ile bağlı olması ve Kuzey Almanya Düzlüğünün(de•en) güneyinde, Harz dağlığının ise batısında bulunması doğu ile batı arasındaki katır kervanları da dahil olmak üzere önemli bir kavşak noktası durumundaydı. Hannover şehri, Ren, Ruhr ve Saar nehri vadileri ile güney doğusunda bulunan sanayi merkezlerine, doğusu ve kuzeyindeki düzlük bölgelere açılan bir kapı ve Harz dağlığının eteklerinde seyreden, Aşağı Saksonya, Saksonya ve Turingiya arasındaki kara trafiği için önemli bir merkez durumundaydı.

II. Dünya Savaşı’nda Hannover

İkinci Dünya Savaşı’nda, Hannover önemli bir kavşak noktasıydı. Bu özelliği ve oldukça gelişmiş silah sanayii 1940 yılından itibaren başlayan müttefiklerin hava saldırılarına fazlasızyla maruz kalmasına neden oldu. Şehrin önemli holdingleri Stöcken semtindeki AFA, Misburg semtindeki Deurag-Nerag, Vahrenwald ve Limmer semtlerindeki Continental, Linden semtindeki Hanomag ve NMH ve Ricklingen semtiyle Laatzen’deki Alüminyum İşletmeleri (VLW) idi. Hava saldırıları sadece silah sanayii tesisleri ve demir yollarıyla sınırlı olmayıp, özellikle mesken alanlarını da vurdu. Savaş boyunca 6.700 civarında şehir sakini müttefiklerin bomba yağmurunda can verdi. 150.000 haneden yaklaşık %5’i ayakta kalmayı başarabilmiştir. Savaştan sonra Aegidienkirche harabesi yeniden imar edilmeyerek savaş kurbanları ve zorbalık anıtı olarak harap halde bırakıldı..

Savaştan sonra Hannover Almanya’nın Britanya güçleri tarafından istila edilmiş bölgesinde kalıp, 1946 yılında Federal Almanya’da eyaletler kurulduğunda Aşağı Saksonya eyaletinde yer aldı.

Coğrafî konumu ve yapısı

Hannover Almanya’nın kuzeyinde yer almaktadır. Şehrin güneyinde üniversite şehri olan Göttingen, doğusunda Volkswagen’nın fabrikasının kurulmuş olduğu Wolfsburg bulunmaktadır. Vadi üzerine kurulu olan şehir tamamen dümdüzdür, bu özelliği sayesinde özellikle yazın şehrin bisikletle dolaşılması imkânını sağlamaktadır.Şehrin içinden Leine nehri geçmektedir. Ayrıca şehirde yapay oluşturulmuş bir göl olanMaschsee vardır.

Özellikle, Ağustos ayında yapılan Maschsee festivali oldukça ilgi çekicidir. Bunun haricinde, yeni belediye binasının (Neues Rathaus) arkasında da bir gölet bulunmaktadır.

İklim

Hannover’de yıl boyunca ortalama sıcaklık 8,7 °C civarında görülmektedir. Bunun yanında kış aylarında sıcaklık 0 °C’nin altına çok nadir düşmektedir. Bol yağış alan bir coğrafi alan içerisinde yer alan Hannover’e yılda ortalama 660 mm. yağış düşmektedir. Mayıs - Ağustos ayları arasında sıcaklık artmakta ve 22-27°C civarına çıkabilmektedir.

Ekonomi

Hannover genel itibariyle sanayi, hizmet ve ticaret kentidir. Bunların yanı sıra dünyanın en büyük fuarlarına ev sahipliği yapmaktadır. TUI, Bahlsen, Komatsu-Hanomag, Solvay, Sennheiser Electronic, KIND İşitme Cihazları, Rossman, BREE dünya çapında üretim yapan ve tanınan büyük firmalardır. Ayrıca Volkswagen Nutzfahrzeuge (VW Ticari Araçlar), Continental, Johnson Controls, WABCO firmalarını bünyesinde barındırmaktadır. Finans ve Sigorta şirketlerinin yoğun biçimde faaliyet gösterdiği kentte Niedersachsen Eyaleti’nin büyük medya kuruluşları, TV ve Radyo istasyonları da Hannover merkezli yayın yapmaktadırlar. Aynı zamanda bir fuar başkenti olan Hannover 1947 yılından itibaren bu işlevini yerine getirmektedir. Özellikle Expo 2000 fuarı ile bu ünvanını kanıtlamıştır.

Kültür

Görülmesi gereken yerlerin başında içinde çeşitli park ve bahçe düzenlemelerinin bulunduğu, su oyunlarının düzenlendiği çeşmeleri bulunan Herrenhäuser Garten’dır. Bu parkın yakınında bir de müze vardır (Herrenhausen Museum im Fürstenhaus). Kentin tarihi yeri olan eski şehirde (Altstadt) tuğla gotiği (Backsteingotik) stilinde yapılmış eski belediye binası (Altes Rathaus), Leibniz’in yaşamış olduğu evi ve Marktkirche bulunmaktadır. Kaynak:tr.wikipedia

MOSTAR  Ve kültürlerarası geçişin köprüsü... Mostar gelenekleriyle, kucak açtığı kültürlerle, gözleri şenlendiren yemyeşil Neretvasıyla bugün hala dipdiri, capcanlı bir şekilde sayısız turiste evsahipliği yapıyor. Mostar Köprüsü’nün tarihteki ayrıcalığı eskiliğinden, güzelliğinden, hoşgörüsünden, adına yazılan türkülerden şiirlerden, mühendislik harikası mimari estetiğinden ve tarihin gerilerinde kalmış Yugoslavya’nın en önemli sembollerinden biri oluşundan geliyor. Neretva nehrinin kıyısında uzanan Mostar, BosnaHersek Cumhuriyeti’nin Hersek bölgesindedir ve ülkenin dördüncü büyük şehridir. Şehre adını veren Mostar Köprüsü, Mimar Sinan’ın öğrencilerinden olan Mimar Hayreddin tarafından 1566 yılında inşa edilmiş. ‘Mostar’ adının asıl kaynağı ise, Osmanlı zamanında nehir üzerindeki köprülerden sorumlu görevlilere verilen, ‘köprü bekçisi’ anlamına gelen ‘mostari’ sözcüğü... Neretva’nın meşhur turkuaz yeşiliyle birleşip büyüleyici tablolar sunan Mostar Köprüsü’nün öyküsü, ne yazık ki kendisi kadar güzel ve hayranlık uyandırıcı değil. Yüzyıllar boyunca bulunduğu coğrafyada; doğu ile batı, eski ile yeni arasındaki bağlantının sembolü olmuş Mostar Köprüsü... Birbirinden farklı kültürleri birarada yaşatan, kültürlerarası geçişlerin adımlarını ezberleyen tarihi bir tanık... Mostar şehrinin etnik yapı sının değiştiği Bosna iç savaşı sırasında Mostar Köprüsü de payına düşen kötülüklerden nasibini aldı. Köprüye ilk saldırı 1992’de Bosnalı Sırplar tarafından yapıldı. 1993’te ise Hırvat tanklarının köprüye büyük zararlar veren saldırıları başladı. Aynı yılın Kasım ayında Mostar Köprüsü, tarihi taşlarına uzanan ellerin öldürücü darbesini alarak Neretva sularına gömüldü. “Bugün duyduğun haberler sana utanç veriyor olabilir” diyen Bulutsuzluk Özlemi’yle tek nefes olduk ve 93 Kası m’ının o korkunç haberinden utanç duyduk. Tarihi boyunca Bosna’daki dini hoşgörü ve kültürel çeşitliliğin sembolü olmuş Mostar Köprüsü’nün yıkılışıyla Mostar’daki çokuluslu miras da bir anlamda reddedilmiş oluyordu. Şehrin Müslüman ve Hırvat kesimi arasındaki bağlantının yokoluşu, birlikte yaşanan onca zamanın üzerine katı bir çizgi çekiyordu. Savaştan sonra, Mostar Köprüsü’nün yerine İngilizler tarafından geçici bir demir köprü yapıldı. Bu köprü bir süre, Mostar civarında Neretva’nın iki yakasını kavuşturan tek geçiş noktası oldu. ABD, Türkiye, Hollanda, İtalya ve Hırvatistan’ın girişimleriyle, yıkılan Mostar Köprüsü’nün yeniden inşası kararlaştırıldı. Yeniden inşa çalışmaları UNESCO ve Dünya Bankası’nın desteğiyle 1997’de başladı.  2004’te, Türkiye’den de temsilcilerin bulunduğu uluslararası bir törenle açıldı. On bir yıl önce Mostar Köprüsü’nün y erlebir oluşunu seyreden dünya, bu kez mutlu ve görkemli bir güne tanıklık ediyordu. Mostar Köprüsü ve tarihi Mostar şehri 2005 yılında UNESCO’nun Dünya Kültürel Miras listesine alındı. Dillere destan sayısız aşka kucak açmış eski Mostar Köprüsü için yazılmış sevdalinkaların (Balkan aşk türkülerinin) en tanınmışı Hırvat şair Alexander Santic’e ait... Mostar’ın karşı yakasından Müslüman kızı 

Emina’ya aşık olan Santic Hıristiyan olduğu için sevdiğine kavuşamıyormuş. İmkansız aşkı Santic’e, Mostar’ın en meşhur sevdalinkasını yazdırmış. Mostar’da bugün Santic Caddesi olarak bilinen nokta, savaş zamanında Hırvat ve Boşnak güçleri arasında yaşanan en şiddetli çatışmalara sahne olmuş. Santic ve Emina’nın aşkını yüzyıllar 

bile rahat bırakmamış. Mostar Köprüsü’nün aşıklara armağan ettiği bir diğer gelenek de, sevdiği kıza cesaretini kanıtlamak isteyen genç erkeklerin kendilerini, 24 metre yüksekliğindeki köprüden Neretva sularına bırakmalarıymış. Eskiden babalar, kızlarıyla evlenmek isteyen erkeklere köprüden atlamalarını şart koşarmış. Köprüden atlamayana kız verilmezmiş. Mostar Köprüsü bugün de sporcular tarafından turistlere seyirlik bir atlama platformu olarak kullanılıyor. Mostar gelenekleriyle, kucak açtığı kültürlerle, gözleri şenlendiren yemyeşil Neretvasıyla bugün hala dipdiri, capcanlı bir şekilde sayısız turiste evsahipliği yapıyor. Mostar Köprüsü’nün tarihteki ayrı calığı eskiliğinden, güzelliğinden, hoşgörüsünden, adına yazılan türkülerden şiirlerden, mühendislik harikası mimari estetiğinden ve tarihin gerilerinde kalmış Yugoslavya’nın en önemli sembollerinden biri oluşundan geliyor. Bosna’nın Nobel ödüllü ünlü yazarı İvo Andric ‘Mostar’da bir gece geçirdiğinizde sabah olunca sizi uyandı ran ses değil, ışıktır’ der. ‘Mostar’a ilk vardığımda beni bu ışık karşıladı, sabahtan akşama kadar takip etti ve oradan ayrıldıktan çok sonraları bile, Mostar’la ilgili anılarımın en başında bu ışık hüzmesi geliyordu.’ Başına ne gelmiş olursa olsun yaşamaya mecbursun Mostar... Yıkılışını gördüğünde ailelerinden birini kaybetmişçesine üzüntüye boğulan Mostarlılar için, taşıdığın kültürel değerler için...2005 yılında kaybettiğim ve yüreğim kaldırmadığı için boş evine ancak iki sene sonra gidebildiğim babaannemin duvarında senin resmini bulduğum için...Yaşamaya ve yaşatmaya mecbursun...

Görülmesi Gereken Yerler Mostar Köprüsü, Karagöz Bey Cami, Müslüm Bey Konağı, Koski Mehmet Paşa Cami, Eski Köprü Müzesi, Tara Kulesi, Saat Kulesi...

 Ünlü kaşif Macellan bölgeye ilk geldiğinde çok uzun boylu ve giydikleri makosen biçimli büyük deri ayakkabılarından ötürü ayakları daha da kocaman görünen yerlileri görünce İspanyolca pata (ayak) kelimesinden yola çıkarak bölgeye Patagoni adını vermiş. Kimilerine göreyse Patagonya adı bir yerli sözcüğünden türemiş.

 İşte böylesi bir bölgeyi gezeceğiz. Bu “dünyanın bir ucuna gitmek” gibi bir şey. Zaten Patagonya’nın en ucundaki Ushuaia kenti, resmen dünyanın ucu olarak kabul ediliyor. 

MACELLAN VE DARWIN

 Bölgenin iki ünlü gezgini var. Biri Macellan. Macellan 1520 yılında Güney Amerika’nın oldukça uç noktalarına kadar gider, ancak bugünkü Cape Horn’a varmadan batıya yönelir ve bir boğazdan geçerek Güney Denizi’ne girer. Bu boğaza daha sonra Macellan Boğazı adı verilir. Yolculuklarının onca zorluklardan sonra sakin geçmesi nedeniyle bu deniz Pasifik Okyanusu olarak adlandırılır (İspanyolca pacifico, durgun, sakin).

       İkinci gezgin ise Charles Darwin’dir. Darwin 1831 yılının sonunda Beagle adlı bir gemi ile bölgeye gelir. Patagonya ve çevresindeki adalarda beş yıl sürecek bir inceleme gezisi yapar. Çok sayıda değişik canlı türüne orada rastlar. “Evrim” teorisinin temelleri orada atılır. Sonuçta geminin adı dünyanın en güneyindeki kanala (Beagle Kanalı), Darwin’in adı bir sıradağına (Cordillera Darwin), kaptanın adı da Patagonya’daki bir dağa (Fitz Roy Dağı) verilir. 

       Patagonya’yı gezmek için Şili’nin başkenti Santiago’ya ya da Arjantin’in başkenti Buenos Aires’e uçmanız gerekir. Biz ikinci yolu izleyelim. Buenos Aires’ten bir uçakla Trelew’e uçulur. Trelew İngilizlerin baskı ve sömürüsünden dünyanın diğer ucuna kaçan Gallilerce 18. yy sonunda kurulan bir kent. Galliler hâlâ bu kentin yakınındaki Gaiman kasabasında ünlü çayevlerini işletiyorlar. Trelew’dan bir karayolu aracı ile Puerto Madryn’e gidilir, oradan da Peninsula Waldes keşfine çıkılır.

Valdes Yarımadası, Güney Amerika’nın en ilginç yerlerinden biri. Yarımada ve çevresinde değişik fok türlerini, denizaslanlarını, denizfillerini ya da filfoklarını, balinaları, vahşi devekuşlarını (rhea), Patagonya tavşanlarını (maras), devegillerden guanakoları, penguenleri görebilirsiniz. 9-10 metre boyundaki balinaların görülebilmesi için özel teknelerle balina gözlem gezilerine çıkılıyor. Denizfilleri erkekleri burunlarının filin hortumunu andırması nedeniyle bu adı almış. Erkek denizfilleri 6-6.5 metre boyunda, ağırlıkları 4 tona yaklaşıyor. 14-15 dişiden oluşan bir hareme sahipler ve bir başka erkek filfoku yan baktığında naralar atarak saldırıyorlar.

Guanako (huanako), pikunya, lama, alpaka gibi devegillerden ilginç bir hayvan. İnsandan kaçıyor, sıkışınca tükürüyor. En büyük düşmanları pumalar.

 Valdes Yarımadası’nın kuzeyinde ufak bir ada var. Kuşlar Adası olarak adlandırılan koruma altındaki bu ada Antoine de Sainte-Exupery’nin Küçük Prens adlı öyküsünün başındaki ufak dağa esin kaynağı olmuş.

Peninsula Waldes’te penguen görmek mümkün, ancak Puerto Madryn’e yeklaşık 2 saatlik stabilize bir yoldan gideceğiniz (stabilize yoldaki taşlar nedeniyle araçların ön cepheleri hep kafesli) Punto Tombo tam bir Penguen Cenneti. Penguen 16 kuş türünün ortak adı. Penguenler suya ve soğuğa en iyi biçimde uyarlanmış, uçamayan, karada ayak tabanlarına basarak, paytak paytak yürüyen, denizde müthiş biçimde yüzen ve dalan bir kuş türü.

Patagonya’daki penguen türü siyah-beyaz kravatlı Macellan pengueni, boyları 35-40 km. Arjantin’in Folkland Adalarında ve Antartika bölgelerinde göğüsleri çoğunlukla sarı lekeli 120 cm’e kadar boyları olanlar ise Kral Pengueni olarak adlandırılıyor.

 Trelew’den Dünyanın Sonu diye adlandırılan Tierra del Fuego (Ateş Toprakları) için Ushuaia’ya uçmanız gerekli. Ushuaia’da, Tierra del Fuego Ulusal Parkı’nı, Dünyanın Sonu Müzesi’ni, müze haline getirilen eski ünlü hapishaneyi gezebilir, Beagle Kanalı’nda deniz otobüsü ile dolaşabilirsiniz. Beagle Kanalı gezisinde denizaslanlarını, kormoranları ve Jules Verne’in sözünü ettiği dünyanın sonundaki deniz fenerini görebilirsiniz.

       Ushuaia’dan El Calafate’ye uçmamız gerekli. Oradan UNESCO Doğal ve Tarihi Miras Listesi’ndeki Buzullar Parkı’na gidip Argentino Gölü’ne doğru uzanmış, hareket eden Perito Moreno Buzulu’nu göreceğiz. Patagonya’nın nefes kesen yanı buzul mavisi renkleriyle buzulları. Özellikle de parçalanıp suya düşen Perito Moreno buzulu parçalarının çıkardığı ses. Argentino Gölü çevresinde Uppsala ve Spegazzini buzullarını görmek de mümkün.

       Artık El Calafate’den karayolu ile Şili’ye, Torres del Paine Ulusal Parkı’na gidebiliriz. Bu karayolu ıssızlığı ve kimsesizliği ile insanları büyülüyor. Bu yol üzerinde ya da Patagonya’nın belli yerlerinde “gaucho” olarak adlandırılan kovboy-çobanları da görebiliriz.

       Torres del Paine Parkı, devamlı değişen renklerde muhteşem tepeler ve buz tarlaları, canlı turkuaz ve lacivert renklerde gölleri, gri ve yeşil vadileri, şelaleleri ve çok zengin vahşi doğası ile nefes kesecek kadar güzel manzaralar sunuyor.

 Parkın tam ortasında yaklaşık 2600 m yükselen garip şekillerde masif granitten kayalar, Torres ve Cuernos of Paine (Paine’nin Kuleleri ve Boynuzları) olarak adlandırılmış. Vadiler 50 m’den 200 m’ye kadar yüksekliklerde irili ufaklı göllerle adeta işlenmiş. 

       Parkın batı tarafında dört büyük buzul var: Grey, Dickson, Zapata ve Tyndall. Grey buzulu da büyülüyor. Park 105 değişik tür kuşa, 200 bitki türüne ev sahipliği yapıyor. 

       Şili’nin güneyi yüzlerce fiyort, buzul gölü, ada ve adacık ile paramparça olmuş durumda. Puerto Natales ve Macellan Boğazı üzerindeki Punta Arenas, bu bölgenin gezilmesi gerekli iki önemli kenti. Çevredeki Serrano Buzulu da büyüleyici. Gezimizi burada noktalayıp uçakla Santiago’ya dönebiliriz artık.

       İsterseniz Santiago’dan Puerto Montt’a uçup, oradan gemilerle fiyort turu ve San Rafael Buzulu gezisi de yapabilirsiniz.

Yoğun bir üniversiteli nüfusu olduğundan, Avrupa'daki en hareketli gece hayatına sahip şehirler arasında yer almaktadır. Ayrıca ülkemiz açısından büyük önem taşıyan ve 24 Temmuz 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması'nın imzalandığı şehirdir.

İklim / Hava Durumu

   Cenevre'nin yakınlarındaki kentte Akdeniz iklimi hüküm sürmektedir. Yılın yaklaşık 122 gününü yağmurlu

geçirmektedir. Yaz aylarında sıcaklık ortalaması 20 derece civarında iken, kışın Alplerin de etkisiyle ortalama 2-3

dereceye kadar düşmektedir. En çok yağış alan aylar mayıs ve haziran aylarıdır. En az yağış ise şubat ayında

gerçekleşir.

Nasıl Gidilir?

   Türkiye'den Lozan'a direk uçuş bulunmamaktadır. Ancak Lozan Cenevre'ye sadece 70 km uzaklıktadır. Bu nedenle Türkiye'den direkt Cenevre'ye uçabilir, Cenevre'den de karayoluyla Lozan'a ulaşabilirsiniz. Türk Hava Yolları, Swiss Air ve Pegasus Havayolları'nın istanbul'dan Cenevre'ye direkt uçuşları bulunmaktadır. Uçuş süresi yaklaşık 3 saat 10 dakikadır.

Ne Zaman Gidilir?

   Hava koşullarının en uygun olduğu dönem, sıcaklıkların yüksek ve yağışın az olduğu Temmuz-Eylül dönemidir.

Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları kenti ziyaret etmek için en ideal dönemdir.

Nerede Kalınır? Lozan Otelleri

Lausanne Palace & Spa, Hotel Aulac, Apart'Hotel, Hotel AlaGare, Hôtel Bellerive, Hotel Union 

Yemek / Restoran / Ne Yenir Ne İçilir?

   İsviçre içinde pek çok farklı etnik kökenden insanı barındırdığından pek çok farklı damak tadına uygun lezzetlerbulmak mümkündür. Lozan'da da çeşitli ülke mutfaklarından seçmeleri taşıyan kaliteli restaurantların yanı sıra çeşitli lokanta ve fast food işletmelerine de ulaşmak mümkündür. Tercih edebileceğiniz yerlerden bazıları şuşekildedir;

Café Romand, La Pomme de Pin, Café Les Alliés, Ichi-Ban, Café de l'Hôtel de Ville, Café de Grancy

Önemli Yerler / Gezilecek Yerler

Collection de l'Art Brut (sanat galerisi),

Palais de Rumine (saray ve müze),

Musée cantonal d'archéologie et d'histoire (müze),

Musée cantonal des Beaux-Arts (Güzel sanatlar müzesi),

Olympic Museum (olimpiyat müzesi),

Musée Historique de Lausanne (tarih müzesi),

Mudac (müze),

Musée de l'Elysée (müze),

Musée Romain lausanne-Vidy (müze),

la Tour d'Ale (Ale Kulesi),

Sauvablein Forest (orman),

Ouchy Bölgesi,

Old Town (Eski Kent),

Notre Dame katedrali,

Fondation de l'Hermitage (galerisi)

Ne Yapılır?

Eski Kent adı verilen kısmı keşfederek keyiflice vakit geçirebilirsiniz. Sauvablein Ormanı da İsviçre'nin mükemmel doğasını keşfetmek için ideal  yerlerden biridir. Göl kıyısında bulunan Ouchy Bölgesi, şehrin en hareketli bölgesidir. Bu bölgede, parklar, restoranlar, kafeteryalar ve günümüzde otel olarak kullanılan şato ve“Olimpiyat Müzesi” bulunmaktadır. Ouchy’de dolaşırken rollerskate ve kaykay yapan çok sayıda insanarastlayabilirsiniz. Aynı zamanda bu bölge, 18 Ekim 1912 tarihinde, “Osmanlı-İtalya” savaşını sona erdiren barış antlaşmasının da imzalandığı yerdir. Günümüzde otel olarak hizmet veren “Ouchy Kalesi” Ortaçağ döneminden kalmadır. Zaman içindekale ve hapishane olarak kullanılmıştır. 1889 ve 1893 yılları arasında ise, yapı otele

dönüştürülmüştür. Rıhtım bölgesindeki Neo-gotik tarzdaki şato, 1888-1893 yılları arasında mimar Francis İsoztarafından yapılmıştır.

1964 yılında Expo 64 fuarı için yapılmış olan yapı ise günümüzde tiyatro olarak kullanılmaktadır. Vidy Tiyatrosu, Avrupa’nın en prestijli tiyatro sahnelerindendir. Ouchy bölgesinden fünikülere binerek, 13.yüzyıldan kalma bir kilise çevresinde inşa edilen Place Saint Francois Alışveriş meydanına gidebilirsiniz. 1270’lerde inşa edilmiş olan St. Francis Kilisesi ve 1170’lerde inşa edilmiş olan Notre-Dame Katedrali görülmeye değer yerlerdendir. 1275 yılında, Habsburg imparatoru Rudolf Notre Dame Katedrali'nde kutsanmıştır. Gotik katedralin içindeki koro koltukları oldukça etkileyicidir.Bu katedralde her akşam kilise kulesine bir görevli çıkıyor ve saat 22.00 ile 02.00 arasında, her  saat başında, şehre “saati duyuruyor” Günümüzdeki Tarih Müzesi ise 1918’e kadar piskoposluk sarayıymış. Bu müzede ortaçağ’dan, 19.yüzyıla kadar olan döneme ait, şehrin tarihini açıklayıcı eserler sergileniyor. Bunun dışında, geçici sergiler de düzenleniyor. Müze kütüphanesinde, 5000 eser bulunduğu belirtiliyor. 17.yüzyıldan

kalma Belediye Binası ise saat kulesi ve kemerleriyle dikkat çekmektedir. Tarih boyunca kuledeki çan, herhangi bir tehlike anında, şehirde yaşayanları uyarmak için kullanılırmış.

Beaulieu Sarayının hemen yanında yer alan Art Brut Müzesi ise 13.yüzyıldan kalma bir şatoda kurulmuştur.

   İsviçre’nin en orijinal müzelerinden olan bu müze, amatör sanatçıların eserlerine yer veriyor. Kentteki Olimpiyat Müzesi'ni yılda yaklaşık 200.000 kişi ziyaret ediyor. Bu müzeyi dolaşabilir, içerisindeki panaromik restoranda birşeyler yiyebilirsiniz. Lozan’da Ortaçağ surlarından geriye kalan tek yapı olan Kule Ale, 21 metre yüksekliğinde ve 8 metre çapındadır. Bu kule 1340 yılında yapılmış ve tarihi süreç içerisinde sığınak ve zindan olarak kullanılmıştır. 1826-1903 yılları arasında, endüstriyel faaliyetler, Mercier ailesi ve takip eden nesilleri tarafından yürütülmüştür. Bu faaliyetler ise günümüzde de ticari ve idari faaliyetlerin yürütüldüğü Mercier Evi'nde yapılmıştır. Bu yapının özellikle salonu oldukça etkileyicidir.

Alışveriş / Ne Alınır?

   Lozan'da çok büyük alışveriş merkezlerine rastlanmamasına karşın pek çok dünyaca ünlü markaya ait mağazaları bulabilirsiniz. Özellikle saat ve giyim konusunda pek çok mağazanın bulunduğu kentteki en büyük alışveriş meydanı Place Saint Francois'dir. Buradaki Rue de Bourg ve Rue Caroline caddelerinde bir çok butik ve hediyelik eşya satan dükkanlar bulmak mümkündür.

Festival / Fuar

   Lozan'da her yaz Haziran ayının başında "Şehir festivali" ya da "Festival de la Cite" düzenlenilir. Bunun yanı sıra kentte çok sayıda film festivalleri düzenlenmektedir. Bach festivali "Le Festival et Concours Bach de Lausanne" sonbaharda organize edilen önemli bir müzik etkinliğidir.

Tatiller / Bayramlar / Önemli Günler

   Yeni Yıl (1 Ocak),

Kutsal Cuma (6 Nisan),

Paskalya (24 Mart),

Ascension (17 Mayıs),

White Monday (28 Mayıs),

İsviçre Ulusal Günü (1 Ağustos),

Ulusal Bayram (9 ve 20 Mayıs),

Noel (25-26 Aralık)

Dikkat Edilmesi Gerekenler / Önemli Bilgiler

   İsviçre, Avrupa'nın en güvenli ülkelerinden birisidir. Bu yüzden şehirde de suç oranları yok denecek kadar azdır.

   Beklenmedik bir durum olduğunda ülkenin güvenlik güçlerinin acil müdahalesi gerçekleşmektedir. Aynı şekilde sağlık sorunları yaşadığınızda gidebileceğiniz bir çok kaliteli sağlık kurumu bulunmaktadır. Şehirde pek çok şey pahalıdır. 

   Tüm şehri gezebileceğiniz toplu taşım araçları da oldukça pahalıdır. Ancak bir ay süreyle kalacaksanız, aylık bilet alarak yolculuğunuzu daha uygun fiyatlara çıkartabilirsiniz. Restoranlara girmeden önce mutlaka menüye ve fiyatlara göz atmanız önerilmektedir.

Coğrafi konumuna gelince: Salgır ırmağının kıyısında, Çatırdağ’ın kuzey yamaçlarında bulunmaktadır. Öte yandan: Sivastopol-Kharkiv demiryolu hattı, şehirden geçmektedir.

TARİH:

1783 yılında, Ruslar tarafından işgal edilene kadar: şehir, Kırım Hanlığı ve Osmanlı İmparatorluğu egemenliğinde, uzun yıllar önemli bir ticaret merkezi olarak bulunmuştur.

1854-1856 yılları arasında, Kırım savaşında, burada; Rus imparatorluk ordusu yedekleri ve bir hastane konuşlanmıştır. Savaş sırasında ve sonrasında, 30 binden fazla Rus askeri şehir çevresindeki topraklara gömülmüştür.

13 Kasım 1920 tarihine gelindiğinde: Rus Kızıl Ordusunun, şehri ele geçirdiği görülür.

1921-1945 yılları arasında: şehir, Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin başkenti olmuştur.

Bu arada: 1941 yılında, şehrin Nazi Almanyası tarafından işgal edildiği görülür. Bu işgal sırasında: şehir ve çevrede yaşayan yaklaşık 22 bin insanın öldürüldüğü söyleniyor. Nisan 1944 tarihinde Kızıl Ordu yeniden şehri ele geçirir. Ancak: bölgedeki tüm Kırım Tatarları ve aileleri: Orta Asya’ya sürgün edilerek topluca cezalandırılırlar.

Ancak: 1945 yılında, bölgede yaşayan Kırım Tatarları, çevredeki başka yerlere sürgün edildiler.

1991 yılında, Ukrayna’nın bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, sürgünde bulunan Kırım Tatarlarının bölgeye geri döndüler ve şehir, Kırım Tatarlarının siyasi başkenti haline  gelmiştir.

Şehirdeki havaalanı, 1936 yılında inşa edilmiştir.

İstanbul-Simperefol havaalanı arasındaki uçuş, yaklaşık 1 saat 45 dakika sürüyor.      

Simferopol ile Yatla şehirleri arasında: troleybüs hattı bulunuyor ve bu hattın uzunluğu 87 km. dir. Bu hat: dünyanın en uzun ve en yüksekten geçen troleybüs hattı olarak biliniyor. İki şehir arasında, dağları aşıp tren yolu yapmaktansa, 1950’li yıllarda, bu troleybüs hattı inşa edilmiştir. Çünkü: bu hat, hava kirliliği yaratmıyor ve oldukça ucuz maliyetlidir. İki şehir arasında, bu hatta yolculuk yapmak isterseniz, yolculuk yaklaşık 2 saat sürmektedir.

İKLİM:

Şehirde: nemli, subtropikal iklim şartları hakimdir. Buna bağlı olarak: yazlar çok sıcak ve nemli, kışlar ise soğuk ve yağışlı geçer. Bu yağışlar, genellikle kar şeklinde olur. Yani, bu şehri ziyaret etmeyi düşünenler, kesinlikle kış aylarında buraya gitmemelidir veya gitmek durumunda olanlar, kalın giysileri tercih etmelidirler.

NE YENİR:

Burada: ağırlıklı olarak hamur işleri bulunur. Çünkü: “Tatar hamursuz doymaz” şeklinde kullanılan deyim: burada ve bölgede hamur işlerine ne derece önem verildiğinin en büyük ifadesidir.

Hamur işlerinde ise başı çekenler: sarburma, kıygasa, tögerek, cantik, kobete, kulaç olacaktır. Ama, bu şehri ziyaretinizde, özellikle “çiğ börek” yemenizi öneririm. Zaten, birçok büfe ve restoranda, çiğ börek çeşitlerini bulabilirsiniz. 

Şehir “Salgir” nehrinin iki kıyısında kurulmuştur ve nehir kıyısında: park ve bahçeler bulunmaktadır.

Merkezi şehir ise: Eski şehir ve Yeni şehir olarak iki bölüme ayrılır. Şehir merkezi ise: trafiğe kapalı olan; Horkoho-Puşkin-Marks sokaklarının çevrelediği alandır.

Şehrin bir başından öbür başına kadar yürümek, en fazla 1 saatinizi alacaktır. Bu yüzden, şehri yürüyerek gezmenizi öneririm. Bu gezinizde: bir zamanlar, birçok cami bulunan şehirde, günümüze kalan tek cami olan “Camii Kebir” 

görülebilir. Bunun dışında, şehirde ziyaret edebileceğiniz birçok müze bulunuyor.

CAMİ-İ KEBİR:

Şehrin en büyük camisidir. 1804 yılında yapılan cami: özellikle komünist yönetim döneminde ağır hasar görmüştür. Hatta: uzunca bir dönem, cami olarak da kullanılmamış, başka amaçlarla kullanılmıştır. Bir dönem hamam olarak kullanılan cami: 1970’li yıllarda ise pornografik yayınların basıldığı bir matbaa olarak da kullanılmıştır.

Ancak: Kırım Tatarlarının bölgeye dönmeleri üzerine, restore edilerek yeniden ibadete açılmıştır.

Burada, özellikle “nikah töreni” ne denk gelirseniz, tören ilginizi çekecektir.

KARAY KENESASI:

Camii Kebir’in hemen yanında, Karaimskaya sokağındadır. Burası: Karay Türklerine ait bir ibadethanedir. Ancak: geçmiş dönemde bir radyo istasyonu olarak kullanılmış, yakın zamanda ise, yeniden ibadethane olarak kullanılmak üzere değerlendirilmiştir.

ST ALEXANDER NEVSKY KİLİSESİ-ÜÇ AZİZLER KİLİSESİ:

Etnoğrafya Müzesinin hemen yakınında; Rozy Lüksemburg St-Pobedy meydanındadır.

Kilise: kubbeli yapısı ile dikkat çeker. Şehrin ana dini mabedidir. Yapı: 1787 yılında, Aziz Alexander Nevsky’i onurlandırmak için: şehri ziyaret eden Rus İmparatoriçesi Catherina tarafından gündeme getirilmiştir. Ancak, İmparatoriçe ölünce, katedral yapımı bir süre ertelenmiştir. 1804 yılına gelindiğinde ise: Rus İmparatoru I. Alexander’in onayı ile inşaat başlatılmış ve 1829 yılında tamamlanmıştır.

20’nci yüzyılın başında ise: 1918 yılında çan kulesi yıkılmış ve katedral bir süre kapalı kalmıştır. Bu dönemde: yapının içinde, Kırım’ın diğer bölgelerinden getirilen kilise aksesuarları muhafaza edilmiştir. 1930 yılında ise, katedral ve St.Alexander Nevsky parkı yeniden açılmıştır.

SİMFEROPOL SANAT MÜZESİ:

Müze 1937 yılında kurulmuştur ve koleksiyonunda yaklaşık 6 bin eser bulunduğu söyleniyor. Ancak: özellikle II. Dünya Savaşı sırasında, Alman işgalciler tarafından müzenin yağmalandığı da belirtiliyor. Bu yağmalamadan önce, müzenin Batı Avrupa sanatının en büyük koleksiyonuna sahip olduğu söyleniyor. İşin ilginç yanı: bu müzenin yağmalanmasının ardından, II.Dünya Savaşı sonunda Almanya’nın bir kısmını işgal eden Ruslar da: Aachen Müzesindeki eserleri karşılık olarak yağmalamışlar, almışlar ve bu müzeye getirmişlerdir.

Aachen Müzesinde, bir sanat koleksiyonundaki yaklaşık 200 eserin, II.Dünya savaşı sonunda, eski Sovyetler Birliği içinde kaybolduğu söyleniyor. Bu parçalar, daha sonraki süreçte, Ukrayna’da bu müzede ortaya çıkmıştır. Ukrayna Müzesi: bu resimleri, kendi yok edilen kültürel malları için bir tazminat olarak kabul ettiğini söylemektedir.

İSKİT NEAPOLİS:

Şehir merkezinin 2 km. güneydoğusunda; Petrovsky vadisinde bulunan, bu antik şehir: İskit kralı Skyluros tarafından kurulmuş ve MÖ.3’ncü yüzyıldan, MS.5’nci yüzyıla kadar İskitlerin hakimiyetinde kalmıştır. Ancak: MS.5’nci yüzyılda, bölgeye gelen diğer kavimlerin ve özellikle Gotların akınlarıyla yıkılmış ve yok olmuştur.

Özellikle: 70’den fazla İskitli aristokratın gömülü bulunduğu mezar alanında günümüzde arkeolojik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu mezar alanında: İskitli Kral Skyluros ve İskitli bir kraliçeye ait olduğu sanılan kemikler bulunmuştur.

Bölgede ayrıca: taş döşeli avlulara açılan odalardan oluşan ev kalıntıları görülür. Hatta: bazı yerlerde kalınlığı 11-12 metreye kadar ulaşan, yüksekliği 2 ile 7 metre arasında değişen surlar bulunur. Yukarıda resmi de görülen anıt mezar ise: dikdörtgen planlıdır, 8.65 x 8.10 metre ebatlarındadır. Duvarlarının yüksekliği 3 metredir. Bu mezar yapısının içinde: biraz öncede söylediğim gibi, İskit hanedanına ait, 72 mezar bulunmaktadır. Buradaki sandukaların: ayakları düşsel yaratıklar şeklinde oyulmuş, diğer bölümlerinde ise çiçekler ve çelenkler görülür. Burada: ayrıca İskit silahları ve takıları bulunmuştur.

Şehrin nekropolisinde bulunan oda şeklindeki mezarların duvarları ise: İskitlerin günlük yaşamlarına ait sahnelerle süslenmiştir. (bu sahnelerde: İskitlerin evleri, kulübeleri, ava gidişleri, ok atan İskitliler görülür)

Evet: bölgede, halen arkeolojik kazı çalışmaları sürdürülmekte ve buradan çıkan eserler: Simferopol ve Moskova Puşkin Müzelerinde sergilenmektedir. Kaynak:gezi-yorum

Şehirleri

Columbia (MO)

Jefferson City

Kansas City / Independence

Quincy (MO)

Springfield / Joplin

St. Louis

Missouri adı nereden geliyor?

Algonquin kızılderililerinin dilinde "büyük kanoların nehiri" anlamına gelmektedir.

Eyalet ekonomisinde gerek tarım, gerekse endüstri ayrı önem taşır. Mısır, soya fasulyesi, buğday, sorgum, yulaf, pamuk üretimi gerçekleştirilir. Endüstri etkinlikleri (ulaşım araçları, elektrik donanımı, kimya, metalürji, kâğıt, deri, mekanik gereçler, besin), St Louis, Kansas City, Springfield, İndipendence kentlerinde toplamıştır. Eyalet, yeraltı kaynakları açısından oldukça zengindir. ABD kurşun üretiminde ilk, çinko üretiminde ikinci sırayı alır. Kömür, demir filizi, alçıtaşı, kil, öteki önemli yeraltı kaynaklarıdır. Nüfusun %87'si Beyazlar, %12'sini Zenciler, % 1 ‘ini Kızılderili kökenliler oluşturur. Halkın büyük çoğunluğu Katoliktir. Protestan mezhebine bağlı Babtist, Metodist, Luteryen, Persbiter-yen kiliselerinin de 1 milyon üyesi vardır. St Louis ve Kassas City, yöre kentleriyle birlikte eyalet nüfusunun 

% 80'ini barındırır. Eğitim ve sağlık hizmetleri ileri düzeydedir.

Tarihi

İlk yerleşim Fransızlar tarafından doğuda St, Genevieve’de gerçekleştirildi. 1762'de İspanya’ya bırakıldıysa da kısa süre sonra geri alındı. Napolyon döneminde, 1803'te Louisiana ile birlikte Amerikalılara satıldı. 1812'de Missouri yönetimi kuruldu. Kuzey eyaletlerinin köleliğe karşı çıkması nedeniyle, Birlik’e katılması gecikti. 1820 Missouri Uzlaşması ile köle satışının serbest bırakılması kararlaştırıldı. 10 Ağustos 1821'de Birlik’e katılan 24. eyalet oldu. Amerikan İç Savaşı’nda (1861-1864), Birlik’ten ayrılmayarak Kuzey’in yanında yer aldı. 1821 Anayasası’mn 1/4'lük bölümü değiştirilerek 1945'te yürürlüğe giren yeni anayasaya göre, eyalet parlamentosu, 4 yıl için genel oyla seçilen 34 üyeli Senato (üyelerinin yarısı 2 yılda bir yenilenir) ve 163 üyeli Temsilciler Meclisi’nden oluşur. Eyalet, Federal Kongre’de 2 senatör ve 9 temsilciler meclisi üyesiyle temsil edilir.

Kaynak:turkcebilgi/nkfu

Bunun yanısıra İtalyan Rönesansının doğum yeri olarak bilinen Floransa, kültürü ve mimarisiyle dünyaca ünlü bir turizm kentidir. Şehirde önemli sanat galerileri ve müzeler bulunmaktadır. Leonardo da Vinci ve Michelangelo bu tarihi şehirde yetişmiş dünyaca ünlü sanatçılardır. Yine ünlü yazar ve şair Dante Alighieri bu şehirde yaşamış ve ilham almıştır.

TARİHÇE

M.Ö. 59 yılında Jül Sezar ordusundan emekliye ayrılmış askerlere Arno Nehri vadisindeki bu verimli toprakları vererek Floransa'nın kurulmasına neden oldu. Kurulduğu zaman şehrin adı Florentia idi. Daha sonra M.S. 3. yüzyılda Roma İmparatoru Diokletian Floransa'yı Toskana vilayetinin başkenti yaptı. Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra kent Bizans ve Ostrogot istilalarına uğradı.

Nüfusu bir ara 1.000 kişiye kadar düştü. 6. yüzyılda Lombardların egemenliği altında kent tekrar gelişmeye başladı. 774 yılında Şarlman Floransa'yı işgal etti ve Toskana Düklüğü'ne bağladı. 12. yüzyılda kent tekrar bağımsız oldu. 13. yüzyılda kent Guelfo ve Ghibellino adı altındaki iki grubun çekişmelerine sahne oldu. Guelfolar Roma kentindeki Papa'nın mandasını savunurken Ghibellinolar Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun mandası altına girmek istiyorlardı. Sonunda Guelfolar bu çatışmayı kazandılar ama bu sefer de Guelfolar Beyaz Guelfo ve Kara Guelfo adı altında iki gruba ayrılıp çatışmaya devam ettiler. Bu çatışma aralarında ünlü yazar Dante Alighieri'nin de bulunduğu Beyaz Guelfoların kentten sınır dışı edilmesine yol açtı.

Bu siyasi çalkantılara rağmen Floransa gelişmesine ve zenginleşmesine devam etti. Daha önce çok kuvvetli bir kent olan komşu kent Pisa'yı ele geçirdi. 1348 yılındaki veba salgını kentin çok sayıda sakinlerinin ölümüne neden oldu. Nihayet 15. yüzyılın ilk yarısında kent ünlü Medici ailesinin eline geçti. Medici ailesi bankacılık mesleği dolayısıyla zengin olmuş nüfuzlu bir aileydi. Önceleri kenti perde arkasından yönettiler. Ailenin ilk önemli üyesi olan Cosimo büyük bir saray (Palazzo Medici) inşa ettirdi. Sonra yerine geçen oğlu Piero ve torunu Lorenzo çok gösterişli binalar inşa ettirmeğe ve dönemin mimar ve heykeltraşlarını maddi bakımdan desteklemeğe devam ettiler. Lorenzo'nun 1469-1492 yılları arasındaki önderliği döneminde Floransa altın çağını yaşadı. Lorenzo aralarında Michelangelo, Leonardo da Vinci ve Botticelli'nin de bulunduğu sanatçılara verdiği destek ile İtalya yarımadasında Rönesans çağının başlamasını sağladı. Lorenzo kendisine o kadar büyük bir saygınlık kazandırdı ki Lorenzo il Magnifico yani Muhteşem Lorenzo adıyla anılmağa başladı.

Lornzo'nun ölümünden sonra oğlu Piero aynı saygınlığı kazanamadı. Girolamo Savonarola adında muhafazakar bir papazın önderliği altında ayaklanan halk Piero'yu başa geçmesinden iki yıl sonra kentten sınır dışı etti. Bu tarihten sonra kent bir süre Savonarola tarafından yönetildi. Savonarola Floransa'nın birçok ender sanat eserlerini edep dışı ve günahkar olarak kabul ediyordu. Adamlarını kapı kapı dolaştırarak birçok değerli sanat eserini toplattı ve onları kentin ana meydanı olan Piazza della Signoria'da büyük bir ateş yaktırarak imha ettirdi. Ama sonunda Floransa halkı Savonarola'nın zulümüne isyan etti. Papa'nın da Savonarola'yı afaroz etmesinin ardından, aynen günahkar olduklarını düşünüp yakarak öldürttüğü birçok insan gibi, Savonarola da önce asılılıp sonra da kent meydanında yakılarak öldürüldü.

1537 yılında Medici ailesi Floransa'da tekrar iş başına geldi. Bu sefer kendilerini resmen Floransa Dükü ilan ederek Medici hanedanını kurdular. Daha sonra 1569 yılında kendilerini Toskana Grandükü ilan ettiler. Medici ailesinin üyeleri 1737 yılına kadar aralıksız olarak Floransa'yı yönettiler. Bu tarihte Medici hanedanı nesillerinin tükenmesi yüzünden sona erdi. Kent Avusturya İmparatorluğu' nun eline geçti. 1861 yılında da yeni kurulmuş olan İtalya Krallığı' nın bir parçası oldu. Floransa, 1865 yılında İtalya'nın başkenti oldu. 6 yıl süren başkentlik İtalya'nın Roma kentini ele geçirmesiyle son buldu. Bu tarihten sonra Roma, İtalya'nın başkenti haline geldi.

GÖRÜLECEK YERLER

Kentin merkezindeki en önemli meydan Piazza della Signoria'dır (Signoria Meydanı). Bu meydanın ortasında Neptün Çeşmesi bulunur. Neptün Havuzunun ortasında mermerden yapılmış deniz tanrısı Neptün'ün heykeli, mermer atlar ve etrafında deniz kızları ve erkek deniz tanrıları bulunur. 1565 yılında yapılmıştır. Ayrıca aynı meydanda Michelangelo'nun ünlü heykeli David'in bir kopyası bulunur (aslı Accademia müzesinde koruma halindedir). Bu meydan birçok diğer heykellerle çevrilmiş çok çekici bir meydandır.

Kentin en önemli sanat müzesi Piazza della Signoria'nın yakınındaki Uffizi Galerisidir. Dünya çapında İtalyan Rönesansının en nadir örnekleri bu müzede bulunur. Bu müzeye çok yakın bir mesafede bulunan Arno nehrinin üzerindeki Ponte Vecchio (Eski Köprü) çok ilgi çekici bir köprüdür. Köprüler şehri Floransa'nın II. Dünya Savaşı'ndan zarar almadan tek çıkan köprüsüdür.

Kentin en önemli kilisesi yapımı 1436 yılında biten Santa Maria del Fiore'dir. Genellikle "Duomo" adıyla bilinen bu katedralin kubbesi çok büyük bir mimarlık harikası olarak bilinir ve Floransa resimlerinde her zaman ön planda görünen bir yapıdır. Duomo'nun bir parçası sanılan Campanile (çan kulesi) ve yine hemen yanındaki Battistero di San Giovanni (vaftizhane) de önemli yapılardır.

Floransa'da bunların dışında çok sayıda saray, kilise ve müze yer almaktadır. Pitti Sarayı, Boboli Bahçeleri, Santa Maria Novella ve San Lorenzo kiliseleri, Bargello heykel müzesi, Accademia dell' Arte del Disegno müzesi görülmeye değer yerler arasında yer alırlar.

KENT HAKKINDA

Floransa'nın nüfusu diğer İtalyan kentleri gibi yaşlı bir nüfustur. 14 yaşın altındaki çocuklar nüfusun sadece %11'ini oluşturmaktayken 65 yaş üzerindeki emekliler nüfusun %28'ini oluştururlar. Dünyaca ünlü modacı Gucci'nin merkezi Floransa'da bulunur. Kentin ATAF adıyla bilinen oldukça etkin bir belediye otobüsü sistemi vardır. Floransa'nın Amerigo Vespucci Havaalanı kent merkezine çok yakın olup Lufthansa ve Air France gibi uluslararası uçak firmaları bu havaalanına çok sık seferler yapmaktadırlar.

Kaynak: tr.wikipedia.org